Filmeffect van 'The Odyssey' merkbaar in de boekhandel: "Ik wil eerst het boek lezen en dan de film zien" 

De film 'The Odyssey' doet het bijzonder goed in de bioscoop. Het is een epische verfilming van een klassieker uit de wereldliteratuur: de Odyssee van de Griekse dichter Homeros. Dat verhaal van 2.700 jaar oud is al ontelbare keren vertaald, herverteld en geïllustreerd. Verschillende versies, soms opnieuw uitgegeven, zijn weer populair in de boekhandel. Dat blijkt uit een rondvraag van VRT NWS.

In boekhandel Boekarest in Leuven was de Odyssee vorige week het op 1 na best verkochte boek, in allerlei versies. "We hebben het altijd in huis, in de vertalingen van Schwartz, Imme Dros of Patrick Lateur. Maar dit hadden we niet verwacht. Klanten zeggen expliciet: 'Ik wil eerst het boek lezen en dan de film gaan bekijken'", zegt Maartje Swillen.

Boekhandelaar Swillen is "gecharmeerd door de hernieuwde belangstelling voor een verhaal dat iedereen wel kent. Maar dat de reputatie heeft van taai te zijn, in oud-Nederlands of in versvorm." Dat hoeft geen hinderpaal te zijn, er zijn tal van frisse, perfect leesbare versies in de handel. Zie de lijst onderaan dit artikel.

In Gent kan een boekhandel met een naam als ‘Paard van Troje’ natuurlijk niet achterblijven. In het verhaal van Homeros is Odysseus namelijk de bedenker van de list met het Trojaanse paard, waardoor de Grieken Troje konden verslaan.

"Hier geen stormloop, maar wel meer vraag. Mensen willen dit in huis hebben, willen deze tekst leren kennen." Naast de vele vertalingen, ook in het Engels, biedt Paard van Troje allerlei aanverwante boeken aan, over Griekse mythologie bijvoorbeeld. "Leuk dat dit klassieke verhaal met de film de massa bereikt. En dat mensen naar de klassieke teksten teruggrijpen", zegt boekhandelaar Johannes Verschaeve.

Bij boekhandel Grim in Hasselt zien ze opvallend veel jonge lezers voor de Odyssee. Tieners van 12 of 13 jaar die een van de geïllustreerde versies van de Odyssee kopen. Of, de trend van de Young Adultliteratuur volgend, de Odyssee in een Engelse vertaling proberen. "Het filmeffect is zeker merkbaar", zegt Katelijne Kevelaers.

"Los van de film hebben we de Odyssee altijd in de rekken staan", klinkt het bij Soetkin Rigole van boekhandel Limerick in Gent. "Daarnet kwam een jongedame met een boekenbon de Odyssee kopen. Ze had vroeger Latijn-Grieks gestudeerd en was net naar de film geweest. Ik wil terug in de tekst duiken, zei ze." 

Ook boeken die erdoor geïnspireerd zijn, doen het goed, zoals 'Een odyssee. Een vader, een zoon, een epos' van Daniel Mendelsohn. De auteur, een classicus, vertelt hoe zijn 80-jarige vader bij hem college komt volgen over de Odyssee, en hoe dat hun relatie verdiept.

"Afgelopen weekend kregen we veel vragen van klanten, zowel van Belgen als van de toeristen", horen we bij Standaard Boekhandel in Brussel. De Nederlandse filmeditie - met de filmhelm op de cover – moest al worden bijbesteld.

Bij De Zondvloed in Mechelen merken ze "ietsje meer vraag, maar geen stormloop". Niet zoveel mensen lezen de oorspronkelijke tekst, maar er zijn veel andere, meer toegankelijke versies. De Reyghere in Brugge "had al wat geanticipeerd op het filmeffect" en heeft meerdere edities in de winkel liggen, waaronder verschillende in het Engels. 

Passa Porta in Brussel verkoopt ook meer Odyssees, "zij het dat dit nog altijd kleine aantallen zijn". Vooral de vertaling in doorlopende prozatekst van Schwartz, maar ook de vertaling in verzen van Patrick Lateur gaat over de toonbank.

"Alle aandacht voor deze klassieke verhalen is goed", vindt Ludovic Bekaert. "We mogen Christopher Nolan dankbaar zijn dat hij dit verhaal van 2.700 jaar oud nieuw leven inblaast. Dit werkt wederzijds door, ook voor de boeken. En het is goed dat jonge mensen weer met de brontekst in aanraking komen."

In Antwerpen merkte boekhandel Stad Leest al langer een toegenomen belangstelling, nog voor de film uitkwam. "Het voorbije jaar hebben we veel meer Engelse vertalingen van de Odyssee verkocht dan de jaren daarvoor", zegt Seth Elsermans.

• Naar aanleiding van de film van Christopher Nolan is 'Odyssee ' in de vertaling van M. A. Schwartz weer uitgebracht, bewerkt door Rob Zweedijk. Dat is een doorlopende, toegankelijke prozatekst.

• De Odyssee bestaat uit 24 'zangen' of hoofdstukken en telt 12.109 verzen. Het is integraal in verzen vertaald door dichter Patrick Lateur in 'Odyssee. Een zwerver komt thuis '. Vloeiend leesbaar met respect voor het origineel.

•  'Homerus Odyssee. De terugkeer van Odysseus' is de vertaling  door H. J. de Roy van Zuydewijn in Nederlandse hexameters, de typische manier waarop Homeros verzen schreef met beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen.

• De Nederlandse jeugdauteur Imme Dros bracht samen met haar echtgenoot, illustrator Harry Geelen 'Ilios en Odysseus ' uit, de 2 beroemde verhalen van Homeros herverteld en verbeeld. 

• Nog een hervertelling van Homeros' klassieker onder de klassiekers is 'Odyssee ' van Stephen Fry. 

• In het Engels wordt de vertaling van Emily Wilson aangeprezen. Dat is ook die editie die regisseur Christopher Nolan als basis heeft gebruikt voor zijn film.

• Voor groot én klein is er 'De geïllustreerde Odyssee. Het tijdloze epos herverteld ' door Barry Powell, met illustraties van Joanna Lisowiec. Powell is een Britse classicus die voor Oxford University Press de klassiekers vertaalde.