Vanaf 1 mei volgend jaar zullen Belgen en buitenlanders een wegenvignet nodig hebben om op snel- en gewestwegen in ons land te rijden. Dat is de Vlaamse regering overeengekomen met de regeringen van het Brusselse en Waalse Gewest. Dit moet je daarover weten.
Wegenvignet voor alle Belgen en buitenlanders vanaf mei 2027: dit moet je daarover weten
Buitenlandse automobilisten moeten meebetalen voor het onderhoud van onze wegen, vinden de 3 Belgische gewesten, en dus komt er een wegenvignet. Maar een vignet alleen verplicht maken voor buitenlanders mag niet van Europa. Daardoor moeten ook Belgen het vignet kopen.
Wat weten we al over dat wegenvignet? We zetten alles even op een rij:
1
Wanneer komt het wegenvignet er?
Vanaf 1 mei 2027 zullen zowel buitenlanders als Belgen een digitaal vignet moeten hebben. Daarover heeft Vlaanderen een akkoord gesloten met het Brusselse en Waalse Gewest.
Vlaanderen en Wallonië zijn al langer vragende partij. Enkel Brussel opteerde lange tijd voor een stadstol. Nu de Brusselse regering definitief gevormd is, viel de beslissing om die stadstol voorlopig in de koelkast te stoppen.
2
Waar heb je het wegenvignet nodig?
Het wegenvignet zal van toepassing zijn op alle autosnelwegen, autosnelwegringen en overige gewestwegen. Concreet gaat het dus over alle Vlaamse en Waalse hoofdwegen. En het geldt voor alle voertuigen en auto's tot en met 3,5 ton.
Voor vrachtwagens komt er sowieso geen vignet. Daar blijft het systeem van de kilometerheffing gelden. Ook voor motorfietsen, autocars en tractoren is er geen vignet nodig.
Een vignet zou per dag, 10 dagen, een maand, 2 maanden of een jaar kunnen worden aangekocht. Het zal voor alle duidelijkheid geen sticker zijn, wel een digitaal vignet.
3
Hoeveel zal het kosten?
Je koopt het digitale vignet straks online via een website of app. Het systeem linkt je aankoop meteen aan je nummerplaat. Je kiest zelf de geldigheidsduur: 1 dag, 10 dagen, 1 tot 2 maanden of een heel jaar. Maar wie minder digitaal vaardig is, kan het vignet ergens fysiek aankopen, bijvoorbeeld in tankstations of in kantoren van de Vlaamse Belastingdienst.
De prijs hangt af van de CO2-uitstoot van je wagen. Rijd je elektrisch (nul uitstoot)? Dan kost een jaarvignet je 90 euro. Voor wagens met minimaal euronorm 4 betaal je 100 euro. Eigenaars van de meest vervuilende auto's tikken de hoogste prijs af: 125 euro per jaar.
4
Wat met de verkeersbelasting?
Vlaams minister van Financiën Ben Weyts (N-VA) koppelt het vignet rechtstreeks aan de hervorming van de jaarlijkse verkeersbelasting. De Vlaamse regering wil namelijk voorkomen dat we met z'n allen veel meer verkeersbelastingen gaan betalen.
Hoe lichter en hoe schoner je auto, hoe minder je betaalt
Vlaams minister van Financiën Ben Weyts (N-VA)
Weyts kiest voor een sterke vereenvoudiging. Voor de meeste voertuigen zal de Vlaamse overheid werken met slechts 2 parameters: het gewicht van de auto en de CO2-uitstoot. "Hoe lichter en hoe schoner je auto, hoe minder je betaalt", klinkt het. Enkel voor voertuigen met een zware motor (vanaf 2.400 cc) en oudere diesels (euronorm 5 en lager) kunnen er nog parameters bijkomen.
Belangrijke toevoeging hier: Europa moet hier nog zijn zeg over doen. Afwachten dus of de hervorming erdoor komt.
5
Wie wint en wie verliest hierbij?
Volgens Weyts zal ongeveer de helft van de Vlaamse autobezitters - voor het vignet en de nieuwe verkeersbelasting samen - ongeveer evenveel of minder betalen. Het maximale bedrag dat iemand extra zal moeten betalen, is 125 euro: volgens Weyts zal slechts 1,5 procent van de autobezitters in de buurt komen van dat bedrag.
Vooral auto's met een zwaardere motor en oude dieselvoertuigen zullen meer betalen. Vlamingen met zulke auto's krijgen daarom de optie om tot de aankoop van hun volgende wagen in het bestaande systeem te blijven met de verkeersbelasting die ze vandaag betalen.
Voor elektrische wagens en leasewagens komt er geen aanpassing aan de verkeersbelasting, omdat die categorieën beide al in fiscaal voordelige systemen zitten. Volgens Weyts wordt het vignet bij leasewagens trouwens betaald door de leasingmaatschappijen. "Wij zijn al enkele maanden in gesprek met de maatschappijen om dat vlot te laten verlopen."
Lichte vrachtauto's en oldtimers krijgen een forfaitverlaging van 30 procent op hun huidige verkeersbelasting. Overigens: mensen die hun camionette 100 procent voor hun job gebruiken, mogen het verkeersvignet ook voor 100 procent fiscaal inbrengen als onkosten.
Of ook Wallonië en Brussel hun verkeersbelasting op een vergelijkbare manier aanpassen, is nog een vraagteken.
6
Hoe wordt het wegenvignet gecontroleerd?
Omdat het vignet digitaal is en vasthangt aan je nummerplaat, kunnen de slimme ANPR-camera's dit moeiteloos controleren. Ook komen er mobiele controles en vliegende controlediensten die auto's uit het verkeer kunnen halen.
"Die ANPR-camera's zijn zeer talrijk aanwezig in Vlaanderen. Na de aanslagen in Brussel zijn ze massaal beginnen opduiken, en ook met het toenemende aantal trajectcontroles zie je ze vaak in het straatbeeld", stelt Hajo Beeckman, mobiliteitsexpert bij VRT NWS.
Wie op hoofdwegen rijdt zonder vignet, riskeert een boete van 70 euro. Bij een 2e overtreding wordt dat 140 euro, bij een 3e zelfs 210 euro. De Vlaamse regering voert wel een tolerantieperiode in van 2 maanden. Dus pas ten vroegste vanaf 1 juli 2027 zou je een boete kunnen krijgen.
7
Waarom niet enkel voor buitenlandse bestuurders?
België is een typisch transitland. De gewesten willen dan ook vooral het buitenlandse doorgaand verkeer laten meebetalen, zegt Weyts:
Waarom moet de Belg dan zelf de portemonnee opentrekken? "Heel simpel: de Europese Unie", verduidelijkt Beeckman. "Het Europese gelijkheidsbeginsel stelt dat je aan je eigen inwoners dezelfde verplichtingen moet opleggen als aan buitenlanders."
"Duitsland kan erover meespreken", voegt het verkeersanker eraan toe. "Zij probeerden tot 2 keer toe een wegenvignet in te voeren dat enkel voor buitenlanders gold. Europa floot hen telkens resoluut terug."
Van politiek tot bedrijfsleven: wat zijn de reacties?
Politiek gezien komt de kritiek uiteraard vooral van de oppositie. Vlaams Parlementslid voor oppositiepartij Vlaams Belang Bart Claes vreest dat sommige automobilisten fors meer dreigen te betalen. "Minister Weyts heeft meermaals verklaard dat het wegenvignet geen verdoken belastingverhoging voor de Vlaming mag worden. Dat moet nu ook zwart op wit blijken."
Groen-parlementslid Bogdan Vanden Berghe noemt het wegenvignet een "platte belasting". "Een vignet dat 's nachts evenveel kost als in de spits lost geen enkele file op, omdat het geen prikkel geeft om het verkeer te spreiden. Dit is geen mobiliteitsbeleid, maar een gigantische gemiste kans van de Vlaamse regering om de files op te lossen en de luchtvervuiling aan te pakken."
Dat de helft van de Vlamingen vanaf 1 mei 2027, met de geplande invoering van het wegenvignet, meer zal moeten betalen voor het gebruik van de wagen, kan ook voor PVDA niet door de beugel. "Dat is voor ons onaanvaardbaar: zo draaien werkende mensen nog maar eens op voor nieuwe taksen, zelfs al zijn die voor buitenlandse chauffeurs bedoeld", reageert Vlaams PVDA-fractieleider Jos D'Haese.
Mobiliteitsorganisatie Touring is tevreden dat er 1 en hetzelfde systeem komt in het hele land. Ook dat de inkomsten in betere wegen worden geïnvesteerd, vindt Touring een goede zaak. "Toch zullen wij erover waken dat de eindfactuur voor de weggebruiker binnen de perken blijft", klinkt het nog.
Bij de werkgeversorganisaties zijn de reacties gemengd. Het VBO, Unizo en Voka vinden het goed dat buitenlandse weggebruikers voortaan mee bijdragen aan het onderhoud van onze wegeninfrastructuur. Dat de opbrengst integraal naar de aanleg en het onderhoud van wegen gaat, krijgt ook lof.
Toch vinden ze het een zwakke plek dat je met een vignet niet de verkeersdrukte kunt sturen en de files kunt aanpakken. "Een slimme kilometerheffing zou een meer sturend effect hebben gehad."
