Van Blue Note Festival tot internationaal begrip: Gent Jazz begint vandaag aan 25e editie

Het festival was vanaf het begin de droom van Bertrand Flamang, op dat moment de uitbater van café Den Turk in Gent. Hij wist de toestemming te krijgen van het befaamde jazzlabel Blue Note, dat destijds onder EMI viel, om de naam te gebruiken.

"Elke jazzliefhebber kijkt met grote ogen naar dat label, omdat het zo historisch en beroemd is", zegt Van Keymeulen, die als journalist en jazzliefhebber het festival al sinds de eerste editie volgt. Enkele jaren later veranderde de naam in Gent Jazz, om de link met de stad duidelijker te maken.

Flamang omschrijft de oorsprong als een droom die groeide vanuit zijn café. "We zijn met een paar vrienden groot beginnen te dromen", zegt hij. "Het idee was een concept dat inhoudelijk nog niet bestond in België."

Al bij de eerste editie stonden grote namen op het podium. Drummer Elvin Jones, bekend van zijn samenwerking met John Coltrane, trad op tijdens een openingsdag waarop het water met bakken uit de lucht viel.

"De tent was destijds nog vrij fragiel en het water stroomde aan de zijkanten als een massief gordijn naar beneden. Ondertussen stond Elvin Jones met zijn band te spelen. Dat was een magisch openingsmoment voor het festival in Gent", herinnert Van Keymeulen zich.

Ook Toots Thielemans stond er vanaf het begin bij. "Toots sprak meteen zijn vertrouwen uit in de organisatie", zegt Flamang. "Hij was op dat moment een van de grootste artiesten ter wereld."

Herbie Hancock volgde enkele jaren later en keerde sindsdien meermaals terug. Van Keymeulen herinnert zich een legendarisch optreden waarbij de tent op een andere plek op de Bijloke-site stond, omringd door fruitbomen. "Herbie Hancock zei tijdens zijn concert: 'It's the first time I played for apple trees.'"

Ook legendarische namen als Sonny Rollins, Ornette Coleman en Archie Shepp stonden er door de jaren heen. "Bijna alle grote jazzmuzikanten uit de geschiedenis hebben op Gent Jazz gestaan", zegt Van Keymeulen. "Keith Jarrett is wellicht de enige grote naam die er nooit heeft opgetreden."

Het festival programmeerde van bij het begin niet uitsluitend jazz, maar ook aanverwante genres. Dat zorgde voor discussie.

"Jazzpuristen zullen zeggen dat er te weinig jazz op het festival staat en dat het te eclectisch is", zegt Van Keymeulen. Tegelijk heeft hij begrip voor de aanpak. "Als je het puur bij jazz houdt, trek je een veel kleiner publiek." Zo stonden onder meer Van Morrison en Sting al op het programma. 

"Het was mij vanaf het begin duidelijk dat de breedte ook de toekomst was", zegt Flamang. "Een festival creëren dat de tand des tijds kon doorstaan: het was vooraf volkomen duidelijk dat die verbreding daar deel van moest uitmaken."

De huidige directeur Pascal Van De Velde sluit zich daarbij aan. "Het mag breed zijn, maar ook niet te breed", zegt hij. "Goede smaak, hoge kwaliteit en live-performances zijn de eerste normen waaraan de programmatie moet voldoen."

Omwille van tal van redenen ging het festival enkele jaren geleden failliet. Concertpromotor Greenhouse Talent, onder leiding van Van De Velde, nam het over in februari 2023, amper enkele maanden voor de eerste editie onder nieuwe vlag. Flamang is niet meer betrokken bij de organisatie. 

"Die timing was moordend voor ons team", zegt Van De Velde. "Het was een bungeesprong waarvan je niet weet of het elastiek het nog gaat overleven." Sponsors hadden afgehaakt, leveranciers wilden hun geld op voorhand en er was nauwelijks een draaiboek beschikbaar.

Voor Van Keymeulen was de overname een logische stap. "Het concept stond er en het publiek was er. Greenhouse Talent hoefde dus niet vanaf nul te beginnen", zegt hij.

Van De Velde legt uit waarom zijn bedrijf de stap zette. "We konden het als muziekliefhebbers en Gents internationaal bedrijf niet laten verdwijnen, een van de mooiste festivals dat ons land bezit met een schitterende internationale uitstraling."

De historische Bijloke-site speelt een belangrijke rol in de uitstraling van het festival. "Je zit daar in een unieke sfeer op een historische site", zegt Van Keymeulen. "De muzikanten vinden het fantastisch om in zo'n historische omgeving te kunnen optreden in plaats van ergens op een anoniem terrein ver buiten de stad."

Van De Velde investeert bewust in die omgeving. "We besteden heel veel aandacht aan onze huisstijl en artwork, aan de manier waarop we de festivalsite inrichten", zegt hij. "Het is uiteraard ook onze wens om het festival hier in de toekomst te blijven organiseren."

De huidige editie opent vanavond met een hommage aan Miles Davis en John Coltrane, die dit jaar 100 jaar zouden zijn geworden. Van Keymeulen is voorzichtig optimistisch over de toekomst van het festival.

"Het blijft fragiel: er moeten tickets verkocht worden en de organisatie moet op peil blijven. Maar het festival zit momenteel op een goed spoor", zegt hij.

Van De Velde kijkt met trots terug op wat zijn team al heeft neergezet. "Gent Jazz is ons paradepaardje", zegt hij. "Hier kan ons bedrijf tonen waar we voor staan. Ons team wordt er letterlijk gelukkig van."