Nieuw-Zeelandse acteur Sam Neill (78) overleden, bekend van ‘Jurassic Park’ en ‘The piano’

Sam Neill begon zijn carrière met rollen in de Nieuw-Zeelandse film ‘Sleeping dogs’ uit 1977 en het Australische drama ‘My brilliant career’ uit 1979.

In 1983 werd hij opgepikt door de Britse televisie als hoofdrolspeler in de reeks ‘Reilly, ace of spies’ over het leven van de in Rusland geboren Britse spion Sidney Reilly.

Zijn vertolking van Dr. Alan Grant in Steven Spielbergs ‘Jurassic Park’ zette Neill in 1993 ook in Hollywood op de kaart. De acteur heeft de rol nog 2 keer opnieuw opgenomen in ‘Jurassic Park III’ in 2001 en ‘Jurassic world: dominion’ in 2022.

Tegelijk bewees hij zijn veelzijdigheid met rollen in het drama ‘The piano’ in 1993, de sci-fi horrorfilm ‘Event horizon’ in 1997 of de komedie ‘Hunt for the wilderpeople’ in 2016.

In 2023 verscheen zijn autobiografie, waarin hij meteen bekendmaakte dat hij streed tegen een ernstige vorm van bloedkanker.

“Niemand uit Nieuw-Zeeland had vóór mij al een internationale filmcarrière gehad.” Hoewel Sam Neill wereldwijd doorbrak als acteur, bleef hij regelmatig opgevoerd worden in de Nieuw-Zeelandse pers. 

Als beginnend acteur speelde hij vanaf midden jaren 1970 voornamelijk in lokale producties. Hij was ook actief achter de schermen als monteur en regie-assistent.

Een Hollywood-carrière leek onmogelijk vanuit Oceanië, tot hij in 1981 zijn eerste grote rol kon binnenrijven: de hoofdrol als antichrist Damien Thorn in horrorfilm ‘The final conflict’. 

“Toen ik Nieuw-Zeeland verliet, voelde ik me als een briefje in een fles”, zei hij in 2016 in de plaatselijke krant Metro. “Ik gooide mezelf van de klif en wist niet waar ik zou belanden.”

In de jaren 80 wisselde Neill zijn werk in Nieuw-Zeeland en Australië af met Amerikaanse en Britse producties. Hij kreeg de hoofdrol in de prestigieuze Britse tv-reeks ‘Reilly, ace of spies’ en speelde in 1985 naast Meryl Streep in ‘Plenty’.

Neill en Streep zagen elkaar weer op de set van ‘A cry in the dark’. Ze speelden Michael en Lindy Chamberlain, een koppel dat verdacht werd van de verdwijning van hun eigen baby Azaria. 

De film was gebaseerd op een waargebeurd verhaal en Neill bereidde zich op de rol voor door veel op te trekken met de Chamberlains. Dat vertelde hij in het BRT-programma Filmspot.

Hoewel hij er alle kansen toe kreeg, is Neill nooit echt ambitieus geweest. “Er zijn mensen geweest die ambitieus waren voor mij,” zei hij in Metro. “Ik had ooit een agent die me pushte om Bond te spelen en ik bleef maar zeggen: ‘Ik wil geen Bond zijn’. Het was dus een beetje een opluchting toen de rol naar iemand anders ging. Voor mij zou het een vloek geweest zijn.”

In 1993 vertolkte hij Dr. Alan Grant in Steven Spielbergs blockbuster ‘Jurassic Park’, maar zelfs dan kon de roem hem amper boeien. Interviews rond de film gaf hij amper. Als hij wel sprak - zoals in de officiële promotievideo - had hij het vooral over het gevaar van genetische manipulatie.

Neill pakte wel graag uit met de diepgaandere rollen die hij speelde, zoals die van het personage Alisdair Stewart in ‘The piano’. In zijn memoires ‘Did I ever tell you this?’ in 2023 spendeerde de acteur een heel hoofdstuk aan de film die werd gedraaid in zijn thuisland Nieuw-Zeeland.

“Om eerlijk te zijn, was ik een beetje perplex, omdat ik dacht dat ik eigenlijk beter geschikt was om de echtgenoot George Baines te spelen. Dit eigenaardige personage dat ik zou vertolken, was zo vreemd. Niettemin voelde ik me gevleid dat ik werd gevraagd. En ik was ook blij dat ik voor de verandering nog eens naar huis kon om te werken.”

‘The piano’-regisseur Jane Campion en Neill kenden elkaar al eerder. Campion komt uit een Nieuw-Zeelandse theaterfamilie. In 1976 was Neill betrokken bij hun productie van ‘Juno and the paycock’. 

‘The piano’ werd voor acht Academy Awards genomineerd, waarvan het er drie won. In Cannes wist Campion zelfs de Gouden Palm binnen te rijven. Campion was echter belet en Neill mocht de honneurs waarnemen.

“Ik zei, terwijl ik de prijs omhooghield voor dat vooraanstaande publiek, dat het een lange weg was van Nieuw-Zeeland naar het podium waarop ik nu stond. Ik was erg trots op Jane.”

Neill wist het commerciëlere circuit altijd te combineren met de meer alternatieve producties. In de eerste twee seizoenen van ‘Peaky blinders’ speelde hij Inspector Chester Campbell.

“Veel aspecten van dit personage kwamen vanzelf”, zei hij in 2013 tegen de BBC. “Het lastige was het Noord-Ierse accent, waarvan veel acteurs je zullen vertellen dat het een van de moeilijkste ter wereld is. Dus ik was daar een beetje door afgeschrikt, maar ik kreeg goede coaching, waaronder van mijn vrienden Liam Neeson en Jimmy Nesbitt, die natuurlijk uit die contreien komen. Voor al die mensen in Noord-Ierland zeg ik: het is hun schuld.”

Sinds 2022 speelde hij een topverdedigingsadvocaat in de Australische remake van de VRT 1-reeks ‘De twaalf’, een rol die Josse De Pauw bij ons vertolkte. 

Naar eigen zeggen stopte Neill al na twee afleveringen met kijken naar de Vlaamse serie, “om niet beïnvloed te worden door de vertolking van mijn tegenhanger”. “Ik was verrast toen we bij de laatste aflevering kwamen om te zien wat er precies was gebeurd,” zei hij in de Australische pers. “Ik denk dat het echt een heel goede beslissing was.”

Neill ontdekte begin 2022 tijdens de promotie van ‘Jurassic world: dominion’ dat hij bloedkanker had. Toen de chemotherapie niet hielp, gaf hij zichzelf op voor een nieuw experimenteel medicijn.

“Ik ben mogelijk stervende, misschien moet ik opschieten”, schreef hij in zijn memoires. “Ik had nooit het plan om een boek te schrijven. Maar toen ik begon, merkte ik dat het een reden voor mij werd om door te leven. Ik ging elke dag naar bed met de gedachte: morgen schrijf ik verder.”

Naast zijn werk als acteur bleef Neill actief als wijnmaker en een promotor van de Nieuw-Zeelandse filmindustrie. 

Neill was 2 keer getrouwd. Hij laat 4 kinderen achter.