Pride March is terug in Boedapest: "LGBTQIA+'ers zijn de kanaries in de koolmijn van de democratie"

Professor politieke wetenschappen Dave Sinardet nam zelf deel aan de allereerste 'Belgian Lesbian and Gay Pride' in Brussel in 1996. Die optocht bracht toen iets meer dan 2.000 mensen op de been. Vandaag trekken bijna 200.000 deelnemers naar de Brusselse Pride.

"Dat toont hoe groot de maatschappelijke verandering is geweest", zegt hij in 'De wereld van Sofie' op Radio 1. "Toen werden heel concrete eisen gesteld aan de politiek: het homohuwelijk, adoptierechten en antidiscriminatiewetgeving. Veel van die eisen zijn ondertussen gerealiseerd."

Toch betekent dat niet dat de strijd gestreden is. "Pride blijft belangrijk omdat zichtbaarheid voor minderheden cruciaal is. Het gaat over je plaats opeisen in de samenleving en tonen dat je erbij hoort zoals je bent."

Hoewel veel van de oorspronkelijke eisen van de LGBTQIA+-beweging inmiddels zijn gerealiseerd, stelt Sinardet vast dat de maatschappelijke aanvaarding niet langer vanzelfsprekend vooruitgaat. Onderzoek toont aan dat die bij sommige groepen jongeren opnieuw afneemt en dat homofoob en transfoob geweld blijft toenemen.

"Als je de onderzoeken van de voorbije jaren naast elkaar legt, zie je dat er geen sprake is van een ononderbroken vooruitgang. Integendeel. Bij sommige groepen jongeren neemt de acceptatie opnieuw af en wordt zelfs geweld vaker aanvaardbaar gevonden."

Volgens hem spelen verschillende factoren een rol. Religie blijft er één van. "Dat geldt niet alleen voor moslims, maar evengoed voor joodse of christelijke gemeenschappen. Traditionele opvattingen over gezin, huwelijk en genderrollen botsen soms met de aanvaarding van seksuele diversiteit."

Daarnaast wijst hij op de invloed van de zogenaamde Manosphere: online netwerken waarin een traditionele visie op mannelijkheid centraal staat. "Jongeren komen daar soms verrassend snel terecht via filmpjes over sport, fitness of gaming. Ze krijgen vervolgens een wereldbeeld voorgeschoteld waarin alles wat afwijkt van een bepaald ideaal van mannelijkheid met wantrouwen wordt bekeken."

Naast externe druk ziet Sinardet ook spanningen binnen de LGBTQIA+-gemeenschap zelf. "Sommigen vragen zich af wat lesbiennes, homo's en biseksuelen vandaag nog verbindt met andere groepen binnen het LGBTQIA+-spectrum. Anderen vinden dan weer dat bepaalde politieke partijen, bedrijven of zelfs politieagenten niet welkom zijn op Pride."

Volgens hem is dat een gevaarlijke evolutie. "Pride is altijd sterk geweest omdat ze verschillende groepen samenbracht. Op een moment dat de maatschappelijke aanvaarding opnieuw onder druk staat, kunnen we ons die verdeeldheid eigenlijk niet permitteren."

De discussie rond Pride gaat niet enkel over seksuele of genderdiversiteit, maar raakt aan bredere democratische vrijheden.

"LGBTQIA+'ers zijn een beetje de kanaries in de koolmijn van de democratie. Wanneer autoritaire regimes rechten beginnen af te bouwen, behoren zij vaak tot de eerste groepen die geviseerd worden. Omdat die gemeenschap in hun ogen symbool staat voor de bredere liberale waarden en vrijheden: vrije meningsuiting, vrije media en het recht om je te verenigen."

Daarom pleit hij voor een brede maatschappelijke coalitie. "Ook mensen die zelf niet tot de LGBTQIA+-gemeenschap behoren, hebben er belang bij om die rechten te verdedigen. Wat vandaag bij één groep gebeurt, kan morgen gevolgen hebben voor anderen."

Volgens Sinardet ligt een deel van de oplossing in het onderwijs. "Scholen zijn één van de weinige plaatsen waar jongeren dagelijks met verschillende achtergronden en overtuigingen in contact komen. Daar leren ze dat vrijheid niet alleen gaat over wat je zelf mag doen, maar ook over de vrijheid van anderen."

België staat vandaag nog altijd hoog in de Europese ranglijsten voor LGBTQIA+-rechten, maar dat mag volgens hem geen reden zijn om achterover te leunen. "Veel verworvenheden lijken vandaag vanzelfsprekend. Maar dat zijn ze niet. Waakzaamheid blijft noodzakelijk", besluit hij.