Er is nog geen definitieve vredesdeal tussen de VS en Iran, maar de olieprijzen zijn intussen al gezakt tot op het niveau van net voor de eerste Amerikaanse bombardementen, eind februari. Is de enorme energiecrisis die werd aangekondigd toch al achter de rug? En mogen we dan voortaan op onze beide oren slapen? Niet zo snel.
Olieprijzen zakken naar niveau van net voor oorlog in Iran: wat betekent dit voor jouw portemonnee?
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Hoe zien de energieprijzen er momenteel uit?
De prijs voor een vat ruwe -olie schommelt vandaag rond de 73 dollar. Daarmee zitten we weer op het niveau van net voor de start van de Amerikaans-Israëlische aanvallen op Iran. De prijzen piekten vooral in maart en april, op zo'n 118 dollar per vat.
Bij de langetermijncontracten voor aardgas is er nog geen spectaculaire daling te zien. De prijzen schommelen daar nu al een paar dagen rond de 40-42 euro per megawattuur. Dat is nog aanzienlijk meer dan de 30 euro per megawattuur of minder van februari.
Is daarmee alles weer bij het oude, zelfs nog vóór een definitieve vredesdeal?
Thijs Van de Graaf, professor energiepolitiek aan de UGent, waarschuwt voor al te voorbarig optimisme. "Je moet er rekening mee houden dat de prijzen al in de aanloop naar de oorlog begonnen te stijgen. Het 'normale' niveau van vóór de oorlog, van eind december-begin januari, hebben we nog niet bereikt."
Hij wijst er ook op dat de olieprijzen waar wij naar kijken 'futures' zijn. "Dat zijn contracten die dus de verwachtingen van de markt weerspiegelen. Dat zijn vaak inschattingen van financiële spelers, die niet noodzakelijk actief zijn in de oliesector. Zij zijn soms juist, maar hebben er ook al stevig naast gezeten. Een heel goeie barometer is dat niet."
Daarvoor moet je naar de situatie op het terrein kijken, zegt hij. "En die toont aan dat we er nog niet zijn."
Was dit nu de grootste energiecrisis ooit?
"Vergis je niet", zegt Van de Graaf. "Dit was de grootste aanbodschok in de geschiedenis. 12 tot 13 miljoen vaten per dag zaten vast in de , ruwweg een vijfde van het totale aanbod. Ter vergelijking: bij de oliecrisis van begin jaren 70 was dat maar 7 procent."
Maar, zo geeft hij toe, de olieprijzen zijn al bij al beheersbaar gebleven. Hoe dat komt? "Daar zijn verschillende factoren voor. Je had het TACO-fenomeen waar de markten rekening mee hielden: 'Trump Always Chickens Out'. Als het te erg zou worden, zou Trump wel op zijn stappen terugkeren."
China heeft zelf ook enorme voorraden, maar communiceert daar zelden over. Het kan bijna niet anders dat zij die voorraden hebben ingezet
Thijs Van de Graaf, professor energiepolitiek aan de UGent
Trump zei ook al na een paar dagen dat de oorlog "maar 2 weken" zou duren. "Dat had invloed op de markten. En na een maand was de meest intense fase duidelijk achter de rug. Dat heeft de boel wat gekalmeerd."
"Nog belangrijker is dat de wereldwijde olieprijzen in evenwicht gehouden zijn door China. Zij zijn erin geslaagd om hun olie-invoer fors terug te schroeven. Dat heeft voor een enorme schokdemper gezorgd op de markt."
Hoe kon China dat doen? "Westerse landen hebben in de voorbije maanden strategische voorraden vrijgegeven. China heeft zelf ook enorme voorraden, maar communiceert daar zelden over. Het kan bijna niet anders dat zij die voorraden hebben ingezet."
Bij de aardgasprijzen is de daling nog niet echt overtuigend: hoe komt dat?
Ook in aardgas was de aanbodschok groot, groter nog dan tijdens de energiecrisis van 4 jaar geleden. Het lijkt daarom een wonder dat de gasprijzen enigszins binnen aanvaardbare grenzen gebleven zijn. Snel dalen doen ze evenmin.
"Qatar heeft bovendien al laten weten dat het meer dan 3 jaar zou duren voor de schade van de aanvallen op de gasinfrastructuur daar hersteld zou zijn", zegt Van de Graaf. "Laat dat net het aardgas zijn dat aan België wordt geleverd. Het zal voor ons dus nog even duren voor alles normaal is."
Dat brengt risico's met zich mee voor komende winter, weet hij. "Landen proberen in de zomer hun voorraden bij te vullen, maar dat gaat trager dan anders. Als de voorraden niet gevuld zijn tegen de winter, bestaat de kans dat we dat voelen in de gasprijzen die wij betalen. Onverwachte gebeurtenissen zouden bovendien nog grotere effecten kunnen hebben."
Mogen we weer dromen van betaalbare brandstof en gas?
Door de daling van de olieprijzen zullen de brandstofprijzen op korte termijn wel volgen. Maar nu opnieuw oogkleppen opzetten en gewoon verderdoen als voorheen, lijkt toch niet aan te raden. Van de Graaf: "De prijsstijgingen van de voorbije maanden hebben ons allemaal al veel geld gekost. En het was al de tweede grote energieschok in 4 jaar tijd."
Hij pleit ervoor om nog meer werk te maken van elektrificatie, op basis van zon, wind en nucleaire energie. "Dan kunnen we ons op termijn loskoppelen van stijgingen in de gasprijzen."
Als je nu blijft verwarmen op gas en blijft rijden op fossiele brandstoffen, is het onvermijdelijk dat je nog zulke schokken zult meemaken
Thijs Van de Graaf, professor energiepolitiek aan de UGent
En dat is niet alleen iets waar overheden mee bezig moeten zijn. "Als je nu blijft verwarmen op gas en blijft rijden op fossiele brandstoffen, is het onvermijdelijk dat je nog zulke schokken zult meemaken. Ik zou zeggen: denk daaraan als je een investeringsbeslissing moet maken, zoals een nieuwe verwarmingsketel laten installeren of een nieuwe auto kopen."
Zelfs in de zomer is dat relevant, zegt hij. "Je ziet in deze hitte bijvoorbeeld een rush op airco's, maar kunnen in veel gevallen ook je huis koelen. Dat moet je mee in overweging nemen."
Bottomline, alles wordt niet direct weer "normaal" na de oorlog in Iran. "Nee, dít is het nieuwe normaal: het gebrek aan transparantie over de Straat van Hormuz, Iran dat er op bepaalde momenten weer mee zal dreigen om de zeestraat af te sluiten… En voor je het weet, schieten de prijzen weer omhoog."
