De Poolse president Karol Nawrocki heeft zijn veto uitgesproken tegen een wetsvoorstel dat wettelijk samenwonen mogelijk moest maken voor ongehuwde koppels. De regeling zou ook gelden voor koppels van hetzelfde geslacht en werd gezien als een eerste stap naar meer wettelijke erkenning van de LGBTQ+-gemeenschap in Polen.
Het wetsvoorstel zou 2 mensen, ongeacht hun geslacht, de mogelijkheid geven om bij een notaris een zogeheten samenlevingscontract af te sluiten. Zo'n contract zou onder meer afspraken regelen over woonrechten, alimentatie, toegang tot medische informatie en zorgverzekeringen, zorgverlof, gezamenlijke belastingaangiften en belastingvrijstellingen.
Omdat tegenkanting uit conservatieve hoek werd verwacht, benadrukte de regering dat de regeling niet alleen bedoeld was voor koppels, maar ook om bijvoorbeeld familieleden of huisgenoten die samenleven meer rechten te geven.
Het wetsvoorstel werd ingediend door de centrumregering van premier Donald Tusk. Die slaagde erin ook de conservatieve regeringspartner PSL achter het voorstel te krijgen. Die had eerdere gelijkaardige voorstellen nog tegengehouden uit vrees dat ze het instituut van het huwelijk zouden ondermijnen.
Volgens de rechts-conservatieve president Karol Nawrocki ging het voorstel echter nog steeds te ver. Daarom sprak Nawrocki, een bondgenoot van de nationalistische oppositiepartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS), zijn veto uit tegen de wetgeving.
"Als bewaker van de Grondwet kan ik geen oplossing accepteren die zou leiden tot het verlies van de bijzondere status van het huwelijk, gedefinieerd als de verbintenis tussen een vrouw en een man", motiveert Nawrocki zijn veto op X.
Alleen met een drievijfde-meerderheid in het parlement kan de regering het wetsvoorstel alsnog doorvoeren. Dat wordt een moeilijke opdracht: de nationalistische oppositiepartijen zijn tegen het voorstel, waardoor zo'n meerderheid vrijwel onmogelijk lijkt.
"Zelfs minimale rechten zijn te veel"
Polen is een van de laatste landen in de Europese Unie waar koppels van hetzelfde geslacht nog niet kunnen trouwen of een wettelijk erkend partnerschap kunnen aangaan. Hoewel het wetsvoorstel geen huwelijk voor koppels van hetzelfde geslacht mogelijk zou maken, zou het wel een belangrijke stap hebben betekend in de wettelijke erkenning van de LGBTQ+-gemeenschap in het land.
Het invoeren van een statuut voor wettelijk samenwonen was bovendien een belangrijke verkiezingsbelofte van de pro-Europese Burgercoalitie (KO) van Donald Tusk. Die belofte bleek echter moeilijk waar te maken, onder meer door het vetorecht van president Nawrocki.
Volgens de Poolse organisatie Campaign Against Homophobia (KPH) ging het wetsvoorstel dat Nawrocki heeft tegengehouden nog maar om een beperkt deel van de oorspronkelijke plannen rond geregistreerde partnerschappen.
"Het veto van vandaag toont aan dat zelfs de minimale rechten die het wetsvoorstel moest bieden, te veel zijn voor de president", zei de organisatie.
