'Code rood' in Soedan: VN slaat alarm over dreigend bloedbad in El Obeid

De VN-Mensenrechtenraad heeft vandaag een spoedzitting gehouden over de nakende ramp in de Soedanese stad El Obeid. Daar dreigt een nieuw offensief van de paramilitaire groepering Rapid Support Forces (RSF). De groep omsingelt de stad aan de noord-, west- en zuidkant en verzamelt steeds meer zwaarbewapende troepen in de omgeving.

Volgens VN-mensenrechtencommissaris Volker Türk is het "code rood" voor El Obeid. Hij roept overheden op om in te grijpen om "oorlogsmisdaden in de regio te voorkomen".

"De signalen uit El Obeid zijn helder en ondubbelzinnig: er dreigt een nieuwe mensenrechtenramp in Soedan, deze keer in de hoofdstad van de strategische regio Noord-Kordofan", aldus Türk.

"Terwijl het Soedanese leger en de RSF strijden om de controle over gebieden rond de stad, leven burgers al 18 maanden onder belegering", zegt Türk.

Inwoners kunnen geen kant op, omdat de enige uitweg uit El Obeid onder vuur ligt door "aanhoudende drone-aanvallen". Tussen 6 en 28 juni kwamen daarbij minstens 45 burgers om het leven en raakten 41 anderen gewond. Volgens de VN ligt het werkelijke aantal slachtoffers waarschijnlijk hoger.

De drone-aanvallen hebben ook zware schade veroorzaakt aan kritieke infrastructuur. "In heel de regio Kordofan hebben drones van beide strijdende partijen herhaaldelijk markten, scholen, tankstations, waterinfrastructuur en burgerlijke voertuigen getroffen", aldus Türk. Dat leidt tot ernstige tekorten aan voedsel, brandstof, drinkwater, gezondheidszorg en transport.

Onder de 500.000 inwoners van El Obeid bevinden zich ook meer dan 100.000 mensen die eerder op de vlucht sloegen voor geweld elders in het land. Wie is gevlucht uit gebieden onder RSF-controle, wordt beschuldigd van samenwerking met de vijand en loopt risico op willekeurige arrestaties.

De spoedzitting van de VN-Mensenrechtenraad over de situatie in El Obeid werd samengeroepen op vraag van het Verenigd Koninkrijk. "De wereld mag niet toelaten dat El-Obeid de volgende zinloze tragedie wordt", zei de Britse minister van Buitenlandse Zaken Yvette Cooper in een verklaring. "De internationale gemeenschap moet nu in actie komen."

Maandag buigen de 47 lidstaten van de Mensenrechtenraad over een ontwerpresolutie van het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Ierland, Nederland en Noorwegen. Daarin wordt het escalerende geweld door de RSF en haar bondgenoten in en rond El-Obeid veroordeeld.

De tekst zou ook oproepen tot meer financiële en logistieke steun voor landen die Soedanese vluchtelingen opvangen en “alle vormen van buitenlandse inmenging” in de oorlog veroordelen.

De VN vreest een herhaling van het geweld dat plaatsvond bij de val van de stad al-Fashir. In oktober vorig jaar kwam de stad na een belegering van 1,5 jaar in de handen van de RSF. Die inname ging gepaard met grootschalige gruweldaden. Er vielen naar schatting meer dan 60.000 doden. 

Een nieuw rapport van Amnesty International concludeert dat de RSF zich schuldig maakte aan misdaden tegen de mensheid tijdens de belegering en inname van al-Fashir. Volgens Amnesty voerde de RSF systematische aanvallen uit op de stad, waarbij inwoners het doelwit waren van geweld en plunderingen. Bovendien concentreerde het geweld van de RSF zich op niet-Arabische Soedanezen.

In het rapport stelt Amnesty ook dat kinderen opzettelijk doelwit waren van de RSF. “Veel kinderen werden vermoord, raakten gewond, of werden verkracht, ontvoerd en onder dwang gerekruteerd”, zei Agnès Callamard, secretaris-generaal van Amnesty International.

Volgens Amnesty kunnen deze oorlogsmisdaden wijzen op een genocide door de RSF in Soedan. Een onderzoek daarnaar loopt nog. In februari waarschuwde een groep VN-onderzoekers al dat het geweld tijdens de inname van al-Fashir in oktober 2025 "genocidale kenmerken" vertoonde.

Ook elders in Soedan neemt het geweld tegen burgers en hulpverleners toe. In Duk, een district in het centrum van het land, kwamen maandag 17 mensen om het leven bij een aanval op een humanitair konvooi. Onder de slachtoffers waren ook 5 hulpverleners die werkten voor een lokale partner van de VN. Het is nog niet duidelijk wie achter de aanval zat.

Woensdag werd in Darfoer ook een vrachtwagen met noodhulp van het VN-vluchtelingenagentschap UNHCR door een drone vernield. Het voertuig was onderweg naar de regio Kordofan, waar ook El Obeid ligt.

Meer dan 50 ton noodhulp ging verloren, waaronder matrassen, dekens en zonnepanelen. Die waren "bestemd voor de meest kwetsbare personen die getroffen worden door het conflict", zei Stéphane Dujarric, woordvoerder van VN-secretaris-generaal António Guterres.