Pintjes en subsidies: zo blijft Maanrock in Mechelen gratis in tijden van steeds duurdere festivals

Terwijl de tickets van grote commerciële festivals vlot meer dan 100 euro kosten, andere gratis festivals verdwijnen of opnieuw betalende dagen invoeren, blijft het Mechelse Maanrock principieel gratis.

Hoe kan dat? Is er sprake van een economisch Mechels mirakel of stromen er vooral subsidies door de Dijle? VRT NWS ontrafelt het mysterie van pint tot podium.

Wie op Maanrock een pintje of een frisdrank bestelt, doet meer dan enkel de dorst lessen. Hij of zij financiert de volgende act op het podium. Niet de tickets, maar de dorstige bezoekers zijn de belangrijkste inkomstenbron van het festival.

"De drankverkoop is de motor van onze inkomsten", zegt organisator Marc Baert van Mechelen Feest. Om die motor draaiende te houden, wordt er strategisch gewerkt. "Zo is het festival uitgebreid naar 4 dagen, met 3 dagen een 'mainstage' op de Grote Markt."

De ingrepen waren nodig. Rond 2012-2013 beleefde het festival een spannende periode. De organisatie sloeg een editie over om de formule te herdenken en te werken aan lagere kosten en hogere inkomsten. 

Kristof Calvo, de schepen van Cultuur, zegt dat dit een bewuste keuze was. "Meer dagen betekent meer bezoekers,  meer plezier, meer kansen op grote sponsoring en dus ook meer drankinkomsten." Al benadrukt de organisatie die prijzen ook laagdrempelig te houden met 3,2 euro voor een pintje.

Toch blijft het leunen op drankverkoop een riskant model. Omdat er geen tickets vooraf worden verkocht, hangt alles af van het weer. "Als het bij ons slecht weer is, blijven de mensen sneller thuis en hebben wij geen inkomsten", aldus Baert. "Ik volg het weerbericht nooit, alleen als Maanrock eraan komt", zegt ook Calvo.

Om een uitgeregende editie met nat weer en weinig volk op te vangen, houdt de organisatie elk jaar een deel van de inkomsten apart als 'regenbudget'. Dat is een financiële buffer voor jaren waarin Maanrock letterlijk in het water valt.

Zelfbedruipend is een gratis festival van de omvang van Maanrock niet. Door in te zetten op meer dagen, kon het festival ook grotere sponsors overtuigen. Maar het is vooral de steun van de stad Mechelen die de doorslag geeft. Zonder dat geld zou Maanrock simpelweg verlieslatend zijn.

In Mechelen is die steun geen toeval, maar een zwart-op-wit vastgelegd politiek engagement. "Het staat in ons beleidsplan: Maanrock blijft de komende 6 jaar gratis", zegt Calvo. "We willen een festival organiseren dat voor iedereen toegankelijk en laagdrempelig blijft." Al heeft gratis een prijs.

De vzw Mechelen Feest kreeg in 2025 een werkbudget van de stad van zo'n 950.000 euro. "Daar organiseren we van alles mee, onder meer ook Parkpop, Ottertrotter en de winteractiviteiten. Maar een belangrijk deel van het budget gaat uiteraard naar Maanrock", zegt voorzitter Marc Baert.

Na aftrek van eigen inkomsten uit drank en sponsoring kost dat de belastingbetaler volgens de stad nog zo'n 135.000 euro. "Dat is 1,5 euro per Mechelaar. Noem het een bewuste investering in het grootste feest van het jaar voor de hele stad", zegt Calvo. Hij benadrukt ook dat de kosten de afgelopen jaren gedrukt zijn, vroeger lag dat bedrag hoger.

"De stad is eigenlijk de belangrijkste sponsor van het hele festival", stelt professor Annick Schramme (UAntwerpen), expert in cultuurmanagement. "Voor de stad is de return on investment duidelijk: Maanrock versterkt de verbondenheid tussen inwoners en fungeert als krachtige citymarketing", zegt ze.

Schramme wijst erop dat Maanrock door die steun van de stad minder kwetsbaar is dan gratis private festivals zoals Sfinks, die minder structurele ondersteuning krijgen.

De keuze voor de artiesten is een andere sleutel tot de betaalbaarheid voor de organisatie van Maanrock. "Waar festivals als de Lokerse Feesten overschakelden naar een (deels) betalend model om internationale supersterren te kunnen boeken, blijft Maanrock trouw aan Belgisch talent", merkt professor Schramme op. En dat is niet toevallig.

"Als wij één grote internationale artiest vragen, is ons hele budget op", legt Baert uit. "Hun prijzen zijn op 20 jaar tijd 3 tot 4 keer zo duur geworden." "Wij vragen liever een band minder om ervoor te zorgen dat iedereen de kans krijgt om naar een mooi festival te komen, dan dat we hoge prijzen vragen", klinkt het.

Dit jaar staan onder meer Clouseau, K3 en Aaron Blommaert op het podium van de Grote Markt in Mechelen.

"Sinds enkele jaren zijn er ook vele kleine podia waar we Mechelse artiesten en fanfares laten optreden", vult Calvo aan. "Op die manier maken we het festival laagdrempelig en van iedereen. Zo creëren we ook een draagvlak bij de Mechelaar, wat heel belangrijk is."

Dat merkt ook organisator Marc Baert, die de rol van de vele Mechelse vrijwilligers benadrukt. "Zonder hen zou Maanrock niet kunnen bestaan. In ruil voor wat drank en een t-shirt helpen zij met alles, van de opbouw tot het tappen." 

Die vrijwillige werkuren houden het festival andermaal betaalbaar. "Zij zijn de echte headliners van Maanrock", zegt Calvo. 

Ondanks het rooskleurige plaatje waarschuwt professor Annick Schramme dat ook mooie gratis liedjes niet altijd blijven duren. "Een toekomstig Mechels stadsbestuur met een andere politieke visie zou onder budgettaire druk andere keuzes kunnen maken", zegt ze.

Al denkt schepen Kristof Calvo niet dat het zover zal komen. "Ik ben ervan overtuigd dat Maanrock over de partijgrenzen heen op veel steun kan rekenen. Niet in het minst door de brede steun die het festival heeft bij de Mechelaars."

Toch wijst hoogleraar cultuurmanagement Schramme op een gebrek aan cijfers. "Het zou interessant zijn om de impact van Maanrock te laten berekenen. Op het eerste gezicht lijkt zo'n festival met veel steun van de stadskas een grote kost. Maar uit zo'n studie kan blijken dat het een echte investering is. Denk daarbij aan indirecte opbrengsten voor horeca en handelaars in de stad."