Verzekeraars in ons land zijn vorig jaar voor zeker 181 miljoen euro opgelicht. Tenminste, dat is wat verzekeraars kunnen bewijzen. De echte schade ligt vermoedelijk nog véél hoger, zo'n 800 miljoen euro fraude per jaar. Dat blijkt uit cijfers van Assuralia, de koepel van verzekeringsondernemingen, die VRT NWS kon inkijken. En er is een nieuw hulpmiddel dat fraudeurs steeds vaker inzetten: artificiële intelligentie. Daarmee kunnen oplichters in enkele minuten valse foto's, facturen en doktersattesten fabriceren.
Samenvatting:
Verzekeringsfraude kostte de sector vorig jaar minstens 181 miljoen euro, een stijging van bijna 25 procent tegenover het jaar ervoor.
AI-tools maken het steeds makkelijker om te frauderen: oplichters fabriceren in enkele minuten valse foto's, facturen en doktersattesten.
Belgische gezinnen betalen door de fraude gemiddeld 150 euro per jaar te veel aan verzekeringspremies, zegt Assuralia.
Bij een Belgische verzekeraar landt een zoveelste schadedossier op het bureau: waterschade in de keuken. Er zit een foto bij: serieuze vochtplekken op het plafond en beschadigde muren.
De verzekeraar stuurt een expert ter plaatse en die fronst meteen zijn wenkbrauwen. Er is helemaal geen schade. De kraan op de foto met schade is niet dezelfde als in werkelijkheid en het huis heeft ook een raam minder dan op de ingestuurde foto.
Het 'bewijs' van de schade blijkt gemaakt met AI, artificiële intelligentie.
Zo'n fraude is geen uitzondering meer.
181 miljoen bewezen verzekeringsfraude
"Er is 181 miljoen euro aan bewezen verzekeringsfraude in 2025, in 7.720 dossiers", dat zegt woordvoerder Barbara Van Speybroeck van Assuralia, de koepel van de Belgische verzekeraars.
"Dat is bijna 25 procent meer dan het jaar ervoor, toen het om 147,5 miljoen euro ging. En dat is nog maar het topje van de ijsberg."
"De echte schade ligt vermoedelijk veel hoger, richting 800 miljoen euro per jaar. Dat is een schatting, gebaseerd op internationale studies die stellen dat 5 à 10 procent van alle uitbetalingen in niet-levensverzekeringen, denk aan brand, of auto-, reis- en arbeidsongevallen, frauduleus is. In België wordt elk jaar zo'n 9 miljard euro uitbetaald aan schadevergoedingen."
"Die stijging kan het gevolg zijn van meer fraude, maar ook van beter onderzoek. Eerlijk gezegd weten we dat niet", zegt fraudespecialist Erwig Rutten.
Hoe AI fraude helpt
Door artificiële intelligentie ligt de drempel om te frauderen wat lager. Fraudespecialist Erwig Rutten van Assuralia vertelt het voorbeeld van een bende die fraudeert met reisverzekeringen.
"Er zijn georganiseerde bendes die valse polissen afsluiten, vooral voor reisbijstandsverzekeringen. Dat is een verzekering die tussenkomt als er iets misgaat tijdens een reis, en waarvoor de identiteitscontrole minder streng is. Met AI creëren ze onbestaande boekingen van reizen, vervalsen ze reisdocumenten en dienen ze bij de verzekeraar nepattesten van een dokter in, om zo reizen die ze nooit betaald hebben, toch terugbetaald te krijgen. Dat gebeurt al in het buitenland en duikt nu ook bij ons op."
Met AI maken oplichters een onbestaande polis, een valse reisboeking en een nepdoktersattest
Erwig Rutten, fraudespecialist
Al die valse bewijzen kostten vroeger tijd en technische kennis. Vandaag zijn het een paar prompts - dat zijn instructies of opdrachten die je typt om een AI-programma iets te laten doen. "Het is veel gemakkelijker geworden dan vroeger om een document of een beeld te vervalsen", zegt Rutten.
Elk gezin betaalt mee voor fraude
"Hoeveel het aandeel van artificiële intelligentie bedraagt in alle fraude is haast onmogelijk te berekenen", zegt Barbara Van Speybroeck.
Elk gezin betaalt 150 euro te veel aan verzekeringen door fraude.
Barbara Van Speybroeck, woordvoerder Assuralia
"Fraude die wij niet ontdekken als verzekeraars, die kennen wij niet", vult fraudespecialist Erwig Rutten aan. "We weten alleen wat we vinden."
En toch betalen wij allemaal mee voor die fraude. Want een verzekeraar berekent zijn premies op basis van wat hij verwacht te moeten uitbetalen. Als daar een pak frauduleuze uitbetalingen tussen zit, stijgt die rekening. Assuralia schat dat elk Belgisch gezin gemiddeld 150 euro per jaar te veel betaalt, opgeteld over alle verzekeringen.
Iraanse schepen verzekerd met valse Belgische papieren
Het meest hallucinante voorbeeld van fraude met AI dat Rutten kent, speelt zich af op zee. "Er is een Belgische makelaar die schepen verzekert. Plots duiken er op zee Iraanse tankers op met verzekeringspapieren van die verzekeraar. Papieren die hij nooit heeft uitgeschreven. Vervalst met artificiële intelligentie."
"Voor die verzekeraar is dat een groot probleem", vertelt Rutten. "Hij is plots verantwoordelijk voor schepen waar hij niets mee te maken heeft, in landen waar hij liever niet mee wordt gelinkt. De verzekeraar zet nu zelf AI in om het internet af te schuimen op zoek naar zijn eigen documenten die online circuleren."
Goed nieuws: autofraude lukt amper
In het buitenland, het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld, is autofraude met AI al een groot probleem. Daar stuur je een foto van je beschadigde wagen op naar je verzekeraar. AI kan je die foto vandaag zo aanpassen dat er overtuigende schade op staat die er nooit was.
"In België werkt dat niet. Autoschades lopen hier meestal via erkende herstellers die zelf de foto’s maken. Ook is een expertise via een erkend auto-expert verplicht. Zonder die regel lag de fraude in België vermoedelijk een pak hoger", zegt Rutten.
Moeten verzekeraars in digitale tijden dan net niet meer investeren in mensen die dossiers opvolgen, in plaats van ruimte te laten voor manipulatie?
"Als je kijkt naar de cijfers, werken er nog enorm veel mensen in onze sector", zegt Van Speybroeck. "Maar klanten verwachten ook dat schade sneller wordt terugbetaald. Een verzekeraar zit met een moeilijk evenwicht: snel en goed betalen aan de ene kant, en aan de andere kant ervoor zorgen dat het geld juist terechtkomt. Daarom investeren we meer en meer in fraude-expertise."
"Als verzekeraars onterechte bedragen uitbetalen, betalen alle verzekerden mee"
Verzekeraars slaan terug, met AI
Verzekeraars zitten dus zelf ook niet stil. "AI heeft twee kanten", zegt Rutten: "de stroper die het gebruikt om te frauderen en de boswachter die het gebruikt om fraude op te sporen."
"Computerprogramma's die automatisch verdachte of valse documenten en patronen opsporen, gaan al ver. Die kijken niet alleen of een lijntje recht is of een lettertype klopt. Die zoeken op het internet of het bedrijf dat zogezegd een factuur uitschreef nog actief is. Of de lay-out overeenkomt met wat dat bedrijf normaal gebruikt. Ze combineren interne data van de verzekeraar met externe bronnen die voor mensen te complex zijn om te verwerken. Verdachte dossiers worden gemarkeerd en dan beslist een medewerker of het de moeite waard is om verder te kijken."
"We beginnen ons onderzoek tegenwoordig online", zegt Rutten. "En pas daarna gaan we naar buiten." Vandaag worden die tools vooral ingezet als een dossier al verdacht lijkt. Rutten verwacht dat dit over 2 jaar anders zal verlopen en alle binnenkomende documenten automatisch gescand worden.
Naïef om te denken dat het niet zal toenemen
Gevolgen voor fraudeurs zijn er wel. Wie betrapt wordt, krijgt geen uitbetaling, verliest alle polissen en wordt geregistreerd op een lijst die wordt gedeeld met alle verzekeraars. Elders verzekerd geraken, wordt dan veel moeilijker. En elk vastgesteld geval wordt gemeld aan het parket.
Verzekeringsfraude op zich is geen misdrijf in België, maar oplichting en het gebruik van valse documenten zijn dat wel. Je riskeert tot 5 jaar gevangenisstraf.
Of AI-fraude een massafenomeen wordt? "Het zou bijna naïef zijn om te denken dat het niet gaat toenemen", zegt Barbara Van Speybroeck. "Die kans is heel reëel."
