Meer dan een leuke gimmick? Glenn, Jorn en Koen wikken en wegen de voor- en nadelen van hun zelfrijdende Tesla

Midden juni heeft Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder (N-VA) de toelating gegeven om 'zelfrijdende' wagens op de openbare weg te laten rijden. In de praktijk gaat het over 1 type wagen: Tesla's met een zelfrijdende functie: FSD of 'full self driving (supervised)'.

VRT NWS sprak met 3 Vlamingen die het systeem al hebben uitgetest op onze wegen. Glenn Van Den Meerssche (36) uit Steendorp (Oost-Vlaanderen), Jorn Jansoone (36) uit Kortrijk (West-Vlaanderen) en Koen Vandenbroucke (73) uit Puurs-Sint-Amands (Antwerpen) lijsten hun pro's en contra's op.

Een eerste opvallende vaststelling: al onze gesprekspartners benadrukken dat ze zich veilig voelen in een wagen waarin ze niet altijd zelf de controle hebben. Ze prijzen 3 grote voordelen van het zelfrijdende systeem: een voorzichtige rijstijl, ingebouwde veiligheidscontroles en de reactiesnelheid.

"De auto rijdt zelfs zo voorzichtig dat mensen die achter mij rijden waarschijnlijk vaak denken dat iemand van 80 jaar oud achter het stuur zit", lacht Glenn. De zelfrijdende technologie komt volgens hem vooral tot zijn recht tijdens lange, eenvoudige ritten, bijvoorbeeld op de autosnelweg.

Jorn bevestigt dat: "Met behulp van camera's ziet de wagen alles wat er rondom je heen gebeurt. Ik durf mezelf - zoals veel Belgen - een goede bestuurder te noemen, maar kan meerdere voorbeelden geven van situaties waarbij de wagen een mogelijk risico had gezien voor ik het zelf zag."

"Een voorbeeld? Toen ik eens op de middenstrook van de autosnelweg reed, week de wagen plots vanzelf een beetje uit. Pas nadien zag ik dat er een takelwagen achter mij via de pechstrook naderde. De wagen maakt overigens zelf ook ruimte voor een reddingsstrook op de autosnelweg."

Ook Koen is heel enthousiast. "Mijn echtgenote zegt dat de auto voorzichtiger rijdt dan ikzelf", vertelt hij. "Alles verloopt heel behoedzaam en 'humaan'. Het voelt niet aan als een machine. Hij heeft eerder de neiging om zijn snelheid wat te verlagen dan om de limieten op te zoeken."

Glenn is enorm onder de indruk van de systemen die zijn ingebouwd om na te gaan of de bestuurder wel oplet wanneer die zelf niet actief aan het rijden is. "Van zodra je even afgeleid bent of je handen te lang van het stuur haalt, gaan bij wijze van spreken alle alarmbellen af. Het is een van de redenen waarom ik me veilig voel met dit systeem. Je moet eigenlijk nog beter opletten dan in een 'normale' wagen."

Koen ervaart de controle als erg streng, veel strikter dan bij de oudere Autopilot-functies. "Er is echt geen marge. Zelfs als je een paar seconden te lang naar het scherm kijkt om de radio te bedienen, of te lang met één hand aan je hoofd krabt, krijg je een waarschuwing."

Het is ook een van de stokpaardjes van minister De Ridder. "Het is een rijhulpsysteem", benadrukt ze. "Ik heb van bij het begin gezegd: het is geen zelfrijdende wagen waar je op de achterbank koffie kan drinken. Je moet te allen tijde het stuur kunnen overnemen."

Een derde pluspunt volgens onze gesprekspartners is de reactiesnelheid van de 'automatische piloot' van Tesla.

"Op een druk kruispunt in Antwerpen had de wagen zelf al ingegrepen toen een bestelwagen nog maar de wielen had gedraaid om nog snel voor mij te kunnen invoegen", vertelt Glenn. "Zo snel had ik zelf nooit kunnen reageren." "Ook obstakels op de weg worden moeiteloos ontweken", voegt Jorn eraan toe. 

Koen ziet het systeem even alert reageren op kwetsbare weggebruikers. "Voetgangers die nog maar aanstalten maakten om over te steken, of fietsers in de buurt: hij heeft ze allemaal perfect en tijdig gezien."

Naast die positieve ervaringen ervaren de Tesla-bestuurders ook enkele nadelen en beperkingen in het dagelijkse gebruik. 

Glenn stelt vast dat de technologie het niet altijd gemakkelijk heeft op de Belgische wegen. Wegomleggingen, plotse obstakels en het herkennen van verkeersborden: het blijkt moeilijk. "Op eenvoudige wegen werkt de technologie uitstekend, maar wanneer het ingewikkeld wordt, slaat het systeem weleens tilt."

Koen herkent dat probleem bij onduidelijke verkeerssituaties en snelheidsborden. "Als de signalisatie op de weg dubbelzinnig is – wat voor een menselijke bestuurder ook soms verwarrend is – durft de wagen plots 50 km per uur te gaan rijden waar je eigenlijk 70 mag. Dan moet je even handmatig corrigeren."

Soortgelijke opmerkingen lezen we in een advies van het Departement Mobiliteit en Openbare Werken, dat De Morgen en VRT NWS konden inkijken. Daarin staat onder meer dat "de beperkte afstemming van het systeem op de Belgische (en Vlaamse) verkeerscontext een risico is".

Wanneer de wagen zelf niet precies weet wat te doen, krijgt de bestuurder een melding dat het stuur "onmiddellijk" moet worden overgenomen. "Dat was de eerste keren zeker schrikken, maar gelukkig gebeurt dat niet heel vaak", aldus Glenn. Los van die meldingen kan de bestuurder op elk moment zelf de controle opnieuw overnemen als hij dat wenst.

Jorn stelt enkele kleine gebreken vast, maar stoort zich daar helemaal niet aan. "De Tesla-kaart klopt niet altijd", haalt hij een voorbeeldje aan.

"Bij mij in de buurt is een eenrichtingsstraat die verkeerd geregistreerd staat. Als je dan niet goed oplet, zou de auto kunnen proberen om die straat ook via de verkeerde kant in te rijden. Maar ik vind het de verantwoordelijkheid van de bestuurder om dat soort foutjes te spotten en recht te zetten."

Een wat onverwacht nadeel is volgens Koen de reactie van de buitenwereld. Dat het systeem zich strikt aan de snelheidslimieten houdt, wekt soms agressie op bij andere bestuurders, zo stelt hij vast.

"Als er 30 of 90 staat, dan rijdt de auto dat ook. Andere automobilisten interpreteren dat soms als een statement of een provocatie", zegt Koen, die onlangs zelfs het slachtoffer werd van fysieke verkeersagressie nadat zijn wagen in een tunnel correct had vertraagd naar 90 km per uur."

"Twee motorrijders hielden me nadien staande bij een rood licht en een van hen sloeg op mijn ruit. Ook op de snelweg blijft de auto soms 120 rijden op het linkervak als hij vindt dat hij rechts niet veilig kan invoegen. Als mens ga je dan sneller opzij om conflicten te vermijden, maar de machine doet dat niet."

Tesla-rijders kunnen een maand lang gratis gebruikmaken van de zelfrijdende functie van hun wagen. Daarna betalen ze 99 (of 49) euro per maand voor de optie. Binnenkort staan ook Glenn en Jorn dus voor een keuze. Behouden ze de functie of niet?

"Voor mij blijft het voorlopig slechts een leuke gimmick, maar ik ga wel verlengen", vertelt Glenn. Al heeft hij daar een heel specifieke reden voor. "Dit weekend trouwen mijn partner en ik en daarna gaan we samen op roadtrip door Europa. Zeker in landen als Frankrijk, Zwitserland en Portugal, met mooie brede wegen, heb ik het volste vertrouwen in de functie (op dit moment is de functie echter nog niet actief in deze landen, red.)."

Voor Glenn is het een keuze vóór comfort: "Tijdens zulke lange ritten kan je iets meer ontspannen wanneer de zelfrijdende functie aanstaat. Je hoeft niet de hele tijd in dezelfde geforceerde houding te blijven zitten."

"Maar ik ben ook benieuwd hoe het systeem de komende weken en maanden zal 'leren' rijden op de Belgische wegen. Dus misschien houden we de functie ook na de huwelijksreis nog even."

Voor Jorn is de proefperiode morgen afgelopen. Hoewel hij enorm onder de indruk is, zal hij niet betalen voor de functie. "100 euro per maand is te veel. Daarvoor zou ik een auto willen die alles volledig zelf doet, en dat is nu nog niet het geval."

Koen kiest er wel voor om het abonnement te betalen. "Ik vind het zeer comfortabel en rustgevend. Het geeft me veel vertrouwen in het verkeer. En ja, het is prijzig, maar nu ik het gewend ben, zou ik het niet graag meer missen."