Leah Thys, bekend als Marianne uit 'Thuis', lijdt aan de ongeneeslijke longziekte COPD, zo vertelde ze in de krant De Zondag. Maar wat is dat voor een aandoening? Hoe herken je het? En hoe kun je het voorkomen?
Wat is COPD, de ongeneeslijke ziekte waaraan 'Thuis'-actrice Leah Thys lijdt?
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Actrice Leah Thys, bekend als Marianne uit 'Thuis', lijdt aan COPD, een ongeneeslijke longziekte. Ze vertelde in De Zondag dat ze buiten adem raakt van enkele stappen en dat haar toestand alleen maar slechter zal worden.
COPD is geen zeldzame aandoening: naar schatting 800.000 Belgen lijden eraan. De ziekte beschadigt de luchtwegen en longen en veroorzaakt hoest, slijmen en kortademigheid. Roken is de belangrijkste oorzaak.
Genezen kan niet, maar de ziekte is wel te behandelen en te vertragen. "Stoppen met roken is stap 1", zegt prof. dr. Ingel Demedts van AZ Delta. "Wie blijft roken, riskeert de ziekte te laten achteruitgaan van stadium 1 naar 2, 3 of 4."
"Aan tafel zitten en praten, lukt mij nog", vertelde actrice Leah Thys dit weekend in de krant De Zondag. "Zodra ik enkele stappen moet zetten, ben ik buiten adem." Thys lijdt, zo legde ze daar uit, aan COPD, voluit Chronic Obstructive Pulmonary Disease, een ongeneeslijke longziekte.
"De realiteit is dat het alleen maar slechter zal worden", klonk het. "Je krijgt om de x-aantal weken een opstoot. Dan heb je te weinig zuurstof in je lichaam en moet je naar het ziekenhuis. Je moet dus heel economisch omgaan met je energie. Voldoende aerosol gebruiken om de luchtwegen open te houden. Het is geen lachertje, hoor."
COPD, het klinkt als iets zeldzaams, maar dat is het niet, zo zegt prof. dr. Ingel Demedts, diensthoofd longziekten aan het AZ Delta Roeselare-Menen-Torhout. "Die longziekte komt heel frequent voor. Tot 800.000 mensen in ons land lijden eraan (een kleine 8 procent van de Belgische bevolking, red.). Dat is een ruime schatting, maar het wordt dan ook vaak nog niet gedetecteerd."
Rokerslong
Meestal wordt de ziekte pas ten vroegste vanaf een leeftijd van 40-45 jaar opgemerkt. In de volksmond wordt het ook wel eens "rokerslong" genoemd, zegt Demedts. "Dat omdat het typisch een gevolg is van roken."
Maar niet uitsluitend: "Roken is de hoofdoorzaak in onze contreien. Het kan ook ontstaan doordat je iets anders hebt ingeademd."
"Het komt bijvoorbeeld ook voor bij mensen die in hun job veel in het stof of in dampen hebben gewerkt. In ontwikkelingsgebieden kan het opduiken bij mensen die veel binnenshuis op een houtvuur koken en dus vaak in de rook staan."
Ook luchtvervuiling kan in dat geval een oorzaak zijn. "Al is dat vaak moeilijker te bestuderen: je kunt moeilijk aan iemand vragen hoeveel vervuilde lucht hij of zij heeft ingeademd."
Hoesten en piepen
Wat kan er dan op wijzen dat je zo'n rokerslong hebt opgelopen? "Denk aan een hoest die maar niet overgaat, slijmen, en kortademigheid. Dat laatste komt vaak heel geleidelijk: in het begin denken mensen vaak dat ze gewoon wat aan het verouderen zijn of wat verzwaard zijn."
Als je als roker 3 keer per jaar antibiotica moet krijgen omdat je een bronchitis hebt, kan dat een reden zijn om eens verder te kijken
Prof. dr. Ingel Demedts, diensthoofd longziekten aan het AZ Delta Roeselare-Menen-Torhout
Typisch is ook een piepende ademhaling. "De huisarts kan dat opmerken, maar soms hoort zelfs de omgeving dat." Ook wie frequent een bronchitis krijgt, moet zich eens laten controleren op COPD. "Als je als roker 3 keer per jaar antibiotica moet krijgen omdat je een bronchitis hebt, kan dat een reden zijn om eens verder te kijken."
Om een diagnose te stellen, is er een bepaalde longtest nodig, "spirometrie" in het jargon. "Als dat niet gebeurt, blijft het vaak wat onder de radar."
Hoe dodelijk is het?
Wat doet de ziekte eigenlijk met je lichaam? Twee dingen, zegt Demedts: "In je luchtwegen - de luchtpijp die vertakt in almaar kleinere takjes - ontstaat een ontsteking, chronische bronchitis. Dat zorgt voor het hoesten, de slijmen en het gepiep."
"Dieper in de longen - op de plaats waar de zuurstof eigenlijk door het bloed moet worden opgenomen - gaan er soms grote stukken van de longen kapot. Dat noemt men emfyseem. Dat verklaart de kortademigheid. Beide dingen kunnen apart of samen voorkomen bij mensen met COPD."
Genezen van COPD gaat niet meer. Maar ga je er dan ook aan dood? "Dat hangt af van het stadium van de ziekte, er zijn er 4. Stadium 1 is echt het beginstadium: als je dan kunt stoppen met roken, kun je daar heel oud mee worden."
"Patiënten in stadium 4 hebben soms echt zuurstof nodig door de zware beschadiging van de longen. Dat zijn mensen die toch vaak in het ziekenhuis terechtkomen met longinfecties. Zij hebben een reëel risico om vroeger te sterven."
Puffers
Van COPD kun je misschien niet genezen, maar er zijn wel wat behandelingen. "Stap 1 is stoppen met roken", benadrukt de dokter. "Maar we weten allemaal hoe moeilijk dat is, omdat het zo verslavend is."
De schade blijft als je stopt met roken. "Je kunt de ziekte stabiliseren door te stoppen met roken. Wie blijft roken, riskeert de ziekte te laten achteruitgaan van stadium 1 naar 2, 3 of 4."
Daarnaast bestaan er inhalatoren, puffers, die ervoor zorgen dat je de luchtwegen goed openhoudt. "Chronische bronchitis leidt nu eenmaal tot vernauwing: puffers proberen dat ongedaan te maken. Dat zorgt ervoor dat je je minder kortademig voelt."
COPD kan ook plotse opstoten geven, zoals bij Leah Thys. "Dan moeten mensen soms echt antibiotica of cortisone krijgen." Bij de heel zieke patiënten moet er echt zuurstof gegeven worden, om ze te helpen functioneren.
Voor mensen met emfyseem is er trouwens ook een chirurgische behandeling, waarmee de arts de ziekste stukken van de longen platlegt, ten voordele van de goede stukken. "En in heel geselecteerde gevallen kan er een longtransplantatie gebeuren", aldus nog Demedts.
Rook gewoon niet
Hoe kun je ziekte voorkomen? "Niet beginnen te roken is al een heel goed idee. Niet elke roker ontwikkelt COPD, maar je kunt dat natuurlijk niet weten of testen op voorhand. Bovendien zijn er nog genoeg redenen om niet te roken: denk aan het risico op longkanker, blaaskanker, nierkanker, velerlei tumoren."
"Bij beroepsgebonden blootstelling is het essentieel jezelf te beschermen", voegt Demedts nog toe. "Denk aan afzuiginstallaties in een omgeving waar met stof gewerkt wordt en aan mondmaskers. maar dat is gelukkig al beter dan 30 jaar geleden."
