Nu droge periodes door de klimaatverandering vaker voorkomen, moeten Europese landen betere afspraken maken over het water uit grote grensoverschrijdende rivieren. Zonder goede samenwerking dreigen spanningen tussen landen toe te nemen, waarschuwt hydroloog Niko Wanders. "Nederland staat helemaal achteraan, een beetje in het afvoerputje."
Door de aanhoudende droogte van de afgelopen weken zijn het en de waterstanden van de rivieren sterk gedaald. Dat heeft in ons land, maar ook in de rest van Europa, een impact op onder meer drinkwatervoorziening, scheepvaart, natuur en landbouw.
Zo neemt Nederland, net zoals ons land, maatregelen om de waterschaarste aan te pakken. Denk aan oppompverboden en een zuiniger gebruik van sluizen.
In De Morgen waarschuwen experts dat er zelfs spanningen kunnen ontstaan tussen de Europese landen over het schaarse rivierwater dat nog overblijft, zeker omdat sommige landen achteraan het rijtje staan.
"Laten we elkaar niet dwarszitten"
Zo ligt Nederland bijvoorbeeld aan de monding van de Rijn en de Maas. Er zijn dus goede afspraken met België en de andere bovenstroomse landen nodig, zegt Niko Wanders, hydroloog bij de Universiteit van Utrecht, in De Ochtend op Radio 1.
"Nederland staat helemaal achteraan, een beetje in het afvoerputje. Eigenlijk komen alleen de laatste druppels onze kant op", zegt hij. "We hebben in Nederland veel water en zijn daar ook aan gewend, maar als het onze kant niet opkomt, is onze watervraag uit balans."
Een strijd tussen Nederland en Vlaanderen om het water in de Maas zou niet wenselijk zijn
Niko Wanders, hydroloog bij de Universiteit van Utrecht
"We moeten op voorhand dus zo goed mogelijk afspreken wie het water krijgt ten tijde van schaarste, om te voorkomen dat bepaalde mensen effectief geen water meer krijgen", zegt de waterwetenschapper. "Een strijd tussen Nederland en Vlaanderen om het water in de Maas, bijvoorbeeld, zou niet wenselijk zijn."
In de jaren 90 sloten België en Nederland het Maas-afvoerverdrag, net om vast te leggen hoe het water verdeeld wordt in droge periodes met een erg laag debiet.
"Maar het klimaat verandert sterk. We zien steeds meer droge periodes en komen nieuwe extremen tegen", stelt Wanders vast. "Sommige van die bestaande afspraken zijn dus achterhaald. Met het oog op dat het water in de toekomst nog schaarser zal zijn, kunnen we ons maar beter voorbereiden."
Beluister het volledige gesprek met Niko Wanders in De Ochtend.
"We moeten dus bekijken welk percentage standaard naar Vlaanderen kan en welk percentage standaard naar Nederland zou kunnen. We willen natuurlijk geen maatregelen nemen die de algehele hoeveelheid water in de rivier laten afnemen."
"Ook moeten we bekijken hoe we elkaar kunnen helpen met grensoverschrijdend waterbeheer. Zo zijn er tussen de Nederlandse provincie Noord-Brabant en het noorden van Vlaanderen allerlei kleine riviertjes en is daar heel wat grondwater dat jullie ook zouden kunnen gebruiken. Laten we dus bekijken hoe we samen kunnen optrekken, zodat we elkaar niet dwarszitten."
Afspraken op Europees niveau nodig
Maar het verhaal gaat verder dan België en Nederland, legt Wanders uit. Hij vindt dat de Europese Commissie het voortouw moet nemen om tussen alle lidstaten afspraken te maken over grensoverschrijdende stroomgebieden.
"Rivieren als de Maas en de Rijn gaan natuurlijk veel grenzen over, dus daar moet je goede afspraken over vastleggen. En dan zijn er ook nog andere grote rivieren, zoals de Donau, waarbij je met heel veel landen aan tafel zit", zegt hij. "Laten we dus vooral proberen om dit op Europees vlak vast te leggen, zodat alles ook op lange termijn houdbaar blijft."
"Ik verwacht geen strijd met wapens, maar wel een strijd waarbij elk land zo veel mogelijk water voor zich zal willen houden. Dat is zeker voor Nederland erg nadelig", legt hij uit.
"Maar het gevolg zou dan natuurlijk ook zijn dat Rotterdam niet meer bereikbaar is voor goederen uit Duitsland. Ik denk dus dat er een soort win-winsituatie ontstaat als we dit samen oppakken vanuit Europa", besluit de hydroloog.
