Bultrug Timmy veroorzaakt opnieuw beroering in Duitsland. Maanden nadat het bekendste zeezoogdier sinds (Free) Willy overleed, werpt DNA-onderzoek mogelijk een ander licht op de zaak. Een verwarrende persconferentie van een bij de reddingsactie betrokken dierenarts maakt het alleen maar ingewikkelder.
Was aangespoelde bultrug dan toch niet Timmy? DNA-onderzoek roept meer vragen op dan antwoorden
Pieterjan Huyghebaert
Gepubliceerd:
Samenvatting:
DNA-onderzoek suggereert dat de walvis die dood aanspoelde op het Deense eiland Anholt mogelijk niet bultrug Timmy was.
De 2 onderzochte stalen zouden zo sterk van elkaar verschillen dat zelfs getwijfeld wordt of ze van dezelfde diersoort komen.
Dierenarts Kirsten Tönnies, die deel uitmaakte van het reddingsteam, gaf een verwarrende persconferentie: ze liet het onderzoek uitvoeren door een anoniem Chinees team en gaf toe dat ze niet alle details van de analyse begreep.
De betrouwbaarheid van het DNA-onderzoek staat onder druk, omdat onduidelijk is wie het tweede staal afnam, onder welke omstandigheden dat gebeurde en of de monsters correct werden bewaard.
De meeste andere leden van het reddingsteam hebben zich intussen van Tönnies gedistantieerd.
Even terugspoelen naar dit voorjaar. Duitsland, en bij uitbreiding de wereldpers, was wekenlang in de ban van 'bultrug Timmy'.
Het zeezoogdier was de ondiepe Baai van Wismar in Duitsland binnengezwommen, waar het vast kwam te zitten. Na een peperdure en mediagenieke reddingsoperatie werd de walvis vrijgelaten in de Noordzee.
Experts hadden toen al weinig hoop op een happy end. Voor de vrijlating werd bij het dier een DNA-staal afgenomen en kreeg het een zender. Al snel verloor de tracker het contact, waardoor het moeilijk werd om Timmy te volgen.
Niet veel later spoelde een dode walvis aan op het Deense eiland Anholt. Op het dier werd initieel geen zender teruggevonden. Al dook die uiteindelijk wel op.
Uit de autopsie bleek dat het dier mogelijk al enkele dagen na de vrijlating was overleden. Op basis van eerdere foto’s van het dier in het ondiepe water en in combinatie met de zender werd verondersteld dat het om Timmy ging.
DNA-onderzoek moest uitsluitsel geven, dus werd ook van de aangespoelde walvis een staal genomen. De resultaten daarvan zijn nu bekendgemaakt.
Niet Timmy?
De resultaten zouden vanmiddag worden voorgesteld op een persconferentie van dierenarts Kirsten Tönnies, die ook deel uitmaakte van het reddingsteam.
Nog voor die persconferentie van start ging, beweerde het Duitse tabloid Bild vanmorgen dat het de analyse al had kunnen inkijken. Daaruit zou blijken dat het aangespoelde dier helemaal niet Timmy was. Duitsland keek dan ook reikhalzend uit naar de persconferentie van Tönnies.
De dierenarts stak meteen van wal met de mededeling dat ze uitsluitend in eigen naam sprak. Ze verklaarde dat ze zelf de DNA-stalen had overgemaakt aan een Chinees team dat de analyse uitvoerde. "Niemand in Duitsland wilde het doen", zei ze daarover. Ook de Chinese onderzoekers zouden anoniem willen blijven uit angst voor mogelijke reputatieschade.
Het verschil tussen de 2 stalen is zo significant dat we ons afvragen of het zelfs om dezelfde diersoort gaat.
Kirsten Tönnies, dierenarts
Volgens Tönnies blijkt uit de vergelijking van de 2 DNA-stalen dat ze mogelijk afkomstig zijn van 2 verschillende dieren. Met andere woorden: het aangespoelde dier zou niet Timmy zijn geweest. "Het verschil tussen de 2 stalen is zo significant dat we ons afvragen of het zelfs om dezelfde diersoort gaat", zegt ze daarover.
De uitspraken van Tönnies riepen heel wat vragen op bij de aanwezige journalisten. "Als het niet om dezelfde soort zou gaan, is het dan niet logischer om het onderzoek zelf in vraag te stellen dan te twijfelen of het dode dier werkelijk Timmy was", vroeg een journalist zich af.
Tönnies antwoordde dat er al langere tijd werd gespeculeerd over de identiteit van het dode dier. Ze verklaarde dat ze bij het laboratorium navraag had gedaan over de betreffende soort, maar dat haar "Engels wellicht niet goed genoeg was". Ook gaf ze toe dat ze niet alle details van de analyse begreep.
Volgens Duitse media konden haar uitspraken niet onafhankelijk worden geverifieerd en kon ze op verschillende vragen geen duidelijk antwoord geven.
Ernstige vragen over DNA-onderzoek
Was het nu Timmy die aanspoelde of niet? Op basis van dit DNA-onderzoek valt dat niet met zekerheid te zeggen.
Het dier dat vastzat in het ondiepe water was een bultrug. Het dier dat aanspoelde in Denemarken ook. Als uit het DNA-onderzoek blijkt dat het om 2 verschillende soorten zou gaan, zegt dat mogelijk vooral iets over de kwaliteit van de DNA-stalen of het -onderzoek.
Het eerste staal werd afgenomen door Jeff Foster, een Amerikaanse walvisexpert, toen het dier een zender kreeg. Het is niet bekend wie het tweede staal precies heeft afgenomen en onder welke omstandigheden dat gebeurde. Het staat enkel vast dat het om iemand van het reddingsteam ging. Getuigen daarvan zouden er niet zijn.
Daarom rijst de vraag of de monsters correct werden bewaard en volgens wetenschappelijke standaarden werden verzameld. Dat beseft Tönnies zelf ook. Ze verklaarde dat de verschillende stalen bewaard blijven en beschikbaar zijn voor verder onderzoek.
Ook riep ze iedereen die nog andere stalen van Timmy heeft afgenomen op om zich te melden, zodat die eveneens kunnen worden getest.
De meeste andere leden van het reddingsteam rond Timmy hebben zich intussen van Tönnies gedistantieerd, onder wie ook de miljonair die de peperdure reddingsoperatie financierde. Wordt ongetwijfeld vervolgd.
