Israël trekt op 27 oktober naar de stembus voor parlementsverkiezingen. Dat heeft de coalitie van premier Benjamin Netanyahu bekendgemaakt. De verkiezingen worden een belangrijke test voor Netanyahu, wiens politieke toekomst op het spel staat. De man die de Israëlische politiek de voorbije decennia domineerde, ligt onder vuur voor zijn aanpak van de oorlogen, zijn veiligheidsbeleid en 3 lopende corruptiezaken.
Verkiezingsdatum Israël bekend: eerste verkiezing sinds Gaza-oorlog wordt test voor Netanyahu
Uma Claessens
Gepubliceerd:
Het Israëlische parlement, de Knesset, heeft zondag de datum voor de volgende parlementsverkiezingen vastgelegd. Israëliërs trekken op 27 oktober naar de stembus. Daarmee lijkt premier Benjamin Netanyahu voorlopig zijn volledige ambtstermijn uit te doen. Hij wordt zo de eerste Israëlische premier sinds 1988 die daarin slaagt.
Dat is opvallend in een land waar vervroegde verkiezingen door de complexe coalitiepolitiek eerder regel dan uitzondering zijn. De vorige verkiezingen vonden plaats in 2022.
Cruciale test voor Netanyahu
De grote vraag is hoe de verkiezingen zullen uitdraaien voor Netanyahu. De langstzittende premier van Israël geldt als een politieke overlever die al meerdere politieke stormen heeft doorstaan. Toch wordt deze stembusgang gezien als een belangrijke test voor zijn leiderschap van de afgelopen jaren.
Sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023, waarbij bijna 1.200 mensen omkwamen, neemt de kritiek op Netanyahu toe. Critici verwijten hem dat zijn regering verantwoordelijk was voor ernstige veiligheidsfouten waardoor Hamas-strijders vanuit Gaza Israël konden binnendringen.
Ook de oorlog in Gaza, die door een VN-onderzoekscommissie als genocidaal is bestempeld, en het bredere regionale conflict dat daarop volgde, hebben de druk op Netanyahu verder opgevoerd.
De verkiezingen zijn niet alleen bepalend voor zijn politieke toekomst, maar ook voor zijn persoonlijke lot. Tegen Netanyahu lopen momenteel 3 rechtszaken wegens corruptie, fraude en misbruik van vertrouwen. De premier zelf ontkent alle beschuldigingen. Zowel Netanyahu zelf als de Amerikaanse president Donald Trump hebben eerder gepleit voor een gratieverlening aan de premier.
Nieuwe uitdager
Ook de peilingen lijken voorlopig niet in het voordeel van Netanyahu. Volgens een recente peiling van de Israëlische openbare omroep Kan is zijn Likoed-partij niet langer de grootste partij. Die positie zou gaan naar Yashar, de nieuwe partij van Gadi Eisenkot.
Eisenkot, voormalig stafchef van het Israëlische leger, speelt in op zijn militaire ervaring en persoonlijke verliezen. Tijdens de oorlog in Gaza verloor hij zijn zoon en twee neven, terwijl de zonen van Netanyahu niet in het leger dienden tijdens het conflict.
Volgens persagentschap AP heeft dat zijn imago als veiligheidsfiguur versterkt. De oud-generaal kent de gevolgen van oorlog niet alleen vanuit de commandokamer, maar ook als vader en familielid.
Maar zelfs als Netanyahu de verkiezingen verliest, is het onzeker of een nieuwe premier het Israëlische beleid tegenover de Palestijnen ingrijpend zal veranderen. Een opvolger zou mogelijk weinig politieke ruimte hebben om een andere koers te varen: er blijft brede steun voor het Israëlische optreden in Gaza en Libanon. Bovendien zitten veel partijen grotendeels op dezelfde lijn over thema’s als veiligheid en oorlog.
Kolonistengeweld neemt toe
De Knesset houdt vrijdag haar laatste zitting van de huidige termijn en wordt daarna ontbonden. Tijdens die laatste dagen probeert de regering nog snel een reeks omstreden wetten goed te keuren, in een poging haar positie te versterken in aanloop naar de verkiezingen.
De aankomende verkiezingen veroorzaken ook extra spanningen op de Westelijke Jordaanoever. Volgens de Israëlische organisaties Kerem Navot en Peace Now proberen kolonisten en extreemrechtse coalitiepartners van Netanyahu vóór de verkiezing hun machtspositie nog maximaal te benutten.
De organisaties wijzen op een versnelling van landinname, de goedkeuring van nieuwe nederzettingen en toenemend geweld tegen Palestijnse gemeenschappen. Volgens hen willen de betrokken partijen nog snel "feiten op de grond" creëren voordat een nieuwe regering hun invloed kan beperken.
Volgens een gezamenlijk rapport van de organisaties nemen landbouwnederzettingen van kolonisten inmiddels meer dan 100.000 hectare van de Westelijke Jordaanoever in, bijna een vijfde van het gebied. Bijna een derde van die uitbreiding vond plaats in 2025.
