Maak kennis met de 'Democratic Socialists', die volgens Donald Trump dromen van communisme in de VS

In november trekken de Amerikanen opnieuw naar de stembus voor de midterms, waarbij het volledige Huis van Afgevaardigden en een derde van de Senaat moet worden verkozen.

Daarom organiseren de Democraten en Republikeinen al enkele weken voorverkiezingen. De ogen zijn echter al een tijdje gericht op de Democraten, waar een specifieke tak van de partij het opvallend goed doet: de 'Democratic Socialists of America' (DSA). 

Enkele bekende gezichten zijn de burgemeester van New York Zohran Mamdani en Congreslid Alexandra Ocasio-Cortez. Zij gebruiken hun invloed nu ook om partijgenoten een boost te geven tijdens de voorverkiezingen.

Dat lukt ook: in New York hebben al 3 kandidaten gewonnen (onder wie Brad Lander, die het nog tegen Mamdani had opgenomen tijdens de burgemeesterverkiezingen) en in Colorado heeft een nieuweling een politicus verslagen die al 30 jaar dient.

In de hoofdstad Washington D.C. lijkt de democratische socialiste Janeese Lewis George op weg om de burgemeestersjerp in handen te krijgen.

De 'Democratic Socialists' vormen een eigen partij, maar tijdens verkiezingen voegen ze zich bij de Democraten. Ze zijn daarbij aan de linkerkant van het politieke spectrum te vinden.

Een allesomvattende definitie van 'democratisch socialisme' is er niet, maar de website van de DSA probeert de missie wel samen te vatten. Die richt zich vooral op het economische systeem van de VS.

"Kapitalisme is een systeem dat is samengesteld door de rijke klasse om de rest uit te buiten voor eigen gewin". De partij wil dat systeem "vervangen door democratisch socialisme, een systeem waarin gewone mensen daadwerkelijk inspraak hebben op hun werkplekken, hun wijken en de samenleving".

Democratische socialisten willen de sociale en economische ongelijkheid aanpakken met meer overheidsingrijpen. Dat gaat vooral over essentiële sectoren, zoals de gezondheidszorg, onderwijs en de huizenmarkt. Op die manier moet een "meer vrije, democratische en menselijke samenleving tot stand komen".

'Betaalbaarheid' staat centraal in het kiesprogramma. Met de slogan 'Tax the rich' roepen de democratische socialisten op tot hogere belastingen voor de welgestelde '1 percent'. Daarnaast willen ze het minimumloon verhogen, een uitbreiding van het betaald ouderschapsverlof, de werkweek verlagen naar 32 uur voor hetzelfde loon, gratis gezondheidszorg en meer toegang tot sociale zekerheid. 

Verder eist de partij een einde aan de militaire steun aan Israël en staat het voor "volledige vrijheid en zelfbestuur voor de Palestijnen". DSA staat ook voor een demilitarisering van en bezuinigingen op de politie. Ook moet er een einde komen aan het gevangenissysteem: 'Abolish prisons'.

"Het verbaast mij niets dat de partij het zo goed doet." Dat zegt Björn Soenens, Amerika-expert bij VRT NWS. "Dat heeft alles te maken met de boodschap die ze verkondigen, met een focus op 'brood en boter'-issues. Mensen voelen dat het leven te duur is, dat miljonairs te weinig bijdragen en dat sociale vangnetten niet werken. Ze vinden dat een grens is bereikt, dus kiezen ze voor een kandidaat van wie de boodschap hen aanspreekt."

De partij maakt ook kans om buiten de donkerblauwe steden goede punten te scoren. "De kiezers op het platteland zijn vaker centrumgericht, omdat ze bijvoorbeeld wel te vinden zijn voor een herverdeling van de rijkdommen, maar zich niet herkennen in sociale standpunten over klimaat of LGBTQ-rechten. De democratische socialisten hebben het daarom tijdens hun campagne niet over cultuurgeschillen: ze zijn tolerant, maar ze gaan de LGBTQ-gemeenschap niet centraal zetten."

Op socio-cultureel durven sommige kandidaten ook af te wijken van het partijprogramma. Zo roept DSA op tot bezuinigingen bij de politie, maar vanwege de controverse rond dat partijpunt, heeft Zohran Mamdani zich tijdens zijn campagne gedistantieerd van die oproep. Oude posts die opriepen tot die bezuinigingen, noemde hij "buiten proportie".

Het is trouwens niet de eerste keer dat democratische socialisten het goed doen. "100 jaar geleden was dat ook al zo, net voor de Eerste Wereldoorlog. In zo'n 18 steden, grote en kleine, zag je die burgemeesters aan de macht. Opnieuw heeft dat te maken met het tijdsgewricht: er was een enorme kloof tussen arm en rijk." 

"Er is 1 constante tijdens verkiezingen: mensen zoeken naar een 'agent of change', iemand die verandering kan brengen. Ze zijn bereid om hun steun te geven aan iemand die de status quo door elkaar kan schudden en het systeem kan laten werken. En als dat niet lukt, zullen ook zij na enkele jaren naar huis worden gestuurd en iemand nieuw verkiezen."

De Republikeinen hebben de laatste maanden steeds vaker gewaarschuwd voor de invloed van het communisme in de VS, vooral bij verwijzingen naar de democratische socialisten.

De Republikein uit Tennessee Tim Burchett schreef eerder op Twitter: "Het zijn geen progressieve denkers, het zijn communisten". En Donald Trump zei tijdens zijn bezoek aan Mount Rushmore afgelopen vrijdag dat het land gebukt gaat onder "het communistische gevaar". "Je kan loyaal zijn aan Karl Marx of aan Amerika. Je kan een communist zijn of vaderlandslievend. Maar allebei, dat gaat niet."

Het klopt dat democratische socialisten de huidige vorm van het Amerikaanse kapitalisme afzweren. Dat zegt Marc Farinella, die aan de Universiteit van Chicago werkt, in het magazine TIME. Van communisme is echter geen sprake.

"De democratische socialisten bevinden zich echter in het midden van het politieke spectrum. Ze willen de politieke en economische macht weghalen bij de grote bedrijven en uiteindelijk afstappen van het kapitalistische systeem, dat zij beschouwen als inherent oneerlijk en uitbuitend. Ze willen het kapitalisme vervangen door een economie die wordt gedreven door maatschappelijke behoeften in plaats van door winstbejag."

Soenens ziet in de vele verwijzingen naar het communisme vooral een paniekreactie van de Republikeinen. "Het is bedoeld om angst te creëren, om die kandidaten te demoniseren. Het dient om de mensen bang te maken, in de hoop dat ze daardoor niet op die kandidaten zullen stemmen."

Een recente peiling van het Pew Research Center toont echter dat het beeld van de Amerikanen over de democratische socialisten verandert. Zo'n 17 procent van de Amerikanen heeft een positief beeld van de partij, wat overeenstemt met de cijfers van 2022. Het aantal Amerikanen dat de partij negatief bekijkt, is echter gedaald van 45 procent naar 37 procent.

Alexandra Ocasio-Cortez lijkt zich alvast weinig aan te trekken van de Republikeinse aanvallen. "Hoe iemand zich in zijn of haar economische wereldbeeld positioneert, is voor mensen minder belangrijk dan de vraag of we hun boodschappen betaalbaarder maken."