Wie in Vlaamse wateren wil zwemmen, kan maar beter opletten voor blauwalgen, microscopische bacteriën die in veel van onze vijvers en plassen voorkomen. Contact kan leiden tot huiduitslag, jeukende en rode ogen, of maag- en darmklachten. In extreme gevallen kunnen de bacteriën zelfs de lever, de nieren en het zenuwstelsel beschadigen. Vijf vragen beantwoord.
Nu blauwalgen de kop opsteken: hoe gevaarlijk is bacterie waar ons water zo vol van zit?
Emma Mertens
Gepubliceerd:
1
Wat zijn blauwalgen juist?
"B zijn eigenlijk geen algen, maar cyanobacteriën. Dat zijn bacteriën die eruitzien als algen en ook aan fotosynthese doen", vertelt Veerle Van Woensel, woordvoerster van de Vlaamse Milieumaatschappij. "Wanneer ze een drijflaag vormen, kunnen ze gevaarlijk zijn. De meeste blauwalgen zijn namelijk giftig voor mens en dier."
Blauwalgen zijn kleiner dan een millimeter en laten een kenmerkende groen-blauwe schijn achter op het water. Wanneer je zwemt in water met blauwalgen is er een grote kans dat je ze inslikt.
2
Wat zijn de gevaren?
"De concentraties gifstoffen in het water kunnen hoog oplopen als de blauwalgen afsterven", zegt Van Woensel. Dat gebeurt voornamelijk door weersveranderingen zoals hevige regen, harde wind en koelere temperaturen.
Niet alleen zwemmers, maar ook hengelaars en beoefenaars van sporten op of aan het water lopen potentieel risico
Veerle Van Woensel, Vlaamse Milieumaatschappij
"Via huidcontact, door water in te slikken of door heel kleine waterdruppels in te ademen, kan je in contact komen met het gif. Daardoor lopen niet alleen zwemmers, maar ook hengelaars en beoefenaars van sporten op of aan het water een potentieel risico. Ook honden lopen risico omdat zij met open muil zwemmen", luidt het.
3
Wat kan je doen om jezelf te beschermen?
Op de website www.kwaliteitzwemwater.be kan je de waterkwaliteit van alle zwem- en watersportlocaties in Vlaanderen checken. Mocht je toch in contact komen met een blauwalgenbloei, kan je best zo vlug mogelijk douchen.
Verder is het volgens Van Woensel belangrijk om het te melden als je blauwalgen ziet. Zie je ze in een waterloop? Dan neem je best wat foto's en bezorg je die samen met informatie over de locatie en het tijdstip aan de milieudienst van je gemeente. Zie je ze in een zwem- of recreatievijver? Contacteer dan de waterbeheerder.
"Bij de vaststelling van een blauwalgenbloei wordt dan vaak een captatie- en/of recreatieverbod ingesteld", zegt Van Woensel. "Hierdoor mogen landbouwers geen water meer gebruiken om hun vee te drenken of hun gewassen te beregenen en worden allerlei watersporten verboden."
4
Hoe komt het dat ze nu zo massaal voorkomen?
Volgens Van Woensel ontstaat een blauwalgenbloei vooral tijdens de zomer in waterlopen of vijvers met een hoge watertemperatuur en een gebrek aan stroming. Daardoor kunnen de blauwalgen ter plaatse blijven.
Warme, droge periodes en klimaatopwarming zorgen ervoor dat blauwalgen vaker en vroeger in het jaar optreden
Veerle Van Woensel, Vlaamse Milieumaatschappij
"Warme, droge periodes en klimaatopwarming zorgen ervoor dat blauwalgen vaker en vroeger in het jaar optreden. De gemiddelde watertemperatuur van de zwem- en recreatievijvers tijdens het badseizoen toont een stijgende tendens" klinkt het. We zijn dus nog niet meteen af van de schadelijke bacteriën.
5
Is er een oplossing voor blauwalgen?
Om schadelijke bloeien van blauwalgen in de toekomst te vermijden, is het volgens Van Woensel essentieel om hun voedingsstoffen weg te halen. "De bacteriën overleven voornamelijk door meststoffen en andere afvalstoffen in het water. We moeten de beschikbaarheid en de instroom van die nutriënten verminderen. Dat wil dus zeggen dat we dringend de waterkwaliteit moeten verbeteren."
