De helft van alle steden en gemeenten in Europa heeft de voorbije 60 jaar inwoners verloren. Nochtans steeg de Europese bevolking in die periode met iets meer dan 25 procent. De bevolkingsdaling gebeurde vooral in kleinere plattelandsgemeenten, terwijl de Europese steden over het algemeen wel groeien. Kaarten op basis van nieuwe Europese data laten deze trend erg duidelijk zien.
IN KAART: Europeanen verhuizen naar de steden en laten het platteland leeg achter
VRT NWS bracht de bevolkingsevolutie in Europese steden en gemeenten sinds 1961 in kaart. Wil je zien hoe de populatie veranderde in jouw gemeente? Klik dan hier.
Mocht u het zich ooit afvragen: er zijn 107.402 gemeenten in de Europese Unie, het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland, Noorwegen, IJsland en Liechtenstein. Een dataset van het Joint Research Centre van de Europese Commissie over de bevolkingsevolutie toont nu aan dat maar liefst 52.966 van die gemeenten inwoners verloren in de laatste 60 jaar; net niet de helft (49,3 procent).
Dat heel wat gemeenten inwoners verliezen, is bijzonder goed zichtbaar op de kaart hieronder. In rode gebieden is het bevolkingsaantal gedaald, in groene gebieden is het aantal gestegen.
En toch is de bevolking van het totaal van de onderzochte landen in de periode 1961 tot 2024 wel degelijk fors gestegen, van 420,4 miljoen naar 531,4 miljoen in 2024. (De cijfers van het Verenigd Koninkrijk en IJsland lopen maar tot 2021.) Dat is een stijging met een kwart (26,4 procent). Hoe kan dat?
De Europese kaart ziet er dan wel indrukwekkend rood uit, in die grote rode gebieden zijn ook vele donkergroene eilanden te ontdekken: de steden. De Europese bevolking trok vooral in Zuid- en Oost-Europa weg uit relatief kleine plattelandsgemeenten en concentreert zich meer en meer in en rond de steden.
'La España Vacía' en ‘La Diagonale du vide’
Een extreem voorbeeld van deze trend is Spanje: het hele land ziet er donkerrood uit op de kaart. Vrijwel overal verliezen gemeenten inwoners. Het Spaanse platteland loopt leeg door een laag geboortecijfer en uitwijking naar de steden. Deze gebieden hebben ook een nieuwe bijnaam: 'La España Vacía': het lege Spanje. Het contrast met de gemeenten rond Madrid, Barcelona en de steden in het zuiden is frappant. Hier vind je sommige van de snelst groeiende gemeenten van Europa. Dat komt door zowel interne als internationale migratie.
In Frankrijk is de situatie minder nijpend, maar is er toch ook sprake van een 'Diagonale du vide' die van het noordoosten naar het zuidwesten van het land loopt. In deze strook liggen weinig grote steden en de kleinere plattelandsgemeenten hebben te kampen met een zwakke economie en bijhorende bevolkingsdaling.
Weg uit Centraal- en Oost-Europa
In Oost- en Centraal-Europa trekt de plattelandsbevolking niet enkel naar de eigen steden. Ze verlaten ook het land in grote getale en migreren naar Noordwest-Europa. Bulgarije had een bevolkingspiek in 1981. Sindsdien daalde de bevolking met 27,4 procent, ofwel met zo'n 2,4 miljoen mensen. De Roemeense bevolking piekte in 1991 en nam sindsdien af met 17,8 procent, ofwel met zo'n 4 miljoen mensen.
Sinds 2007 maken Bulgarije en Roemenië deel uit van de EU. De bevolking van beide landen daalde sinds 2001 respectievelijk met 18,7 en 12,6 procent.
…naar Noordwest-Europa
In tegenstelling tot de rest van Europa, kleuren de Benelux, Ierland en Denemarken grotendeels groen. Hier groeit de bevolking dan ook, onder meer door de migratie uit het voormalige Oostblok en van buiten Europa. De bevolking groeit net als in de rest van Europa vooral rond de steden, maar het platteland ontvolkt minder sterk.
Twee Duitslanden, nog altijd
Duitsland bestond tot 1990 nog uit twee landen. Oost-Duitsland behoorde tot het Oostblok, West-Duitsland niet. Waar de grens tot 1990 liep, is heel duidelijk te zien op de demografische kaart. De gebieden uit het voormalige Oost-Duitsland volgen de trend in Centraal-en Oost-Europa en kleuren, Berlijn uitgezonderd, rood. Dat komt ook weer door een leegloop van het platteland naar bijvoorbeeld Berlijn en door migratie naar het Westen.
De voormalige West-Duitse gebieden groeien dan weer en volgen grotendeels de trend van Noordwest-Europa. En zo kan het dus dat de Europese bevolking stijgt, maar tegelijk heel wat Europese gebieden inwoners verliezen.
