Mogelijk warmste nacht ooit in België: dit zijn risico's bij tropische nachten

We zitten intussen aan dag 7 van deze hittegolf en de temperaturen gaan vanaf morgen nog oplopen. Overdag kan het tot 35 graden en meer worden.

Maar ook 's nachts gaan de temperaturen nog minder dalen dan de voorbije dagen. We spreken dan over tropische nachten, waarin de temperatuur die gemeten wordt in een meethut niet onder de 20 graden komt. En zo zitten er alvast enkele nachten aan te komen. 

Het Nationaal Crisiscentrum komt vandaag samen om de aanhoudende hitte in ons land te bespreken. De bedoeling van het overleg is om informatie te verzamelen en advies in te winnen bij experts.

Op basis daarvan zal bekeken worden of bijkomende maatregelen nodig zijn. Toch benadrukt het Nationaal Crisiscentrum dat zo'n vergadering niet uitzonderlijk is. 

Maar de hitte 's nachts baart experten dus wel zorgen. Want het is belangrijk dat het 's nachts goed kan afkoelen binnen. 

"Met een minimumtemperatuur van 25 graden krijg je je huis niet onder de 25 graden afgekoeld zonder actieve koelingsmiddelen", legt Thomas Vanhamel, meteoroloog bij het KMI, uit aan VRT NWS.   

Het gevolg daarvan is dat ook overdag de temperatuur binnen weer heel snel zal stijgen. "Temperaturen tot 30 graden binnenshuis zijn dan niet ongewoon (zeker in stedelijke gebieden). Dat is veel te hoog voor veel mensen, vooral voor zwakkeren en ouderen. Het kan ook leiden tot concentratieproblemen, zoals nu bijvoorbeeld voor studenten."  

We hoeven het je misschien niet meer te vertellen, maar als gevolg van de voortdurende hitte, is het 's avonds ook moeilijker om de slaap te vatten, legt Boris Kingsma, hoogleraar klimaatadaptatie aan de universiteit van Kopenhagen, uit.

"Je lichaam heeft signalen nodig dat het veilig is. Als je lichaam nog moet werken, omdat het te warm is, wordt het moeilijker om in slaap te vallen. En als je niet goed slaapt, kan je de dag erna ook minder goed tegen de warmte." 

Want omgaan met de hitte, is sowieso belastend voor het lichaam. Het vraagt meer energie dan normaal. "Wanneer je in een warme omgeving hetzelfde doet als normaal, gaat je hartslag met wel 10 à 20 slagen per minuut hoger dan normaal en daar moet je van kunnen herstellen", benadrukt Kingsma. "Daar hoort een koelere omgeving bij."  

Er moet dezer dagen dus zeker voldoende ruimte zijn voor herstel. "Net zoals bij het sporten, moet je die rust nemen", legt Kingsma uit. "Dat is met warmte ook zo. Een gezond lichaam kan veel hebben, maar je moet herstellen, je hebt die koele momenten nodig. En je moet voldoende drinken en voldoende zouten tot je nemen." 

Het is dus belangrijk om je aan te passen aan de hitte, door bijvoorbeeld bij momenten iets minder actief te zijn en de koelte actief op te zoeken. "Ik ben wel een voorstander van airco, dan kan je echt rust nemen en je lichaam laten herstellen. Als je dat niet in je woning kan regelen, dan heb je dat wel vaak in winkels of in je auto." Of het is misschien het ideale moment om een uitstapje naar een museum of naar de bioscoop in te plannen. 

Ook met een korte rustpauze overdag kan je je lichaam tijdens deze warme dagen al helpen. "Als je hart in rust normaal 5 liter bloed per minuut rondpompt, dan kan het zijn dat op een hele warme dag die 5 liter alleen door de huid gaan. Je voelt dat je gezicht rood wordt en je gaat zweten."

"Maar dan moet je hart ook nog de rest van je lichaam (je hersenen, je organen, je  spieren) van bloed voorzien. Dat is een grote belasting. Als dat langer duurt, dan kan het zijn dat je lichaam minder bloed aan de organen levert, dat kan een tijdje goed gaan, maar als je dat lang hebt, dan kan het schadelijk worden."

Want hoe langer een hittegolf duurt, hoe heter het binnen uiteindelijk ook kan worden. "Een eenmalige hittepiek is vaak niet zo’n groot probleem", benadrukt Thomas Vanhamel van het KMI. "Maar wanneer het meerdere dagen tot een week duurt, dan kan de hitte zich opbouwen en dan kan het gevaar toenemen." 

En wanneer je meerdere nachten minder goed kan slapen, duiken er ook problemen op die gelinkt zijn aan vermoeidheid, voegt Kingsma toe. "Mensen krijgen een korter lontje of gaan fouten maken." 

Momenteel dateert het nachtelijke hitterecord van de nacht van 3 op 4 juli 2015. Toen was de minimumtemperatuur 24,4 graden. Volgens de meeste modellen zou komende vrijdagochtend de temperatuur zelfs niet lager liggen dan 25 graden. 

"In stedelijke gebieden ligt de temperaturen vaak nog enkele graden hoger", voegt Vanhamel eraan toe. "Dat is het gevolg van het stedelijke hitte-eilandeffect bij weinig wind en een heldere hemel, een situatie die vrijdag ook verwacht wordt." 

Wie in de stad woont, is dus het meest kwetsbaar, de warmste nachten worden daar verwacht. en net in steden wonen meer mensen in appartementen en hebben ze vaak geen airco. 

Een tropische nacht was vroeger trouwens zeer uitzonderlijk. "Dat kwam een keer om de zoveel jaar voor", legt Vanhamel uit.

"Maar tegenwoordig gebeurt het bijna elk jaar. De laatste tijd meer en meer en dat is natuurlijk een gevolg van de klimaatopwarming. Die zorgt ervoor dat de aarde minder goed kan afkoelen, waardoor de nachtelijke temperaturen zeer snel meer stijgen dan de dagtemperaturen."  

Er wordt dan ook verwacht dat we in de toekomst meer tropische nachten zullen krijgen. Er zit dus niets anders op dan manieren te zoeken om ons hier aan aan te passen.

"Dat meer mensen in de steden zijn gaan wonen, doet onze kwetsbaarheid ook toenemen", besluit Vanhamel. Een airco kopen kan een manier zijn om het binnen koeler te krijgen. "Maar we moeten ook meer nadenken over de stedelijke inrichting. Meer groen in de stad is een manier om het in de stad zelf te laten afkoelen. Maar dat zijn maatregelen die collectief genomen moeten worden."