Waarom volgt zo vaak onweer op warme dagen? 

Vanochtend rollen de eerste onweersbuien vanuit Frankrijk het westen van het land binnen. Daarna blijft het even droog, maar vanaf de late namiddag gaan de hemelsluizen helemaal open.

Het KMI verwacht onweer dat op sommige plekken intens kan zijn, met hagel en zware windstoten. Pas morgen rond de middag kalmeren de weergoden.

Hoe komt het eigenlijk dat we zo vaak onweer krijgen na een periode van zeer warm weer?

"Momenteel hangt warme lucht stil boven een groot deel van Europa, onder een heel groot hogeluchtdrukgebied", legt weerman Bram Verbruggen uit. "Als er dan een gebied van lage luchtdruk verse lucht meebrengt, bij ons meestal vanuit het westen, dan kruipt die koudere lucht onder de warme en duwt die omhoog."

"Zo'n koudefront brengt ook vocht met zich mee. Als dat vocht mee met de warme lucht omhoog geduwd wordt, krijg je onweerswolken."

Straks meer over die onweerswolken.

"Warme lucht, zoals die er nu dus ook hangt, is vaak onstabiel. Hij is het heetste aan het aardoppervlak en hoe hoger je gaat, hoe kouder hij wordt. Hoe groter het temperatuurverschil, hoe groter de instabiliteit, en hoe groter de kans dat hij blijft stijgen wanneer hij een zetje krijgt door een koudefront."

"Vergelijk het met een heteluchtballon. Zolang de lucht in de ballon heter is dan de lucht eromheen, zal die blijven stijgen."

Dat temperatuurverschil is op dit moment zeer groot, net omdat de temperatuur aan de grond zo hoog is. Gisteren was de warmste dag van het jaar tot nu toe, met 35,5 graden Celsius in Ukkel en lokaal zelfs uitschieters tot 40 graden.

Zo ontstaat dus een wolk.

"Zo'n 'towering cumulus' blijft bovenaan aangroeien. Hij heeft de vorm van een kolom, maar als je er pal onder staat, zie je een champignonvorm." Zulke wolken mag je vandaag en morgen verwachten.

"Je kan die trouwens van héél ver zien. Ik zag er vorige week nog eentje vanuit mijn tuin, en bedacht toen dat die niet in België kon hangen. Toen ik het nakeek, bleek die in Duitsland te hangen."

Towering cumuli zijn dus enorm, maar tegelijk heel lokaal.

"De warmte en de luchtvochtigheid kunnen gelijk zijn, maar slechts hier en daar wordt het nodige zetje gegeven. Soms kan dat zetje ook wind zijn die vanuit de bergen komt, of de zon die de lucht opwarmt."

"In dit geval is het een koudefront dat eraan komt. Dat geeft een mooi gestructureerde buienzone, die dus vanaf vanavond over het land zal trekken."

"Binnenin zo'n wolk zijn er altijd krachten actief. Er ontstaan condensdruppeltjes, en als die zwaar genoeg zijn, begint het te regenen. Komt de groeiende top op zijn weg sterk negatieve temperaturen tegen, dan krijgen we hagel."

Blijft zo'n wolk verder aangroeien, dan bereikt hij een nieuw stadium. Het wordt een cumulonimbus. "Die gaan zo hoog dat ze, na de koude lucht, opnieuw warme lucht tegenkomen in de stratosfeer. Daar stoppen de luchtdeeltjes dan met stijgen, en de top van de wolk wordt een brede waaiervorm."

En dan begint het: het onweert. Hoe warmer de temperaturen aan de grond, hoe groter de krachten die de wolk vormen, en hoe krachtiger het kan onweren.

Ook hoeveel het dondert en bliksemt, hangt af van de dikte van de wolken.

"Onweer krijg je wanneer je binnen de wolk spanningsverschillen hebt. De top van de wolk is positief geladen, de onderkant negatief. Dat komt door de wrijving van alle op- en neergaande krachten die in een wolk actief zijn."

"Daar krijg je dan ontladingen tussen. Soms gebeurt dat in de wolk zelf, maar soms ook tussen deeltjes die onderin zitten en ontladen naar de grond toe. Dat is dan een bliksemschicht."

"Ook nog heel belangrijk, en zeker nu, is hoe snel de wind van hoogte en richting verandert. Zijn er grote veranderingen, dan mag je windhozen verwachten. En als de wind snel draait met de hoogte, kan één onweer er nieuwe voeden. En dat kan dit weekend wel eens gebeuren."