Niet zoals in 'Jurassic Park': pasgeboren jong van T.rex was niet groter dan een kat

De Tyrannosaurus rex was de ster onder de dinosaurussen in de eerste 'Jurassic Park'-film uit 1993. Maar ook in 'The lost world: Jurassic Park', de vervolgfilm uit 1997, speelde hij een glansrol. Of beter gezegd, speelde het gezin T.rex een glansrol.

Voor de context: premiejagers hadden een T.rex-jong gevangen om de volwassen dieren te lokken. Het gewonde jong wordt gevonden door paleontoloog Sarah (Julianne Moore) en fotograaf Nick (Vince Vaughn). Ze brengen het naar een onderzoekstrailer voor verzorging, maar lijken niet te beseffen dat het een T.rex is en dat een boze mama en papa naar hem zoeken.

Dr. Ian Malcolm (Jeff Goldblum) haast zich naar de trailer om Sarah en Nick te waarschuwen. Ze slagen erin het jong terug te geven aan de ouders, maar die zijn uit op wraak en duwen de trailer over een afgrond.

"Mommy's very angry": de T.rex-ouders in 'Jurassic park' kunnen er niet mee lachen dat iemand aan de haal ging met hun jong:

Het lijkt er echter op dat de feiten in 'Jurassic Park' niet echt kloppen. Nieuw onderzoek suggereert dat een pasgeboren T.rex-jong maar zo groot als een kat was, veel kleiner dan het exemplaar uit de film.

Bovendien zou een T.rex-nest uit heel veel jongen bestaan hebben. Ouders zagen het verlies van 1 of 2 jongen mogelijk als 'normaal', en zouden mogelijk niet altijd de moeite genomen hebben om er als woestelingen achteraan te gaan.

Al kan je de makers van 'Jurassic Park' maar weinig kwalijk nemen. Tyrannosaurussen zijn een van de best bestudeerde dinosaurusfamilies, maar over hun vroegste leven en ouderlijke strategie is nog maar weinig bekend. Er zijn namelijk zo goed als geen fossielen van pasgeboren en jonge exemplaren. De bestudeerde fossielen zijn van volwassen of van onvolwassen, maar oudere, dieren.

Paleontologen van de universiteit van Bath, in het Verenigd Koninkrijk, zeggen nu dat ze de allereerste fossielen van T.rex-jongen ontdekt hebben die nog niet lang uit het ei gekropen waren. En die vondst deden ze door kleine, losse, onbenullig lijkende resten in archiefkasten te bestuderen.

Wetenschappers hebben de neiging om vooral grote en opvallende fossielen te bestuderen, zegt paleontoloog Nicholas Longrich, hoofdauteur van het onderzoek, aan ScienceAlert . "Deels zijn kleine, losse resten moeilijk te bestuderen. Maar er zit ook deels een vooroordeel in. Men gaat ervan uit dat ze niet zo belangrijk zijn, waardoor ze in een museum belanden en verwaarloosd worden".

Longrich en zijn team onderzochten losse fossielen die op die manier stof lagen te verzamelen. Ze dachten dat ze volwassen exemplaren van kleine dinosaurussen zouden vinden, maar uiteindelijk belandden ze toch weer bij de grote dino's.

Een van de kleine botjes die ze bestudeerden, leek op het derde middenvoetsbeentje (het middelste van het bot in de voet) van een theropode dinosaurus. Dat is een verzamelnaam voor tweevoetige, voornamelijk vleesetende, dino's. Waarvan de T.rex, net als de Velociraptor bekende voorbeelden zijn.

Het kon niet van een volwassen dier komen. "Het botoppervlak was erg poreus", legt Longrich uit. "Dat komt door microscopisch kleine bloedvaten die een heel dicht netwerk vormden. Ze voeden het bot tijdens de groei. Het is typisch iets wat je ziet bij een onvolgroeide dinosaurus".

De wetenschappers vergeleken het bot met andere botten die uit dezelfde periode stamden. Ze kwamen tot de conclusie dat er maar één dinosaurus was die voldeed aan alle kenmerken die ze zagen. "Dit was het voetbot van een heel, heel kleine T.rex. De kleinste T.rex die we ooit hebben gezien", zegt Longrich.

Het team begon andere kleine fossielen van botten en tanden te bestuderen. Ze stelden vast dat veel fossielen ook aan T.rex-jongen toegeschreven konden worden. Ze konden uitsluiten dat het resten waren van een Nanotyrannosaurus (een soort dwergtyrannosaurus) of van embryo's van een T.rex.

Wat leiden Longrich en zijn team uit hun vondsten af? Ze berekenden dat het grootste exemplaar ongeveer 75 centimeter lang was en ongeveer 2,5 kilogram gewogen moet hebben. Vermoedelijk zou het bij de geboorte maar zo'n 1,7 kilogram gewogen hebben, en dus niet groter dan een kat geweest zijn.

De onderzoekers denken dat ze op basis van deze resultaten ook iets kunnen afleiden over de voortplantingsstrategie van de T.rex. Dat is de mate van tijd en energie die levende organismen investeren in het krijgen en opvoeden van jongen. Hoe groot is het nest, hoe vaak krijgen ze jongen, hoeveel zorg besteden ze,...

Er zijn grofweg twee uitersten.

• Kwantiteit boven kwaliteit (R-strategie): snel en vaak veel nakomelingen krijgen, zodat het niet echt toe doet als sommige of de meeste niet lang leven. Zorg is niet zo belangrijk, er zijn altijd wel reserve-exemplaren. Denk aan bijvoorbeeld knaagdieren.

• Kwaliteit boven kwantiteit (K-strategie): veel minder jongen, maar er veel zorg in steken, zodat ze optimaal het volwassen leven bereiken. Denk aan bijvoorbeeld walvissen, maar ook wij behoren tot deze groep.

Omdat grote dinosaurussen en 'moderne' dino's zoals vogels die K-strategie volgen, werd lang gedacht dat T.rexen hun kroost ook op die manier opvoedden. Maar het lijkt erop dat de T.rex ergens tussenin zat, zeggen de wetenschappers. 

Hun jongen waren in verhouding erg klein, wat doet vermoeden dat ze grote nesten hadden. Volgens een voorzichtige schatting van de wetenschappers had een kleine volwassen T.rex ongeveer 20 eieren per nest, een grote ongeveer 30.

Specifieke scans en metingen van de botten onthulden ook dat een T.rex al heel snel na de geboorte mobiel was en zich zelfstandig verplaatste. De tanden vertoonden slijtage, wat suggereert dat het zich al heel snel voedde met grotere gewervelde dieren.

Het lijkt allemaal meer te wijzen op beperkte ouderlijke zorg, al wil dat volgens de wetenschappers niet zeggen dat T.rex-ouders helemaal niets deden. Ze lijken in een soort overgangsfase te zitten die zich op dat moment in het dierenrijk afspeelde.

"De intensieve ouderlijke zorg lijkt zich geleidelijk aan te ontwikkelen in het Mesozoïcum", zegt Longrich. Dat is de periode van 252 tot 66 miljoen jaar geleden, die bekendstaat als het tijdperk van de dino's, maar waarin na verloop van tijd ook de eerste vogels en zoogdieren ontstonden.

"Terwijl T.rexen groter werden en minder jongen kregen in vergelijking met reptielen, ondergingen zoogdieren, prehistorische zeereptielen en insecten gelijkaardige veranderingen", zegt Longrich. "De strategieën voor ouderlijke investeringen veranderden toen sterk".