Na 6 jaar juridische strijd krijgt phishingslachtoffer Stijn (57) een uitspraak die ook andere slachtoffers helpt

Een sms'je en een overschrijving van 89 euro. Meer was er in 2020 niet nodig voor Stijn Gansemans (57) uit Oud-Heverlee om 25.000 euro te verliezen aan online oplichters. 

"Ik kreeg een berichtje van de FOD Financiën, omdat ik zogezegd een achterstallige betaling had van 89 euro op mijn vennootschap", legt Stijn uit. "Dat was niet zo gek. Ik beheerde destijds meerdere vennootschappen, dus betalingsherinneringen hoorden erbij." 

Ook het gsm-nummer deed niet denken aan fraude, zegt hij. "Het berichtje kwam van een 8000-nummer en die worden vaak gebruikt voor berichtjes van providers en zelfs de federale overheid." 

"Ik klikte op de link in het berichtje en kwam terecht op een, achteraf gezien, nagemaakte betalingspagina van de FOD Financiën. Daar kon ik mijn bank aanduiden en werd ik doorgestuurd naar mijn vertrouwde bankomgeving, die van KBC. Op hun betalingsplatform kon ik de betaling uitvoeren. Daarmee was alles afgerond, dacht ik." 

Niet dus. De volgende ochtend checkte Stijn zijn rekening en was er 25.000 euro verdwenen. "Met een tiental kleinere betalingen naar 3 buitenlandse rekeningen hadden oplichters mijn bankrekening geplunderd." 

Een zware domper voor Stijn, die middenin verbouwingen zat en zijn geld dus goed kon gebruiken. 

"Ik besefte eerst niet waar het was foutgelopen, maar eens ik begon na te denken over mijn financiële transacties van de afgelopen 24 uren, kwam ik al snel uit bij dat sms'je." 

Aangezien banken bij wet verplicht zijn om het verloren bedrag bij oplichting binnen de 48 uren terug te betalen, deed Stijn wat logisch was. Hij stapte naar de bank om te vertellen wat er gebeurd was. 

"Ik had mijn rekeningen al geblokkeerd, maar wist niet wat ik nog moest doen. Ik ging naar mijn lokale bankkantoor en vroeg naar de directeur. Die was er zogezegd niet. Ik zag hem nochtans zitten in zijn kantoor", vertelt Stijn. 

Het is toen hij geen gehoor kreeg bij de bank, dat hij besefte: dit wordt moeilijk. Dus diende hij een klacht in bij de politie en stapte hij naar zijn advocaten Tom Desmet en Naomi Saviolo. "Ze wilden me meteen begeleiden. Tom wist dat banken niet geneigd zijn dat verloren geld terug te betalen." 

Wat volgde, is een gigantische administratieve én juridische mallemolen die intussen bijna 6 jaar aansleept.  

Nadat Stijn de feiten nog eens online meldde bij KBC, maar geen gehoor kreeg, stuurden zijn advocaten een ingebrekestelling. Wanneer ook daar geen antwoord op kwam, volgde een dagvaarding. 

"Toen hadden ze plots 2.300 euro gevonden van de 25.000 euro die van mijn rekening verdwenen was. Van de overige 23.000 euro wisten ze niets. Ik had het gevoel dat ze me met die 2.300 euro wilden sussen en hoopten dat ik het daarbij zou laten."

KBC heeft die som van 2.300 euro uiteindelijk wel overgemaakt aan Stijn, communicatie vanuit KBC bleef uit. Daarom besliste hij om achter die overige 23.000 euro aan te gaan via juridische weg. 

"De ondernemingsrechtbank in Leuven gaf mij in eerste aanleg meteen gelijk. Het vonnis was duidelijk: de rechter verwees naar de wet, die duidelijk stelt dat de bank moet terugbetalen. Ze mogen daar maximaal 50 euro administratieve kost van afhouden."

KBC deed dat niet, oordeelde de rechter, en ze moeten dat wel doen. "Zo simpel was het vonnis, maar de bank ging in beroep. Pas na 5 jaar kon de zaak voor het Hof van Beroep in Brussel verschijnen, omdat ze daar zo hard achterlopen met hun zaken."

Het Hof van Beroep gaf KBC gelijk op basis van het voorwendsel 'grove nalatigheid'. Het hof oordeelt dat Stijn nalatig is geweest door op de link te klikken en niet te checken of hij effectief een openstaande schuld had bij de FOD Financiën. 

Stijn en zijn advocaten zijn het daar niet mee eens en trekken naar het Hof van Cassatie. "Je weet dat de wet aan jouw kant staat en de bank probeert de verantwoordelijkheid van zich af te schudden. Dat is zeer frustrerend", vertelt Stijn.

Zo'n 2 weken geleden had het Hof van Cassatie zijn arrest klaar. Cassatie is het niet eens met het oordeel van het Hof van Beroep. 'Grove nalatigheid' werd tot nog toe niet concreet omschreven in de wet. Daarom heeft het Hof van Cassatie dat in zijn arrest nu wel gedaan. 

Voortaan is 'grove nalatigheid' omschreven als volgt: "een gedraging die een redelijk, normaal zorgvuldig betaler nooit zou stellen of nooit zou nalaten te stellen". Daarmee ligt de drempel voor grove nalatigheid voortaan zeer hoog en moet het begrip streng geïnterpreteerd worden.

Banken kunnen het dus niet meer zomaar inroepen bij elke phishingzaak. 

Stijn vindt dat hij absoluut niet nalatig heeft gehandeld. Meer zelfs, hij vindt dat de grove nalatigheid bij de bank ligt in zijn geval. "Ze respecteren de wet niet en hun betalingsplatformen zijn onvoldoende beschermd tegen fraude. En de bank is op geen enkel moment gewaarschuwd over de verdachte transacties op mijn rekening." 

Met het arrest hebben Stijn en zijn advocaat wel een slag thuisgehaald, want het schept een precedent voor andere phishingzaken. 

"Toen ik met mijn zaak naar buiten kwam, kreeg ik veel berichtjes van andere slachtoffers. Ze vroegen me om raad, en ik besefte toen pas hoeveel mensen slachtoffer worden van phishing", vertelt Stijn. 

"Ik hoop dat zij dankzij dit arrest ook de moed vinden om te procederen tegen hun bank en dus een grotere kans maken om hun verloren geld terug te krijgen."

"Ik zal pas tevreden zijn als ik mijn geld terug op mijn rekening zie staan, maar intussen is het veel meer dan dat geworden", besluit Stijn. "Dit arrest-Gansemans moet er in de toekomst voor zorgen dat de wetgeving strenger, en dus correct, wordt toegepast en meer mensen hun geld terugkrijgen in een phishingzaak."

Er rest hem nog 1 juridische stap. Het Hof van Cassatie kan geen oordeel ten gronde vellen, dus moet een ander Hof van Beroep de hele zaak nog eens opnieuw bekijken met het arrest van het Hof van Cassatie in het achterhoofd. 

Het valt dus af te wachten of Stijn daar gelijk krijgt. Pas dan zal hij zeker zijn van zijn stuk, en zijn 25.000 euro kunnen recupereren. 

Bevoegd minister van Consumentenzaken Rob Beenders (Vooruit) heeft inmiddels wel gereageerd op het arrest van Cassatie. Hij wil dat banken "de wet volgen in plaats van zich erboven te stellen". "Het kan niet dat mensen eerst naar de rechtbank moeten om hun rechten af te dwingen", besloot hij. 

Beenders wil volgens Stijn ook meteen daad bij woord voegen. "Hij wil grove nalatigheid laten herdefiniëren in de wet volgens de uitspraak van Cassatie. Als dat gebeurt, zal er in de toekomst veel veranderen voor phishingslachtoffers."