Minister van Financiën en Pensioenen Jan Jambon (N-VA) legt vandaag een ontwerp voor aan de ministerraad dat pensioensparen goedkoper moet maken. Coalitiepartner Vooruit noemt het ontwerp te vrijblijvend en eist een hard plafond op de kosten van de banken. Die strijken volgens de partij ruim 80 procent van het fiscale voordeel op. Financieel econoom Kenneth De Beckker plaatst vraagtekens bij dat cijfer.
Minister Jambon legt plan op tafel om pensioensparen goedkoper te maken, Vooruit vindt het te vrijblijvend
Andrei Stiru
Gepubliceerd:
Meer dan 3 miljoen Belgen doen aan pensioensparen. Wie jaarlijks tot 1.050 euro stort, krijgt 30 procent belastingvermindering. Bij stortingen tot 1.350 euro bedraagt die korting 25 procent. Dat geld gaat naar een pensioenspaarfonds bij de bank of naar een verzekeringsproduct.
Minister Jambon wil nu de concurrentie tussen de banken aanmoedigen. Zijn ontwerp verbiedt hen om nog instap- of uitstapkosten aan te rekenen wanneer een spaarder overstapt naar een andere bank of zijn kapitaal vroegtijdig wil opnemen. Daarnaast zouden andere spelers dan kredietinstellingen, zoals beursvennootschappen, toegang moeten krijgen tot de markt.
Kritiek van Vooruit
Een plafond op de kosten zit er echter niet in en voor Vooruit kan dat niet door de beugel.
Kamerlid Jeroen Soete (Vooruit) diende in april een wetsvoorstel in dat de instapkosten moet beperken tot 1 procent per storting en de jaarlijkse kosten tot 0,75 procent van de opgebouwde reserve. Volgens de regeringspartij zou dat spaarders cumulatief tot 23.000 euro kunnen opleveren.
Volgens de cijfers van Vooruit gaf de overheid in 2024 640 miljoen euro uit aan pensioensparen, terwijl de banken dat jaar 520 miljoen euro aan kosten inden. Een belastingvermindering zou volgens de partij daarom grotendeels doorvloeien naar de bank.
Twijfel bij de 80 procent
Financieel econoom Kenneth De Beckker, verbonden aan de Open Universiteit in Nederland en de KU Leuven, is niet overtuigd van het cijfer waarmee Vooruit uitpakt. “Ik heb dat zelf nog nooit uitgerekend en ik heb de berekeningen van Vooruit ook niet gezien, maar 80 procent lijkt me wel heel straf”, vertelt hij in De Ochtend op Radio 1.
Pensioensparen hervormen: "Voorstel van Jambon verdient zeker een kans"
De aangerekende kosten lopen sterk uiteen, merkt De Beckker op. "Instapkosten variëren: bepaalde banken rekenen 0 procent aan, sommige 3 procent, bij verzekeringsproducten ligt dat soms nog hoger. De beheerskosten liggen rond de 1 à 1,5 procent."
De econoom verwijst naar onderzoek van de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA), de Belgische financiële waakhond. "Als je Europees gaat kijken en de pensioenspaarfondsen van banken vergelijkt met gelijkaardige producten, dan betalen we zeker niet meer."
Ook binnen België vallen de cijfers mee, zegt hij: de gemiddelde jaarlijkse kosten van een pensioenspaarfonds bedragen 1,2 procent, tegenover 1,6 procent voor vergelijkbare gemengde fondsen. "Wat ik daaruit afleid, is dat de kosten niet excessief zijn."
Vooruit haalt bij diezelfde toezichthouder net het omgekeerde. In zijn wetsvoorstel citeert Soete een FSMA-studie waaruit blijkt dat 14 van de 21 pensioenspaarfondsen instapkosten van 3 procent aanrekenen.
Systeem uit de jaren 80
Volgens De Beckker raakt de discussie aan iets fundamentelers. "Dat systeem van pensioensparen is opgezet in de jaren 80, in een totaal andere setting dan vandaag. Toen ging je fysiek naar de bank als je wilde beleggen."
Vandaag kan alles online geregeld worden en zijn er ook opties om passief te beleggen. "Bij actief beheer gaat de beheerder voor jou nadenken en beslissingen nemen, en daar staan kosten tegenover. Bij passief beheer volgt een fonds gewoon een index en dan liggen die kosten veel lager."
Zelf ziet hij meer heil in concurrentie dan in een plafond. "In dit land hebben we ooit de broodprijs vastgelegd. De oudere luisteraars herinneren zich de discussie daarover: hoe hoog moet die zijn?"
Komt er concurrentie van goedkope indexfondsen, dan moeten banken zich verweren, redeneert De Beckker, en dat drukt hun marges vanzelf. De banken zelf argumenteren al maanden dat ze aan te strikte regels moeten voldoen en dat te lage maximumkosten het aanbod zouden doen verschralen. Net minder concurrentie dus.
Ook kijken naar de eindfactuur
Bij één punt maakt De Beckker een kanttekening: overstappen kan vandaag ook al. "Banken rekenen soms transferkosten, maar vaak is het de ontvangende bank die deze deels dekt. Daar zijn zeker nog mogelijkheden tot verbetering, maar commercieel gebeuren er al zaken."
Zelf zou hij de prioriteiten elders leggen. "We hebben nu de voorkant besproken, maar er is ook de achterkant: de belasting die je op het einde op je kapitaal betaalt. Die is heel ingewikkeld in België en wordt anders berekend naargelang je bij een bank of een verzekeraar zit." Dààr valt volgens De Beckker winst te halen op het vlak van transparantie.
