Vlaamse regering bespreekt subsidiekwestie regionale luchthavens: waarom maken ze plots allemaal winst?

Het dossier rond de regionale luchthavens stond al verschillende keren op de agenda van de Vlaamse ministerraad. Het gaat over het bedrag van de subsidies, de duurtijd, maar ook hoe de luchthavens zich dan idealiter organiseren. In het regeerakkoord kwam de Vlaamse regering overeen dat de luchthavens het moeten doen met "meer efficiëntie en minder overheidssteun".

N-VA, ook de partij van de Vlaamse minister van Mobiliteit Annick De Ridder, ziet de economische meerwaarde van de luchthavens en wil dus niet te hard raken aan de subsidies. Voor Vooruit daarentegen kan het subsidiebedrag niet laag genoeg zijn. Voor de partij mogen de luchthavens zelfs verdwijnen. CD&V zit er ergens tussenin, en wil vooral meer efficiëntie.

Voorlopig lijken de sterren eerder gunstig te staan voor een akkoord vandaag. "Dit moet wel lukken", zegt een regeringsbron. Al benadrukt een andere bron dat er nog veel knelpunten zijn. "Het wordt 50/50", klinkt het. Vooral over het bedrag van de subsidies en de duurtijd van dat contract zal er nog stevig gediscussieerd moeten worden.

Samengeteld ging er vorig jaar zo'n 15 miljoen euro naar de 3 regionale luchthavens in Vlaanderen. Het gaat om de luchthavens van Oostende-Brugge, Antwerpen en Kortrijk-Wevelgem.

Het meeste geld gaat naar Oostende. Dat komt omdat daar ook de meeste passagiers passeren, vorig jaar 404.000 mensen. In Antwerpen ging het vorig jaar om zo'n 260.000 mensen, in Kortrijk een kleine 9.000.

Bovendien kent de luchthaven van Oostende ook vrachtvervoer, vorig jaar zo'n 23.000 ton. In Antwerpen was dat slechts 2.200 ton, en Kortrijk kent geen vrachtvervoer.

De subsidies die de luchthavens krijgen, dienen eigenlijk vooral om de veiligheid te garanderen. Het leeuwendeel van het geld wordt gebruikt om de brandweer te betalen, en de beveiliging van het luchthavendomein.

Wie de laatste jaarrekeningen erop naleest, kan niet anders dan concluderen dat alle regionale luchthavens vorig jaar in de boeken een winst lieten optekenen. Vooral de luchthaven van Antwerpen valt op. Na een verlies in 2024 van zo'n 660.000 euro, is er nu een winst van bijna een half miljoen.

Ook Oostende boekte winst, al is de 55.000 euro in 2025 een pak minder dan de ruim 680.000 euro winst van het jaar ervoor. Kortrijk gaat dan weer van 30.000 euro naar 55.000 euro winst vorig jaar. Al is de achterliggende uitbating in Kortrijk zó ingewikkeld, dat het erg moeilijk is om veel conclusies te trekken.

"2025 was inderdaad geen slecht jaar. Je moet er natuurlijk rekening mee houden dat de subsidies worden meegeteld als inkomsten", zegt luchtvaarteconoom Wouter Dewulf. Met andere woorden: zonder subsidies zou nog steeds geen enkele regionale luchthaven overleven.

Voor de opvallende winst in Antwerpen zien experts verschillende redenen. "Er waren meer passagiers dan het jaar ervoor, toen de startbaan even dicht moest door werken. De luchthaven wordt nu ook beter beheerd", zegt hij. Dat beaamt ook luchtvaartexpert Luk De Wilde. "De voorbije jaren is er niet altijd zorgzaam omgesprongen met de middelen. De nieuwe CEO heeft er echt de rem op gezet qua uitgaven", zegt De Wilde.

"Daarnaast vroegen ze eindelijk méér aan de privévliegtuigen om te landen", vult Dewulf aan. "Men vroeg er jarenlang tussen de 50 en 100 euro om er te landen. Ik zeg al lang dat dat makkelijk 10 of 20 keer meer kan worden."

Dat er dit jaar opnieuw overal winst wordt geboekt, lijkt minder waarschijnlijk. "2026 is een moeilijk jaar, en 2027 wordt nog veel moeilijker", zegt Dewulf.

"De concessievergoedingen stijgen voor zowel Antwerpen als Oostende. Dat zijn de vergoedingen die ze moeten betalen aan de overheid. Voor Oostende heeft dat bijvoorbeeld een impact van 1 miljoen euro", zegt Dewulf.

Daarnaast kwam ook het nieuws dat TUI vanaf volgend jaar haar activiteit in Antwerpen volledig stopt. "En Oostende heeft wat minder cargo", aldus Dewulf.

De luchthavens zullen dus zwaar in de kosten moeten snijden. "Antwerpen zou er best een pure private jet- en opleidingsluchthaven van maken", zegt luchthaveneconoom Dewulf. "Op die manier kun je ook snijden in de beveiliging en de brandweer, want dat zijn de grootste kosten. Vlaanderen kan dan natuurlijk wel beslissen om de subsidies te laten dalen."

Daar is Luk De Wilde het niet helemaal mee eens. "Er is maar één weg te gaan, en dat is nieuwe luchtvaartmaatschappijen aantrekken. De voornaamste bron van inkomsten zijn de passagierstaksen. Nu TUI verdwijnt, zullen ze moeten zoeken naar wie in dat gat wil springen", zegt De Wilde.

Moeten de luchthavens niet gewoon helemaal dicht, zoals critici maar ook buurtbewoners vragen? Volgens de luchtvaartexperts zou dat geen goed idee zijn. Zeker nu er een revolutie aankomt waarbij er vanaf 2035 met kleinere elektrische vliegtuigen gevlogen zou kunnen worden.

"Daar zou Antwerpen alvast uiterst geschikt voor zijn. En we weten hoe moeilijk het is om een luchthaven te heropenen. Kijk maar naar Gent. Op de terreinen van Flanders Expo en Ikea was vroeger een luchthaven. Probeer die maar eens weer open te krijgen", zegt Wouter Dewulf.

"Ik zou de luchthavens dus zeker niet sluiten. Je moet wel zorgen dat de gebruikers de kosten betalen", zegt Dewulf. Zo moeten de landingsrechten significant stijgen, zeker in Kortrijk. "Kortrijk is de Aldi van de regionale luchthavens. Landen is er echt spotgoedkoop", aldus Dewulf.

Minister van Mobiliteit De Ridder benadrukt ook vaak dat de luchthavens voor een economisch toegevoegde waarde zorgen. "Dat valt in het niets vergeleken met Brussels Airport, maar er is wel een meerwaarde. Het gaat over tientallen miljoenen euro's, en een paar 100 mensen die direct of indirect tewerkgesteld worden. Dus het is geen sector die je zomaar overboord mag gooien", zegt Wouter Dewulf.

Al zal het grootste probleem wellicht nooit verdwijnen. Wat er precies met het Vlaamse subsidiegeld gebeurt, daar heeft de regering weinig over in de pap te brokken. "Je hebt geen armslag om veel te ondernemen. Uiteindelijk doet een privébedrijf de uitbating. Je hebt daar als overheid weinig vat op. Daar knelt het schoentje", aldus Luk De Wilde.