UAntwerpen gaat bacteriën in leidingen van publieke gebouwen in de provincie onderzoeken: op zoek naar mogelijke ziekteverwekkers

Vorig jaar heeft de Universiteit Antwerpen al een gelijkaardig onderzoek uitgevoerd: POEMBAKterie. Daarbij werden de gootstenen van meer dan 1.000 keukens van Antwerpse gezinnen onderzocht op de aanwezigheid van goede en slechte bacteriën.

Nu komt er dus een nieuw onderzoek. Het project 'Leven in Leidingen' richt zich niet op private woningen, maar op publieke gebouwen. De afvoerleidingen, spoelbakken en douches van 63 openbare locaties uit de provincie Antwerpen zullen gescand worden op bacteriën.

"Het sanitair van sporthallen, musea en andere gebouwen kan een reservoir zijn voor potentieel ziekteverwekkende bacteriën. Maar welke micro-organismen er precies leven is onduidelijk. Daar willen wij nu verandering in brengen", klinkt het bij de UAntwerpen. 

Burgers kunnen ook zelf staaltjes afnemen in 1 van de deelnemende gebouwen. Meer informatie is terug te vinden via deze link . Wie deelneemt aan het onderzoek, moet ook een korte vragenlijst invullen over de omgeving.

Naast sporthallen en musea gaat het onder meer ook over kantoren, scholen, fitnesscentra, voetbalclubs, zwembaden, concertzalen, bioscopen en bibliotheken. Op de volgende locaties zullen sowieso stalen genomen worden: het Zilvermeer in Mol, het provinciehof in Antwerpen, het Rivierenhof in Deurne, voetbalclub Beerschot en De Schorre in Boom (tijdens Tomorrowland).

"Hoe meer verschillende soorten locaties worden bemonsterd, hoe beter het onderzoek", laat de provincie Antwerpen weten.

Met dit onderzoek wil de universiteit een beter beeld krijgen van het microbioom in de onderzochte gebouwen. "Het microbioom zijn de onzichtbare bacteriën in onze omgeving. Net zoals mensen een darmflora hebben, heeft elke omgeving zijn eigen microbioom: een uniek ecosysteem van micro-organismen", vertelt professor Sandra Van Puyvelde van de UAntwerpen.

"We willen in wasbakken van openbare infrastructuur zoals sporthallen, musea, maar ook op festivals, gaan onderzoeken welke bacteriën daar leven. Dat doen we om beter te begrijpen hoe die onzichtbare wereld rond ons eruit ziet en wat de impact op onze gezondheid kan zijn", aldus Van Puyvelde.

Daarnaast hopen de wetenschappers door dit onderzoek ook aanbevelingen te kunnen doen voor het sanitair in nieuwe gebouwen. "Zo kan het onderzoek leiden tot praktische en wetenschappelijk onderbouwde adviezen rond het gebruik en onderhoud van toekomstige sanitaire infrastructuur", klinkt het bij de provincie Antwerpen.

Volgens Van Puyvelde vormen de bacteriën in douches en gootstenen in de meeste gevallen geen gevaar. "Voor de meeste mensen zijn er geen grote risico's aan de bacteriën verbonden", aldus de professor. 

Het onderzoek is in de eerste plaats leerrijk voor risico-omgevingen zoals ziekenhuizen en woonzorgcentra. "Het is mogelijk dat er ziekteverwekkers in douches of gootstenen terechtkomen, en bijvoorbeeld in een ziekenhuisomgeving kunnen die dan nieuwe patiënten gaan infecteren", gaat Van Puyvelde verder.

Toch is het onderzoek ook waardevol voor niet-medische locaties. "Vochtige omgevingen zijn ideale broeihaarden”, zegt doctoraatsonderzoekster Enya Arconada Nuin. "Dat is een groeiend probleem voor de volksgezondheid, en we weten er verrassend weinig over in niet-medische gebouwen."

Om die reden schaart de provincie Antwerpen zich mee achter het project. Ze steunt het onderzoek met 100.000 euro. "Het gaat over innovatie. Het gaat over het beschermen van onze volksgezondheid", vertelt Luk Lemmens (N-VA), gedeputeerde van Economie en Innovatie van de provincie. 

"Bacteriën komen overal voor, ook op plekken die we niet zien. Heel veel ziekenhuisbacteriën ontstaan bijvoorbeeld paradoxaal genoeg wanneer mensen hun handen gaan wassen in de toiletten", aldus Lemmens. "Ook de Provinciale Ontwikkelingsmaatschappij (POM) Antwerpen en het Provinciaal Instituut voor Hygiëne (PIH) zijn partners in dit project".

De resultaten van het onderzoek zullen in mei 2027 anoniem bekend gemaakt worden.