Actrice Chris Lomme (87) wordt Commandeur in de Kroonorde: "Ik vecht voor de Vlaamse cultuur met heel mijn lijf"

Lomme vernam het nieuws vorige week, eerst via telefoon en daarna per mail en brief. "Het is een beetje emotioneel geweest, want dit verwacht je niet", zegt ze. "Ik heb natuurlijk een heel lange carrière, en ik ben nog altijd bezig. Ik vecht voor de Vlaamse cultuur, met en voor de mensen, met heel mijn lijf. Maar ik ben verrast, ja. Ik ben een beetje ontroerd en het voelt wat onwennig."

Het is niet de 1e keer dat Lomme een onderscheiding krijgt. Of zoiets went? "Ik schat dat ik er ondertussen een stuk of 8 kreeg. Ik heb ongelooflijk veel geluk gehad. Maar ik heb natuurlijk ook heel hard gewerkt."

Het begon allemaal in haar geboortestad Kortrijk. "Mijn vader was een Fransman en was bij de Jeune Garde Catholique. Moeder was operettediva in het amateurtheater in Kortrijk. Ik begon zelf op mijn 16e, studeerde daar in het Nederlands en het Frans aan het conservatorium en speelde er bij het Arenatheater en Antigone. Mijn Nederlands was toen nog West-Vlaams, en dat moest er natuurlijk uit. Allesbehalve makkelijk, maar ik heb in mijn leven nooit opgegeven."

Al snel verkaste Lomme naar Brussel en vandaag woont ze in Dilbeek. "Ik heb veel moeilijkheden gekend en ik ben een beetje overal geweest: 4 jaar in Amsterdam, een tijd in het Franstalige theater. Maar ik heb zoveel te danken aan zoveel mensen. Uiteraard allereerst aan mijn grote man (de overleden acteur Nand Buyl, red.). Hij heeft mij alles geleerd. De manier van spreken, de authenticiteit. Een acteur speelt niet, maar bestaat."

Wat het voor haar betekent dat ze nu een onderscheiding krijgt van het koningshuis? "Dat voelt vooral vreemd aan. Ik ben niet zo heel bekend met de koninklijke familie. Fabiola heb ik wel in het theater ontmoet, en Paola ook. Die hadden het wel voor mij, want ik praat Frans zoals een echte Franstalige. Ça leur plaisait beaucoup, n'est-ce pas? (lacht) Kijk, ik ben geen royaliste, maar ik wil er ook niet negatief over zijn. En in dit land heeft het koningshuis zijn nut."

Waarom het koningshuis aan haar gedacht heeft, weet ze niet zeker. Het stond niet in de brief die ze kreeg. "Dat zal ik wel vernemen tijdens de plechtige uitreiking, op 27 oktober in het koninklijk paleis, zeker? Maar ik denk dat het is omdat ik altijd opgekomen ben voor de Vlaamse cultuur in Brussel. Destijds ging het niet zo goed met het Nederlands in Brussel. Nog steeds niet, trouwens. Maar de Koninklijke Vlaamse Schouwburg, die liep steeds vaker vol. Actrices zoals Ivonne Lex en Dora van der Groen, dat waren voorbeelden voor mij."

Ook haar engagement als palliatieve verzorgster zal een rol gespeeld hebben, denkt Lomme. "Ik doe dat al 15 jaar. Ik ben begonnen in Topaz, bij professor Wim Distelmans. Het zit in mijn nieren om dat verder te doen. Als je veel gekregen hebt in het leven, en zelf nog gezond bent, kan je mensen helpen."

Binnenkort speelt ze opnieuw mee in een voorstelling van Stefan Perceval, samen met mensen met een mentale beperking. Het maatschappelijk engagement blijft haar voortdrijven. Nu al kondigt ze aan dat ze de koninklijke uitreiking in oktober zal benutten om haar bezorgdheid over de besparingen in de cultuursector te uiten. "Heel rustig, met heel veel diplomatie, maar ik zal toch zeggen dat het erg is, wat daar nu gebeurt."

Er staat duidelijk nog geen rem op Chris Lomme. "Als die rem er wel is, ben ik dood. Ik doe yoga, studeer nog elke dag. Ik heb natuurlijk geluk, maar toch: je mag niet stil blijven zitten. Doe je dat wel, dan ben je pas echt oud."