Andy Burnham is sinds vanmiddag de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk, de 7e al in een periode van amper 10 jaar. Meteen na zijn aanstelling door de koning vanmiddag gaf Burnham een ambitieuze speech. Hij had het over een plan voor de komende 10 jaar waarmee hij de Britse samenleving en politiek grondig wil hervormen. De vraag is dan ook of hij de hooggespannen verwachtingen zal kunnen inlossen.
Nieuwe Britse premier Andy Burnham staat voor reusachtige uitdagingen
Dieter Ceustermans
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Andy Burnham is de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk. Hij werd vanmiddag officieel aangesteld door koning Charles en is al de 7e Britse premier in 10 jaar tijd.
In zijn eerste speech kondigde Burnham een ambitieus tienjarenplan aan. Hij beloofde onder meer de levensduurte aan te pakken, het onderwijs te hervormen en dakloosheid te bestrijden. Daarvoor maakt hij meteen 340 miljoen pond vrij.
Of Burnham zijn ambities kan waarmaken, is onzeker. Hij heeft nog maar 3 jaar voor de volgende verkiezingen, staat voor zware budgettaire keuzes en krijgt te maken met een onstabiel geopolitiek klimaat.
Andy Burnham werd iets na de middag ontvangen door koning Charles, die hem vroeg of hij een nieuwe regering kon vormen. Burnham beantwoordde die vraag bevestigend en daarmee was hij officieel de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk. Een handdruk tussen hem en de koning (de traditionele "kissing hands") bezegelde zijn aanstelling.
Burnham is al de 7e Britse premier in amper 10 jaar. David Cameron nam in 2016 ontslag na het Brexitreferendum. Daarna volgden de conservatieve premiers Theresa May, Boris Johnson, Liz Truss en Rishi Sunak.
Die laatste verloor de parlementsverkiezingen van 2024 verpletterend van toenmalig Labourleider Keir Starmer, die met een reusachtige meerderheid achter zich de nieuwe premier werd. Maar omdat Starmer zijn electoraal krediet in amper 2 jaar compleet verspeelde, gaf hij vanochtend noodgedwongen de fakkel door aan Andy Burnham.
Aan ambitie geen gebrek
Zoals de traditie het wil, gaf premier Burnham vanmiddag meteen een speech, nog voor hij voor het eerst zijn ambtswoning in Downing Street 10 betrad. Burnham liet wel de al even traditionele lezenaar achterwege en sprak zonder tekst of autocue.
In zijn speech kondigde hij een groot 10-jarenplan aan, dat het Verenigd Koninkrijk en de Britse politiek grondig moet hervormen. Volgens Burnham moet de politieke klasse het beter doen. Hij beloofde de fouten die volgens hem sinds de jaren 80 gemaakt werden recht te zetten.
De eerste toespraak van Burnham als premier
In zijn speech beloofde de nieuwe premier ook de levensduurte aan te zullen pakken en internationale verplichtingen na te zullen komen. Ook beloofde hij het onderwijs te zullen hervormen, zodat er meer jonge Britten aan een job geraken. Dat zou dan op natuurlijke wijze de uitgaven voor de sociale zekerheid moeten inperken.
Een heel concrete eerste beleidsdaad die hij inmiddels al heeft opgestart, is het aanpakken van mensen die op straat moeten slapen in zijn land. De premier heeft meteen 340 miljoen pond vrijgemaakt om hen op termijn van de straat te halen.
De uitdagingen zijn enorm
De vraag is natuurlijk of premier Burnham zijn steile ambities ook zal kunnen waarmaken. Hij heeft tenslotte amper drie jaar voor er in 2029 alweer nieuwe parlementsverkiezingen moeten worden gehouden. En dat met de hete adem van het populistisch-rechtse Reform van Nigel Farage in zijn nek. Zijn voorganger Keir Starmer kan er van meespreken.
Daarnaast is er het onstabiele geopolitieke klimaat met de aanslepende oorlogen in Oekraïne en in Iran. Het laat zich aanzien dat premier Burnham net als zijn voorgangers een flink deel van zijn tijd aan buitenlandse besognes zal moeten spenderen en dan is het maar de vraag of zijn binnenlandse agenda daar niet onder zal lijden.
Bovendien blijft de vraag: vanwaar moet het geld komen om al zijn ambities te verwezenlijken? De Britse economie zit eigenlijk al bijna 20 jaar in het slop. En het verhogen van de Britse levensstandaard en meer uitgeven aan defensie (om maar 2 van zijn streefdoelen te noemen) kost nu eenmaal handenvol geld.
De traditionele, maar moeilijke keuze waarvoor dus ook Burnham zal komen te staan is: belastingen verhogen of besparen? Met een Labourpartij die in het verleden al vaak ten prooi viel aan clashes tussen gematigd linkse en radicaal-linkse krachten wordt dat geen eenvoudige klus.
Het wordt in dat verband ook uitkijken naar wie hij later vandaag of de komende dagen als zijn minister van Financiën zal aanduiden. De eerder links georiënteerde Ed Miliband (die misschien iets losser zou omspringen met de begroting) of toch eerder een rechtser (en strenger) profiel. De minister van Financiën onder Keir Starmer, Rachel Reeves, heeft intussen alvast laten weten dat zij de post niet langer zal bekleden.
Met de samenstelling van zijn regering zal Burnham overigens vrienden, maar wellicht ook vijanden maken. Want met elke keuze voor een bepaald iemand die hij maakt, blijven er wellicht ook anderen ontgoocheld achter.
De wittebroodsweken van Andy Burnham zouden dus weleens van erg korte duur kunnen zijn.
