De Finse veiligheids- en inlichtingendiensten houden momenteel selectiegesprekken voor geheim agenten. Ongeveer 3.000 Finnen reageerden op een vacature waarin geen speciaal diploma of ervaring gevraagd werd, wel goede sociale vaardigheden en kennis van het Russisch of Chinees. Maar vooral: goed kunnen opgaan in de omgeving.
Finland zoekt geheim agenten, maar "geen James Bonds"
De Finse inlichtingen- en veiligheidsdienst SUPO lanceerde in maart een vacature voor geheim agenten en kreeg 3.000 kandidaturen. Momenteel lopen de selectiegesprekken.
SUPO zoekt geen James Bond-types, maar gewone mensen die opgaan in de menigte. Belangrijk zijn goede sociale vaardigheden en kennis van het Russisch of Chinees.
De wervingscampagne past in een bewuste strategie van openheid en heldere communicatie.
SUPO ziet Rusland als de grootste bedreiging voor de Finse nationale veiligheid en waarschuwt voor een verslechtering van de veiligheidssituatie.
Begin maart verscheen een opvallende vacature op de website van de Finse veiligheids- en inlichtingendienst SUPO: "We starten een uitzonderlijke wervingscampagne voor informanten voor vaste aanstellingen", klonk het.
"We zoeken Finnen met talenkennis voor werk in human intelligence. We zijn vooral geïnteresseerd in personen die vlot zijn in het Russisch of Chinees. Beheersing van Frans, Spaans of een minder gangbare taal kan echter ook in overweging worden genomen".
Human intelligence officers, oftewel informanten, leiden de inlichtingenoperaties van SUPO in Finland en in het buitenland en verzamelen informatie over bedreigingen voor de Finse nationale veiligheid. "Het werk omvat het verzamelen van inlichtingen van menselijke bronnen door middel van persoonlijk contact".
Geïnteresseerden hoefden geen specifieke diploma's of ervaring te hebben. "We hopen kandidaten met uiteenlopende achtergronden aan te trekken. Het vermogen om op te gaan in de omgeving is een pluspunt", schreef Pekka Hiltunen, hoofd van de inlichtingendienst van SUPO, in de vacature.
Kandidaten konden maar beter wel meteen het beeld van James Bond en zijn glitter and glamour vergeten. Het leven als geheim agent is volgens de vacature een pak minder avontuurlijk en heldhaftig dan dat.
"Inlichtingenwerk is werk op de achtergrond. Het is een werk van lange adem met veel verantwoordelijkheden", klinkt het ietwat saai.
"Deze functie is geschikt voor mensen die open en benaderbaar zijn, maar niet in de schijnwerpers willen staan". Nog andere vereisten? "Vooral sociale vaardigheden, het vermogen om onder druk te werken, creativiteit en teamwerk". Aan jou als lezer om te oordelen in hoeverre James Bond daaraan beantwoordt.
3.000 kandidaten
Geïnteresseerden moesten hun cv (curriculum vitae) en motivatiebrief per ouderwetse post opsturen, samen met een video van zichzelf op een usb-stick. Eind maart werd de aanmeldtermijn afgesloten. De campagne bleek een succes: eind april raakte bekend dat zowat 3.000 Finnen zich hadden aangemeld.
Daaruit worden kandidaten geselecteerd en uitgenodigd voor selectiegesprekken in de kantoren van SUPO in de Finse hoofdstad Helsinki. En dat proces is momenteel aan de gang.
"Het gaat erom dat je kunt opgaan in de menigte, sociaal vaardig bent en makkelijk contact kunt maken", legt Pekka Hiltunen uit in een gesprek met de Nederlandse openbare omroep NOS .
"We zoeken juist niet naar stoere waaghalzen. Iemand die doet denken aan James Bond is per definitie geen goede geheim agent".
Finlandisering
De wervingscampagne past in de nieuwe strategie van SUPO, waarin openheid en heldere communicatie centraal staan. En dat was ooit helemaal anders.
SUPO (Suojelupoliisi in het Fins) ontstond in 1948, kort na het einde van de Tweede Wereldoorlog. Een periode van almaar groeiende spanningen tussen het kapitalistische Westen en de communistische Sovjet-Unie, wat uiteindelijk de werd. Finland, dat voor een groot deel omgeven werd door de Sovjet-Unie, moest daarin een delicaat evenwicht bewaren.
En er was al een voorgeschiedenis. Begin 19e eeuw werd Finland ingelijfd door het toenmalige Russische rijk van de tsaren, begin 20e eeuw kon het zijn onafhankelijkheid afdwingen. Voor de Tweede Wereldoorlog viel de Sovjet-Unie dan weer Finland binnen. Na de oorlog werd Finland als deel van het vrije Westen onafhankelijk, maar moest het de Sovjet-Unie naast zich dulden.
Delicaat, we zeiden het al. En dat had zijn invloed op het beleid. Om de Sovjet-Unie onder de dreiging van de Koude Oorlog niet te veel te provoceren, koos Finland voor strikte neutraliteit, ook 'Finlandisering' genoemd. Zo werd het bijvoorbeeld bewust geen lid van de en van de Europese Economische Gemeenschap, de voorloper van de Europese Unie.
Tegelijk was Finland, aan de buitengrens van Europa, een terrein waarop heel wat Russische en Amerikaanse spionnen bijzonder actief waren. SUPO, dat was opgericht om de Finse nationale veiligheid te bewaken, kon slechts een kleine rol spelen. De dienst moest de geheime operaties van de Sovjet-Unie opvolgen, maar de bevoegdheden waren beperkt.
Tussenbeide komen in acties van de VS en de Sovjet-Unie was geen optie. Observeren en rapporteren, dat waren de belangrijkste taken, en dat vooral uiterst discreet. Van het inzetten van eigen spionnen kon in de feiten geen sprake zijn.
Rusland als grootste dreiging
Na het einde van de Koude Oorlog in 1991 verschoof de focus van SUPO naar terreurbestrijding en strategische samenwerking. De diensten kregen gaandeweg meer bevoegdheden om zelf actief inlichtingen te verzamelen en te reageren.
De toenemende dreiging vanuit Rusland luidde een grote verandering in. Na de Russische annexatie van de Krim (schiereiland in Oekraïne) in 2014 besliste de Finse overheid om de inlichtingenwetten grondig te herzien en de bevoegdheden nog meer uit te breiden. Na de Russische inval in Oekraïne in 2022 besliste Finland ook om toe te treden tot de NAVO.
SUPO ziet Rusland vandaag als de grootste uitdaging voor Finland op het vlak van veiligheid en de grootste prioriteit wat betreft inlichtingen. Het is niet toevallig dat in de vacature een grondige kennis van het Russisch wordt gevraagd.
De laatste jaren kiest SUPO bewust voor veel openheid en heldere communicatie, en dat in tegenstelling tot de meeste andere geheime diensten. Je zou het niet meteen verwachten, maar SUPO heeft bijvoorbeeld een account op Instagram waar geregeld nieuwsberichten en foto's verschijnen.
Maar veel fundamenteler is het jaarlijkse uitgebreide veiligheidsrapport waarin SUPO expliciet landen en actoren benoemt die het als bedreiging voor de nationale veiligheid ziet, zowel op korte als op lange termijn.
"Finse veiligheidssituatie kan nog verslechteren"
In het rapport voor 2026 neemt directeur Juha Martelius geen blad voor de mond. "Er zijn geen nieuwe positieve ontwikkelingen in zicht", klinkt het. "De Finse veiligheidssituatie kan zelfs nog verder verslechteren wanneer de Russische agressieoorlog in Oekraïne eindigt".
"De Russische ambities voor een supermachtstatus zullen niet verdwijnen, de middelen voor inlichtingen en beïnvloeding die momenteel in Oekraïne zijn ingezet, zullen elders kunnen worden gebruikt".
Er zijn geen nieuwe positieve ontwikkelingen voor de Finse veiligheidssituatie in zicht
Juha Martelius, directeur van SUPO, in het jaarlijkse rapport voor 2026
En we mogen niet alleen naar militaire bedreigingen kijken, volgens Martelius. "De strijd om macht en middelen tussen staten speelt zich steeds vaker af in de economische arena die gedomineerd wordt door bedrijven. Het belang van de economie voor de nationale veiligheid neemt toe".
De SUPO-directeur verduidelijkt: "De afhankelijkheid van energievoorziening, grondstoffen, technologieën en toeleverings- en productieketens geeft de grootmachten die hierover controle hebben de mogelijkheid om druk uit te oefenen op andere landen".
Het belang van inlichtingen in de huidige periode van onzekerheid kan daarom niet worden onderschat, zegt Martelius. "Dit vereist een voortdurende dialoog met degenen die de inlichtingen nodig hebben, evenals durf en een open houding om nieuwe dingen uit te proberen en eigen capaciteiten te ontwikkelen".
De wervingscampagne om 'gewone' Finnen te rekruteren als informant past helemaal in die strategie. "We hebben de verantwoordelijkheid om mensen uit te leggen wie we zijn en wat we doen", zegt Pekka Hiltunen aan NOS. "In de hoop dat ze tegelijkertijd zullen overwegen of ze misschien voor ons willen werken".
De Finse inlichtingendiensten zijn nog relatief jong in vergelijking met andere vergelijkbare diensten elders in de wereld. SUPO- directeur Martelius ijvert dan ook voor verdere groei. "Een sterke nationale inlichtingendienst is een van de belangrijkste manieren waarop Finland zijn macht kan uitoefenen in een onzekere wereld".
