Nederlandse regering "teleurgesteld" over Belgisch wegenvignet: volgt klacht bij Europa?

In het centrum van grensgemeente Baarle-Nassau is het nieuwe vignet hét gespreksonderwerp. "Het is een triestige zaak", zegt Wil Verheijen. "Ik kom heel veel over de grens, mijn halve familie woont in België. Daarvoor ben ik op de wegen aangewezen waar je een vignet voor nodig hebt. Of je moet gaan omrijden, maar dat schiet niet op."

"We zullen geen andere keuze hebben dan er een te kopen. Ik vind 120 euro per jaar veel geld dus dan moeten ze wel zien dat de wegen in orde zijn", vindt Marjolein van Gorp. "Wegen omzeilen om geen vignet te hoeven kopen, daar ga ik niet mee beginnen."

De grootste krant van Nederland, De Telegraaf, kopt dat de Nederlanders "fors moeten betalen voor matig asfalt". Omdat onze eigen regeringen plannen het wegenvignet financieel te compenseren via de wegenbelasting, schrijft De Telegraaf dat "discriminatie van Nederlanders op de loer ligt".

Ook vanuit de Nederlandse politiek komt meteen reactie. Minister van Infrastructuur Vincent Karremans vindt het "teleurstellend" dat er een Belgisch vignet komt. 

"Een belemmering voor grensoverschrijdende mobiliteit is niet wenselijk. Minister Karremans heeft deze zorgen eerder dit jaar ook persoonlijk overgebracht aan de Vlaamse minister Weyts, waarbij hij heeft gepleit voor verzachtende maatregelen", klinkt het in een officiële reactie van het ministerie. "Maar van die verzachtende maatregelen zie ik niks", zegt Karremans bij NOS.

Het ministerie stipt aan "dat er geen sprake mag zijn van discriminatie van buitenlandse automobilisten". "We zullen de plannen hierop toetsen en blijven met België in gesprek over de impact die dit heeft op Nederlandse automobilisten". 

Die discriminatie kan voor problemen zorgen. De Europese regels zijn duidelijk: er mag geen discriminatie zijn tussen bestuurders, of die nu uit het eigen land komen of niet. Het één-op-één compenseren via belastingen van een vignet is daarom niet toegestaan.

Die compensatie is er wel onrechtstreeks. Vanaf volgend jaar komt er een hervorming van de verkeersbelasting. De helft van de Vlaamse autobezitters zal voor het vignet en de nieuwe verkeersbelasting samen "ofwel minder betalen dan vandaag ofwel break-even blijven", garandeert Vlaams minister Ben Weyts (N-VA). Bestuurders met oudere, meer vervuilende wagens zullen in totaal wel meer betalen.

De 3 gewesten zullen hun wetteksten ook nog bij Europa indienen om goedkeuring te krijgen.

De vraag is of die onrechtstreekse en gedeeltelijke compensatie toegestaan is. Een poging van Duitsland het wegenvignet te compenseren voor de eigen bevolking, stootte op een njet vanuit Europa in 2019.  

Die weigering volgde na een klacht van Oostenrijk bij het Hof van Justitie. Het is afwachten of ook Nederland een procedure zal opstarten. De Nederlandse regering wil daarover voorlopig geen commentaar geven.

De verwachting is dat Nederland eerst alle mogelijkheden tot overleg wil benutten voordat het verdere stappen onderneemt. "Een procedure is een grote stap en we zullen niet over één nacht ijs gaan", klinkt het bij een Nederlandse bron. 

20 jaar geleden lukte het Nederland om een stokje te steken voor een Belgisch wegenvignet. Tot een procedure kwam het toen niet, Vlaanderen bond zelf in na druk van onze noorderburen.  

Na een persoonlijk gesprek met toenmalig Nederlands minister-president Jan Peter Balkenende schrapte toenmalig Vlaams minister-president Yves Leterme (CD&V) plots de invoering. Ondanks het feit dat er, net als vandaag, een akkoord over was binnen de Vlaamse regering en tussen de verschillende regio's in België.