De Belgische strafuitvoeringsrechtbanken (SUR) hebben hun bezorgdheid geuit over het nieuwe wetsontwerp over de overbevolking in de gevangenissen. Ze hekelen "een ongeziene aantasting van hun onafhankelijkheid", evenals van het "grondwettelijk beginsel van de scheiding der machten, een van de fundamenten van onze rechtsstaat".
Wetsontwerp overbevolking gevangenissen "tast scheiding der machten aan", zeggen Belgische strafuitvoeringsrechtbanken
Eind juni heeft de Kamercommissie Justitie een wetsontwerp van minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) om de overbevolking in de gevangenissen aan te pakken, goedgekeurd.
Het wetsontwerp omvat enkele noodmaatregelen - die ook al deel uitmaakten van de noodwet van vorig jaar - om de problematiek van de grondslapers in de gevangenissen aan te pakken. Een van die maatregelen is dat bij bepaalde straffen elektronisch toezicht automatisch, van rechtswege, wordt toegekend.
Andere maatregelen gaan over de 'versnelde verwijdering' van veroordeelden zonder verblijfsrecht of over een tijdelijke noodregeling voor veroordeelden met straffen tot 3 jaar, die al na een derde van de straf verwijderd kunnen worden.
De noodwet heeft de overbevolking niet verminderd, integendeel
Het ontwerp ligt in het verlengde van de noodwet van 18 juli 2025 en getuigt volgens de Belgische strafuitvoeringsrechtbanken van "het uitblijven van een structureel en globaal antwoord op de problematiek van de gevangenisoverbevolking".
"Die noodwet heeft de overbevolking niet verminderd. Integendeel, zij is aanzienlijk toegenomen", luidt het. De strafuitvoeringsrechtbanken pleiten daarom voor "een structurele, duurzame en doeltreffende oplossing". "En die ligt niet in het nieuwe wetsontwerp."
Contraproductief
De magistraten vrezen dat dit nieuwe ontwerp "contraproductieve en perverse effecten" zal hebben, waardoor de algemene situatie verder zal verslechteren en bovendien bijkomende risico's voor de bevolking zullen ontstaan.
De strafuitvoeringsrechter wordt volgens hen herleid tot een "stempelrechter van de administratie", die geen toegang meer heeft tot andere dossiergegevens dan het advies van de gevangenisdirectie en het facultatieve advies van het openbaar ministerie. "Hierdoor zal hij niet langer in staat zijn zijn opdracht naar behoren uit te oefenen of de openbare veiligheid afdoende te waarborgen."
Eerder deze week hadden de strafuitvoeringsrechtbanken in de Kamercommissie bij monde van rechters Nathalie Hautenne en Véronique Laloux al gezegd dat ze geen voorstanders zijn van het wetsontwerp waarmee de federale regering een antwoord wil bieden op de grondslapers in de gevangenissen.
