Het Britse chemiebedrijf Ineos stapt naar de rechter tegen de Belgische staat. In 2023 moest het bedrijf de werken voor de nieuwe ethaankraker Project One stilleggen, omdat de omgevingsvergunning was vernietigd. Ineos zegt nu dat het daardoor "substantiële vertraging" en "aanzienlijke financiële schade" heeft opgelopen. Het is nog niet duidelijk hoe groot de schadevergoeding is die Ineos vraagt, maar volgens het bedrijf zelf liep de schade tot in de honderden miljoenen.
Ineos eist schadevergoeding van Belgische staat voor vernietigde omgevingsvergunning
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Drie dochterondernemingen van Ineos zijn op 25 juni naar de rechter gestapt. Ze wendden zich tot het ICSID (International Centre for Settlement of Investment Disputes), een tribunaal van de Wereldbank. Dat beslecht geschillen tussen overheden en bedrijven die zich onterecht benadeeld voelen door beleidsmaatregelen.
"Als gevolg van de vernietiging van de omgevingsvergunning voor Project One in juli 2023 werd Ineos opgelegd om met onmiddellijke ingang de werkzaamheden op de constructiesite in Antwerpen stil te leggen", zegt Ineos in een persmededeling.
"Uiteindelijk heeft het meerdere maanden geduurd alvorens Ineos een nieuwe uitvoerbare vergunning verwierf en de werken kon hervatten voor de bouw van de stoomkraker met de laagste koolstofuitstoot van Europa."
"Als gevolg hiervan heeft Project One substantiële vertraging opgelopen en heeft Ineos aanzienlijke financiële schade geleden. De enige manier om compensatie te verkrijgen voor deze financiële schade is via de juridische weg."
Schade loopt tot in de honderden miljoenen
Na navraag van VRT NWS verkoos Ineos om verder geen commentaar te geven. Het is dus niet duidelijk welke compensatie Ineos precies vraagt, of welk bedrag.
Eerder dit jaar gaf Ineos-topman Jim Ratcliffe wel een idee van de geleden schade. Ineos kreeg in januari 2024 dan wel een nieuwe vergunning, maar de werf lag 5 maanden stil. Volgens hem verhoogde dat de kosten van het project, die al 3,4 miljard euro bedroegen, nog eens met een kwart.
Het gaat dus om een bedrag dat zou kunnen oplopen tot in de honderden miljoenen.
Project One zal ethyleen produceren, een bouwsteen voor een resem kunststoffen in bijvoorbeeld auto-onderdelen, wieken van windturbines, kleding, voedselverpakkingen en waterleidingen. De ethaankraker zou midden 2027 klaar moeten zijn.
Naar de rechter tegen milieubeleid
Het ICSID, waar Ineos zich dus toe wendt, is geen publieke rechtbank maar een privétribunaal.
"Het is opgericht na de dekolonisatiegolf in de vorige eeuw", zegt Femmy Thewissen, beleidsexpert bij 11.11.11. "Bedrijven die toen vreesden dat ze onteigend zouden worden, konden dat dan aanvechten. Maar gaandeweg is het begrip onteigening veel ruimer geïnterpreteerd als elke overheidsactiviteit die kan ingrijpen in de bedrijfswinst."
Ineos kreeg in België een voorkeursbehandeling. Dat het nu ons land dagvaardt, is bijzonder kras
Babette Lamote, beleidsexpert Bond Beter Leefmilieu
Ineos zal zich specifiek beroepen op het Energiehandvestverdag uit 1994. Dat moest energie-investeringen in de voormalige Sovjet-Unie beschermen. Maar fossiele bedrijven gebruiken het nu om schadevergoedingen te eisen van landen die milieu- of klimaatbeleid willen voeren.
Zo stapten de energiebedrijven Shell en Exxon naar het tribunaal toen Nederland de gasvelden in Groningen besloot te sluiten. De omgevingsvergunning voor Project One werd dan weer vernietigd omdat de fabriek te veel stikstof zou uitstoten.
Op die manier is er in het totaal al 114 miljard dollar (100 miljard euro) aan schadevergoedingen uitgekeerd, vaak aan fossiele bedrijven, weet Thewissen. En het aantal zaken is de voorbije 10 jaar verdubbeld.
EU is al uit Energiehandvest gestapt, België nog niet
Ineos had eerder al aangekondigd dat het compensatie zou vragen van de Vlaamse regering. Maar Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) noemde dat toen onmogelijk. In deze zaak wendt Ineos zich tot de Belgische staat en eerste minister Bart De Wever (N-VA), zo blijkt uit de gerechtsdocumenten.
Thewissen pleit ervoor dat België uit het verdrag stapt. Dat hebben de Europese Unie én 11 lidstaten overigens al gedaan, maar ons land dus nog niet, omdat de verschillende beleidsniveaus het niet eens raken. In januari stelde de Europese Commissie België en de 15 andere dralende lidstaten daarom nog in gebreke.
Babette Lamote, beleidsexpert bij Bond Beter Leefmilieu, laakt dan weer dat "Ineos voor haar projecten in België een voorkeursbehandeling kreeg, zowel federaal als Vlaams. Naast subsidies en staatswaarborgen wrong de Vlaamse overheid ook haar vergunningenbeleid in bochten om de investeringen van Ineos in Antwerpen mogelijk te maken. Dat het bedrijf nu gebruikmaakt van de controversiële arbitragemogelijkheden van het ECT om ons land te dagvaarden, is bijzonder kras."
Het kabinet van premier De Wever verkoos om niet te reageren.
Regionaal nieuws uit Antwerpen
Gepubliceerd:
