Banken gaan de standaardlimiet voor overschrijvingen verlagen, een wachttijd invoeren bij verhogingen van die limieten en fraudedossiers sneller afhandelen. Dat zijn enkele van de maatregelen uit het actieplan tegen phishing van minister van Consumentenbescherming Rob Beenders (Vooruit) en bankenfederatie Febelfin. Het plan moet het stijgende aantal slachtoffers van online fraude terugdringen en de schade beperken.
Lagere overschrijvingslimiet, wachttijd bij verhoging en snellere afhandeling: dit staat in phishingplan van banken en minister Beenders
Joris Truyts
Gepubliceerd:
Online fraude blijft toenemen in België. Volgens cijfers van de overheid en de bankensector werden in 2025 ruim 11.000 gevallen van aangegeven, een stijging van 30 procent tegenover een jaar eerder. Fraudeurs maakten daarbij in totaal zo'n 93 miljoen euro buit.
Daarom vroeg minister Beenders aan de banken om tegen de zomer met bijkomende maatregelen te komen. werkte de voorbije maanden een actieplan uit dat inmiddels is afgerond en stapsgewijs wordt uitgevoerd.
Een aantal maatregelen was al aangekondigd. Van sommige was bekend dat ze er zouden komen, maar wordt de timing versneld.
Het plan steunt op 3 pijlers: extra beveiligingsmaatregelen bij de banken zelf, een nauwere samenwerking tussen de banken en een bredere aanpak waarbij ook andere spelers zoals telecomoperatoren, technologiebedrijven en overheidsdiensten betrokken worden.
Lagere overschrijvingslimieten
Een van de opvallendste maatregelen is de verlaging van de standaardlimiet voor overschrijvingen. Tegen begin 2027 mag die standaardlimiet maximaal 5.000 euro per dag bedragen.
Klanten kunnen nog altijd vragen om hun limiet te verhogen, maar daarbij zullen extra veiligheidsmaatregelen gelden. De bedoeling is om te voorkomen dat fraudeurs, eenmaal ze toegang hebben gekregen tot een rekening, grote bedragen in één keer kunnen wegsluizen.
Minstens 4 uur wachten
Banken zullen een verplichte 'cooling-downperiode' invoeren wanneer een klant zijn of haar overschrijvingslimiet verhoogt. Die verhoging gaat niet onmiddellijk in, maar pas na minstens 4 uur.
Volgens de initiatiefnemers moet die wachttijd typische fraudescenario's verstoren. Phishing draait vaak om tijdsdruk: slachtoffers worden onder druk gezet om onmiddellijk te handelen. Door vertraging in te bouwen, krijgen klanten meer tijd om verdachte situaties te herkennen.
Banken moeten klanten automatisch verwittigen wanneer een limiet wordt verhoogd en wanneer de wachttijd is afgelopen.
Snel een grote betaling doen, wordt door deze maatregelen dus wel moeilijker.
Controle over snelle overschrijvingen
Het actieplan zet in op zogenoemde 'slow banking'. Zo moeten klanten altijd de keuze hebben tussen een instantoverschrijving en een klassieke overschrijving.
Instantbetalingen zijn meer en meer de norm geworden. Het voordeel is dat het geld binnen enkele seconden op de rekening van de ontvanger staat. Het nadeel is dat fraude moeilijker kan worden tegengehouden zodra de betaling is uitgevoerd.
Klanten expliciet de keuze geven voor een tragere overschrijving zou meer tijd moeten creëren om verdachte transacties op te sporen.
De banken onderzoeken daarnaast bijkomende beveiligingen voor spaarrekeningen. Klanten zouden bijvoorbeeld overschrijvingen van hun spaarrekening tijdelijk kunnen blokkeren of beperken.
Ook komt er de mogelijkheid om verdachte transacties tijdelijk 'on hold' te zetten op basis van transactiemonitoring. In dat geval wordt een overschrijving tegengehouden totdat er bijkomende controles zijn uitgevoerd.
Snellere behandeling
De bankensector engageert zich om nieuwe beschermingsmaatregelen permanent te evalueren en om fraudedossiers sneller af te handelen. Tegen eind dit jaar moeten slachtoffers binnen maximaal 15 bankwerkdagen duidelijkheid krijgen over hun dossier.
Fraudegegevens delen
Een andere maatregel is de ontwikkeling van een gezamenlijk platform waarop banken fraudegegevens kunnen uitwisselen.
Vandaag detecteert elke bank verdachte transacties grotendeels afzonderlijk. In de toekomst moeten fraude-indicatoren sneller gedeeld worden, zodat verdachte patronen sneller zichtbaar worden voor de hele sector. Op termijn zouden ook gegevens van itsme en telecombedrijven in dat systeem kunnen worden geïntegreerd.
Daarnaast is er al een centraal meldpunt actief via Fraudstop, waar slachtoffers dag en nacht terechtkunnen.
Ook Itsme
Tegen begin 2027 wil de app itsme bijkomende veiligheidslagen invoeren. Daarbij wordt onder meer gekeken naar technologie die beter kan controleren of de persoon die een login of betaling bevestigt ook daadwerkelijk de rechtmatige gebruiker is.
Dat moet voorkomen dat fraudeurs via accountovername namens slachtoffers transacties kunnen goedkeuren.
"Dit is een beginpunt"
Een gevoelig punt dat niet echt aan bod komt in het plan, is de kwestie van terugbetalingen voor phishingslachtoffers. Verschillende instanties - ook minister Beenders zelf - klaagden recent nog aan dat banken slachtoffers van phishing niet altijd terugbetalen waar dat wel zou moeten.
Bankenfederatie Febelfin benadrukt dat de banken ook voor dit "ambitieuze actieplan" wel degelijk al zware inspanningen leverden en dat online fraude een zo breed mogelijke aanpak vereist.
"Bijkomende maatregelen kunnen de gevolgen van fraude beperken, maar zullen de onderliggende oorzaken niet wegnemen zolang andere publieke en private actoren niet evenredig bijdragen aan de bestrijding van fraude aan de bron en aan een effectieve vervolging van criminelen."
Dat erkent ook Beenders. "Dit is een beginpunt", zegt hij. "We blijven in continu overleg en sporen nieuwe vormen van phishing op. Zo kunnen we snel ingrijpen. Als we niet willen dat België een aantrekkelijk doelwit blijft, moet iedereen meedoen: ook telecomoperatoren, sociale media en technologiebedrijven, politie en justitie."
