"Geen reden voor extra tests": ondanks waarschuwingen in officieel advies blijft De Ridder achter zelfrijdende Tesla's staan

We spoelen even terug. Op 10 juni kondigt minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) aan dat ze zelfrijdende Tesla's toelaat op de openbare weg. De goedkeuring geldt voor alle Belgische wegen, meldt ze. De tests in Vlaanderen met de 'autonoom rijdende' Tesla's waren pas op 26 mei gestart. 

Het gaat om het FSD (Full Self-Driving Supervised)-systeem, waarbij de auto zelf kan sturen, binnen de rijstrook kan blijven en van rijstrook kan wisselen. Het gaat om een rijhulpsysteem van niveau 2, waarbij de bestuurder op elk moment moet kunnen ingrijpen en verantwoordelijk blijft. 

Volgens de minister kan het systeem bijdragen aan de verkeersveiligheid. "Het vertoont immers een defensieve rijstijl en kan in bepaalde situaties sneller en consistenter reageren dan menselijke bestuurders", zegt ze bij de bekendmaking van het nieuws. 

In het advies van het Departement Mobiliteit en Openbare Werken, dat De Morgen en VRT NWS konden inkijken, staan er onder punt 3 wel enkele risico's en aandachtspunten. Zo staat er onder meer dat "de beperkte afstemming van het systeem op de Belgische (en Vlaamse) verkeerscontext een risico is". 

"Tijdens de uitgevoerde testen werd vastgesteld dat het systeem herhaaldelijk moeilijkheden ondervindt bij de interpretatie van verkeersborden, onderborden, wegmarkeringen en bepaalde infrastructuurelementen (zoals spoorwegovergangen), wat in verschillende gevallen heeft geleid tot overtredingen van verkeersregels of tot situaties waarin de bestuurder moest ingrijpen."

Er wordt ook gewaarschuwd voor het feit dat "de bestuurder evolueert van een actieve deelnemer aan het verkeer naar een toezichthouder, wat leidt tot verminderde betrokkenheid en een afname van het 'situationeel bewustzijn'. In dergelijke omstandigheden is het onzeker of bestuurders in staat zijn om, wanneer nodig, tijdig en adequaat de controle over het voertuig over te nemen." 

Een bijkomend probleem, blijkt opnieuw uit het advies, is ook dat de "zogenoemde offset-functie toelaat om de wettelijke snelheidslimieten te overschrijden". Deze functie is in tegenspraak met het principe dat geautomatiseerde systemen moeten bijdragen aan een strikte naleving van verkeersregels.

"Bovendien wordt vastgesteld dat het huidige testkader nog hiaten vertoont", staat er nog in het advies. "Zo werden bepaalde scenario’s en de effectieve overname van controle door de bestuurder niet getest, omdat de situatie zich nu eenmaal niet voordeed tijdens de zeer beperkte testruns (testritten), waardoor de veiligheid van het systeem en de mate van informatieverstrekking aan ongetrainde bestuurders in reële omstandigheden nog niet afdoende kan worden aangetoond."

In het advies worden tegelijk ook de voordelen van het systeem beschreven, namelijk dat "het een breed scala aan verkeerssituaties kan analyseren" en "een defensieve rijstijl vertoont". 

Daarnaast beschikt het systeem "ook over mechanismen om de betrokkenheid van de bestuurder te monitoren". 

In De Ochtend op Radio 1 blijft minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) dan ook achter haar beslissing staan om na enkele weken testen in Vlaanderen de zelfrijdende Tesla's ook hier al toe te laten. 

"Het is een rijhulpsysteem", weerlegt De Ridder de kritiek. "Ik heb van bij het begin gezegd: het is geen zelfrijdende wagen waar je op de achterbank koffie kan drinken. Je moet te allen tijde het stuur kunnen overnemen. Uit een tussentijds rapport van 2 weken blijkt dat er geen enkel ongeval is veroorzaakt door dat rijhulpsysteem." 

De technologie kreeg eerder al een goedkeuring in Nederland. Voor de goedkeuring in Nederland zijn er 13.000 testritten afgelegd, goed voor 1,6 miljoen kilometer aan testen op Europese wegen.

In Vlaanderen zouden er nog eens 5.000 kilometer gereden zijn. "Een zeer beperkte test", noemt Bogdan Vanden Berghe van oppositiepartij Groen dat in De Ochtend. 

Hij verwijst ook naar het onderzoek van Reuters waarin staat dat Tesla misleidende statistieken gebruikt heeft om landen te overtuigen zelfrijdende auto's toe te laten. Toen dat nieuws bekend raakte, benadrukte minister De Ridder al dat de data van Tesla niet zomaar zijn overgenomen en dat er zowel in Nederland als in België eigen testgegevens gebruikt werden. Maar volgens Vanden Berghe zou er in Vlaanderen nog veel meer getest moeten worden. 

"Net daarom zijn in onze toelating nog een aantal voorwaarden opgenomen", pikt De Ridder daarop in. "Het wegennet kan niet voor de volledige 100 procent gekend zijn. Het is een rijhulpsysteem en je moet met je handen in de buurt van het stuur blijven om dat te kunnen overnemen."

"Daarnaast moeten er voor de gebruikers instructiefilmpjes zijn in alle landstalen. We zien fel toe op de tussentijdse rapporteringen en blijven in nauw contact met Nederland. Daar zijn er heel positieve resultaten. In Nederland zijn er 3,5 keer minder aanrijdingen met het hulpsysteem dan wanneer je gewoon rijdt." 

"Het valt op: we zijn heel coulant (toegeeflijk, red.) wat menselijke fouten betreft. Maar van een IT- of AI-systeem verwachten we dat het 100 procent foutloos is. En dat blijkt het hier - op die tussentijdse rapporten - ook zo goed als te zijn." 

Volgens De Ridder is het dan ook niet nodig om nog bijkomende testen uit te voeren of de toelating terug te draaien. "De eerste resultaten zijn heel positief. Ik zal die ook met alle plezier delen met het parlement. Het zijn testgegevens van een privébedrijf, dus we moeten nog bekijken hoe we die openbaar kunnen maken. En ik krijg nu zelfs vaak de opmerkingen van mensen dat het systeem wel heel defensief rijdt."