Mediterrane planten veroveren Belgische steden: dadelpalm en granaatappel groeien spontaan in Brussel

Steeman werkt mee aan een plantenatlasproject van Leefmilieu Brussel waarin de plantendiversiteit wordt opgevolgd, en welke veranderingen er zijn in de tijd. "We zijn nu aan het laatste jaar van de inventarisatie toe. En we zien trends, met veel nieuwe soorten. Eigenlijk is er een soort van 'mediterranisering' bezig van onze flora, vooral in de steden." Wat normaal in het zuiden van Europa groeit, begint ook hier steeds meer op te duiken. 

In de steden is het doorgaans wat warmer dan op het platteland, onder meer door het hitte-eilandeffect. Het vele steen en beton neemt overdag de warmte van de zonnestralen op en straalt die 's avonds en 's nachts weer uit, terwijl ook de menselijke aanwezigheid zorgt voor extra warmte.

Een eerste analyse van de wilde planten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest in 2024 leverde meteen meer dan 1.000 plantensoorten op. Daarbij zijn heel wat nieuwkomers uit verre landen, zuiderse soorten die nu ook hier voet aan de grond krijgen.   

Zo werd er een granaatappelstruik opgemerkt in een berm in Brussel. "Die struik is er spontaan beginnen te groeien, wellicht nadat iemand een pitje had weggegooid. Door de zachtere winters kunnen ze hier de winters overleven", vertelt Steeman.

"Ik merkte trouwens ook een dadelpalm op die spontaan was beginnen te groeien in een spleet tussen de stenen. Zo merk je hoe alles verandert."  

Steeman en haar collega's zagen in Brussel en Antwerpen meer zogenoemde C4-grassen opduiken, die minder water nodig hebben. De meeste grassen die we in onze tuinen hebben, zijn C3-grassen.

"De koolstof 4-types kunnen aan fotosynthese doen terwijl de huidmondjes gesloten zijn. Daardoor hebben ze minder water nodig om glucose aan te maken", vertelt Steeman. "Die soorten beginnen echt vaker op te duiken." 

"We zien veel meer hanenpoot", vertelt Steeman. Hanenpoot doet het als C4-gras goed bij warm en zonnig weer, maar de meningen zijn verdeeld: sommigen vinden het gewoon een vervelend onkruid.

Hoe het ook zij, het zorgt voor extra vergroening in bermen die met rust worden gelaten, en het is bestand tegen de klimaatverandering. Ook stijf straatliefdegras doet het goed bij warm(er) weer, of harig vingergras, net als pluimgierst. Een bron van irritatie voor hen die het voetpad kraaknet willen houden, wat extra groen voor anderen die er niet om malen. 

In de bermen van wegen of bijvoorbeeld jaagpaden zijn er planten en bloemen die het erg goed doen in warm en droog weer. Zo is er het jakobskruiskruid met zijn typische gele bloemetjes, dat momenteel op heel wat plekken te zien is. 

"Dat heeft ook te maken met het feit dat de vorige zomer vrij droog verliep, waardoor grassen het minder goed deden en de zaadjes makkelijker konden kiemen in de aarde", zegt Steeman. "Maar het klopt, jakobskruid is hittebestendiger dan andere soorten." 

Ook klaprozen (een akkerplant) of hondskruid (een inheemse wilde orchidee) kunnen goed tegen de warmte.