In Hongarije heeft het parlement een wijziging aan de grondwet goedgekeurd waarmee de president uit zijn ambt wordt gezet. Het amendement wordt wel pas van kracht wanneer de president dat zelf ondertekent. Mensenrechtenorganisaties maken zich zorgen over de manier waarop de regering van premier Péter Magyar de grondwetswijziging aanpakt.
Parlement van Hongarije keurt grondwetswijziging goed om president te kunnen afzetten
Paulien Lambert
Gepubliceerd:
In het amendement staat dat de ambtstermijn van de huidige president, Tamás Sulyok, eindigt op de dag nadat het amendement van kracht is geworden. Daarvoor moet de president dat amendement wel eerst zelf ondertekenen. Als hij dat weigert, wil Magyar met een impeachmentprocedure de president afzetten.
De saga is al een hele tijd bezig. Vanaf het moment dat Péter Maygar met zijn partij Tisza de verkiezingen in Hongarije had gewonnen, eiste hij dat de president zou aftreden. Hij ziet die als een marionet van de vorige premier Viktor Orbán, die alleen maar de belangen van het vorige bestuur dient.
Tisza heeft in het parlement een tweederdemeerderheid, dus heeft het ook de macht in handen om de grondwet aan te passen. In het najaar wil Magyar ook een grotere grondwetswijziging in gang zetten, waar de bevolking ook inspraak in zal hebben.
Juridische saga
President Sulyok weigert om zelf te vertrekken, en zegt dan weer dat de eis van Magyar om op te stappen ongrondwettelijk is. De ambtstermijn van Tamás Sulyok loopt nog tot 2029.
De president heeft in Hongarije vooral een ceremoniële functie, maar heeft wel de bevoegdheid om een veto te stellen tegen wetgeving of die naar het Grondwettelijk Hof te sturen voor controle. Een veto stellen tegen grondwetswijzigingen kan de president niet.
Mogelijk zal Sulyok het amendement dus voorleggen aan het Grondwettelijk Hof, en daarmee wellicht zijn aftreden uitstellen. Het Grondwettelijk Hof wordt namelijk gedomineerd door rechters die daar gezet zijn door oud-premier Viktor Orbán.
"Het doel heiligt de middelen niet"
Péter Magyar zegt dat hij met zijn verpletterende verkiezingsoverwinning de opdracht heeft gekregen van het volk om Orbán-getrouwen in hoge functies te verwijderen. Maar mensenrechtenorganisaties maken zich ook zorgen over de manier waarop dat nu gebeurt.
Human Rights Watch zegt bijvoorbeeld dat de rechtsstaat in Hongarije nog meer bedreigd wordt, in plaats van hersteld, wanneer de procedures om de president af te zetten, worden omzeild. "Het doel heiligt de middelen niet", klinkt het.
In het amendement staat ook dat rechters in het Grondwettelijk Hof maximaal 70 jaar oud mogen zijn. Door die wijziging zou onder meer de voorzitter van het Grondwettelijk Hof moeten aftreden, een belangrijke bondgenoot van Orbán.
Daarnaast komt er een maximum op het aantal termijnen dat parlementsleden mogen zetelen. 12 jaar, oftewel 3 ambtstermijnen. Daardoor zou tweederde van de huidige fractie van Fidesz, de partij van Viktor Orbán, niet kunnen deelnemen aan de volgende verkiezingen. De fractie van Fidesz nam uit protest niet deel aan de stemming, en de fractieleider kondigde ook zijn ontslag aan.
Viktor Orbán zelf is opvallend afwezig in heel de heisa. Hij is in de Verenigde Staten, hij zal er de halve finales en de finale van het WK voetbal bijwonen.
Hij reageerde wel op de stemming via sociale media: "De nieuwe president, die onrechtmatig in zijn functie is geplaatst, kan niet wettig zijn, en dus zullen zijn beslissingen dat ook niet zijn. Als de president met geweld uit zijn ambt wordt gezet, heeft Hongarije het recht om zich te verzetten. En dat zullen we ook doen!"
