Meer dan 1 miljoen mensen zonder papieren vragen tijdelijke verblijfsvergunning aan in Spanje, dubbel zoveel als verwacht

Migranten zonder papieren konden sinds 15 april een aanvraag indienen voor een tijdelijke verblijfsvergunning en arbeidsvergunning. Vandaag loopt de deadline af. Officiële cijfers van de overheid zijn er nog niet, maar volgens Spaanse media hebben al zeker 1,3 miljoen mensen een dossier ingediend.

De Spaanse regering mikte zelf op zo'n 500.000 aanvragen. Dat het er zoveel meer zijn, betekent "dat er veel meer mensen zonder papieren in Spanje wonen dan gedacht werd en zij ook al ettelijke jaren hier aanwezig zijn", zegt correspondent Sven Tuytens in De Wereld Vandaag op Radio 1. "Dus dat is wel een verrassing."

Met de tijdelijke regularisatiecampagne wil de Spaanse regering onder meer heel wat vacatures in bepaalde sectoren opvullen, zoals in de landbouw, horeca en bouw. De Spaanse economie doet het namelijk bijzonder goed en daardoor moeten er heel wat betaalde banen ingevuld worden.

Door mensen zonder papieren een tijdelijke verblijfs- en arbeidsvergunning te geven, wil de regering hen uit het zwartwerk halen, waardoor ze in veel meer sectoren aan de slag zullen kunnen. En ze zullen voortaan ook belastingen en sociale bijdragen betalen.

De campagne werd breed gesteund, door onder meer werkgeversorganisaties en de Kerk. Maar er is ook veel kritiek, vooral van de rechtse en radicaal-rechtse oppositiepartijen Partido Popular en Vox. Zij vrezen voor een aanzuigeffect.

De regering benadrukt dat mensen die kans willen maken op regularisatie aan strenge voorwaarden moeten voldoen. Om in aanmerking te komen, moeten ze voor 31 december 2025 in Spanje aangekomen zijn en er op het moment van de aanvraag minstens 5 maanden verblijven. Ze mogen ook geen strafblad hebben, ook niet in hun geboorteland.

Wie aan de voorwaarden voldoet, kan een verblijfs- en arbeidsvergunning voor 1 jaar krijgen. Die kan daarna eventueel verlengd worden.

Het gaat dus niet om een naturalisering. Ze krijgen niet automatisch de Spaanse nationaliteit en zullen ook niet kunnen stemmen bij nationale en regionale verkiezingen. Ze hebben ook geen recht op bepaalde uitkeringen, maar zullen wel belastingen moeten betalen. De vergunning is ook enkel in Spanje geldig, niet in de rest van de Europese Unie. 

Premier Pedro Sánchez spreekt van een "groot succes". "Het feit dat meer dan een miljoen mensen een aanvraag voor regularisatie hebben ingediend, toont aan hoe noodzakelijk dit was", zegt hij. 

Het wordt nu afwachten hoeveel aanvragen er echt zullen worden goedgekeurd. "Er zullen een heleboel mensen uit de boot vallen", zegt Sven Tuytens. "Tijdens een vorige campagne waren er 1,6 miljoen aanvragen en werden er maar 1,2 miljoen aanvaard."

De regering heeft nu 3 maanden de tijd om elk dossier af te handelen. Dat wordt een hele klus, want in het verleden ging dat meestal veel trager. Al is het wel zo dat nu al veel dossiers zijn afgerond, dus voordat de deadline voor een aanvraag is verlopen.

Wat er met de mensen zal gebeuren van wie de aanvraag niet wordt goedgekeurd, is de grote vraag. De kans is heel groot dat zij opnieuw in de illegaliteit verdwijnen. Ze allemaal het land uitzetten, wordt heel moeilijk, geeft Tuytens aan.

Spanje is samen met Italië en Griekenland een van de 3 belangrijkste toegangspoorten voor migranten die Europa willen bereiken. De meeste migranten die in Spanje aankomen, komen uit Latijns-Amerika of Afrika. Ze werken onder meer in de landbouw en het toerisme, 2 van de belangrijkste economische sectoren in Spanje.