Een fossiel dat bijna 40 jaar lang in een lade in het Verenigd Koninkrijk lag, blijkt de allereerste dinosaurusvondst op Antarctica. Het fossiel is geïdentificeerd als de staartwervel van een Titanosaurus, een enorme plantenetende dinosaurus. Het bot werd in 1985 gevonden tijdens een geologische expeditie.
Bot dat 40 jaar in lade in Verenigd Koninkrijk lag, blijkt allereerste dinofossiel ooit gevonden op Antarctica
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Een fossiel dat in 1985 werd gevonden op het James Ross-eiland in Antarctica, bleef bijna 40 jaar onopgemerkt in een archief van de British Antarctic Survey in Cambridge.
Het gaat om een staartwervel van een Titanosaurus, een plantenetende reuzensauriër, afkomstig uit een gesteentelaag van ongeveer 82 miljoen jaar oud.
Het fossiel is nu geïdentificeerd als de allereerste dinosaurusvondst ooit op Antarctica, al is het niet het oudste dinofossiel van het continent.
Paleontoloog Koen Stein (Koninklijk Instituut voor Natuurwetenschappen) nuanceert de vondst: "Dit is meer het British Museum dat een wetenschappelijke vlag plant dan dat het een groot wetenschappelijk inzicht is."
Wetenschappers hopen dat er nog meer dinosaurusvondsten volgen op Antarctica, zeker nu het ijs door klimaatverandering verder terugtrekt.
"Wervel van een groot reptiel, ongeveer 10 centimeter." Dat schreef de Britse geoloog Mike Thomson in zijn notitieboekje over het fossiel dat hij op 9 december 1985 had aangetroffen bij opgravingen in Antarctica. Vervolgens verdween het 40 jaar lang in een schuif in Cambridge bij de British Antarctic Survey (BAS), de Britse onderzoeksmissie op de Zuidpool.
Dat vrij kleine fossiel blijkt nu van een enorme dinosaurussoort geweest te zijn. De manager van de BAS-collectie merkte het op tussen duizenden andere stuks en besloot het Natural History Museum in te schakelen.
"Zodra ik het zag, wist ik waar we mee te maken hebben: een Titanosaurus", zegt professor Paul Barrett van het Natural History Museum bij de BBC. De wervel heeft immers een unieke vorm die alleen voorkomt bij dat dinogeslacht.
Het fossiel werd gevonden op het James Ross-eiland aan de Zuidpool, in een ondergrondse steenlaag van zo'n 82 miljoen jaar oud. De wetenschappers vermoeden dat het dier na zijn dood de zee in is gedreven en daar, in de zeebodem, is gefossiliseerd.
Reusje
Groter dan de Titanosaurus bestaat niet. Niet onder de dinosauriërs, en ook niet in het dierenrijk.
De Patagotitan, het allergrootste lid van de Titanosaurus-familie, is met zijn 37 meter het tot nu toe grootste bekende dier dat ooit op de aarde rondliep. De blauwe vinvis, het grootste dier dat nu nog op onze planeet voorkomt, wordt maximaal 33 meter lang.
Allemaal zijn het sauropoden, langnekken die alleen planten op het menu hebben staan.
Titanosaurussen zijn dus de reuzen onder de reuzen. Maar dit was toch eerder een reusje, denkt paleontoloog Koen Stein (VUB). "Het is een vrij klein werveltje. Afhankelijk van waar het in de staart zat, kan het dier de grootte gehad hebben van een paard tot een olifant." Waarschijnlijk was het dus een jong dier of eentje met dwerggroei.
Dat zo'n langnek 82 miljoen jaar geleden in Antarctica rondliep, is op zich wel opmerkelijk, vindt Stein. De meeste sauropoden zijn immers tussen de keerkringen teruggevonden. Dat kan te maken hebben met het klimaat. Het supercontinent Gondwana, waar Antarctica toen deel van uitmaakte, was toen bedekt met subtropisch woud. Maar de sauropoden gedijden beter in nog warmere temperaturen.
Maar misschien vinden we er gewoon minder op de Zuidpool omdat het daar veel moeilijker werken is. Graven onder een ijskap is immers niet evident. "Daarom moeten we er zeker blijven zoeken", zegt Stein.
Voor professor Paul Barrett van het Natural History Museum is het echter duidelijk: "Dit toont aan dat een gebied dat we nu als onbewoonbaar zien, ooit erg bewoonbaar was, en dat er een enorme rijkdom aan wezens leefde."
British Museum plant een vlag
Het fossiel blijkt nu dus het eerste dinofossiel dat ooit is gevonden op Antarctica. Maar het is niet het oudste. Zo werden er in 1990 resten van een Cryolophosaurus ontdekt, een vleesetende dinosaurus, die zeker 180 miljoen jaar oud waren. Hoe relevant is deze aankondiging dan eigenlijk voor de wetenschap?
"Dit is meer het British Museum dat een wetenschappelijke vlag plant dan dat het een groot wetenschappelijk inzicht is", denkt Stein. "Maar in de paleontologie blijft elke nieuwe vondst belangrijk. We wisten al dat er sauropoden voorkwamen op Antarctica, maar dit is bijkomende informatie."
Barrett put dan weer hoop uit de vondst. "Waarschijnlijk kunnen er nog veel meer dinosaurussen ontdekt worden op het continent. Naarmate het ijs zich verder terugtrekt onder de invloed van de klimaatverandering, kunnen we nog meer bewijs vinden van de biodiversiteit die er ooit was."
