Stroomprijs breekt morgenavond alle records door hitte: meer dan 1.000 euro per megawattuur

We krijgen vanavond en morgenavond opnieuw te maken met een zogenoemde 'hitzeflaute' of 'kühlkraftkrise'. Dat fenomeen ontstaat op hete dagen als deze, wanneer airco's en warmtepompen overuren draaien om huizen af te koelen.

Overdag is dat geen probleem. Zonnepanelen kunnen de grote vraag naar elektriciteit dan voor een groot stuk opvangen. Maar tegen de avond vallen die opbrengsten weg. Als het dan ook nog eens windstil is, zoals vandaag, moeten gascentrales worden opgestart om elektriciteit op te wekken. En die rekenen door, aangezien ze overdag weinig hebben gedraaid.

Daardoor stijgen de stroomprijzen vanavond tot boven de 600 euro per megawattuur. Op die piek, rond 20.45 uur zal een megawattuur op de groothandelsmarkt 658,09 euro kosten.

Dat is de hoogste prijs sinds december 2022 en 8 keer meer dan de prijzen 's middags, die rond de 80 euro per megawattuur schommelen. Tegen middernacht zullen de prijzen wel alweer een pak zijn gedaald, tot onder de 200 euro per megawattuur.

Morgenavond wordt het nog extremer, met een ongeziene stroomprijs van 1.038,25 euro per megawattuur. 

Ook vorige week donderdagavond piekten de stroomprijzen om dezelfde reden. Toen kostte een megawattuur zo'n 550 euro op de groothandelsmarkt.

De meeste mensen gaan niet onmiddellijk veel voelen van die dure elektriciteitsprijzen. Enkel mensen met een dynamisch energiecontract, waarbij de prijs elk uur of zelfs elk kwartier kan variëren, worden rechtstreeks geconfronteerd met de prijzen op de groothandelsmarkt.

Net zoals dat het geval is wanneer de prijzen heel laag of zelfs negatief zijn. Zij kunnen er ook voor kiezen om tijdens de piekmomenten minder stroom te verbruiken. Momenteel heeft maar 1,3 procent van de Vlaamse gezinnen een dynamisch contract. 

"Mensen moeten geen schrik hebben om de airco op te zetten", zegt een woordvoerster van de CREG. "Voor wie een vast contract heeft, blijft gedurende de volledige looptijd van het contract ongewijzigd. Dergelijke contracten zijn doorgaans wel ongeveer 20 procent duurder dan variabele contracten, net omdat zij bescherming bieden tegen prijsschommelingen op de energiemarkt."

Bij variabele contracten is de impact van de avondlijke prijspieken "beperkt". De elektriciteitsprijzen worden daarbij berekend op basis van een maandgemiddelde van de groothandelsprijzen. "Tijdelijke prijspieken worden daardoor sterk afgevlakt in de uiteindelijke factuur", benadrukt de CREG.

Ook in de buurlanden is elektriciteit 's avonds duur. In Frankrijk is dat veel minder het geval, met dank aan de vele kerncentrales die er elektriciteit opwekken. De prijs op de groothandelsmarkt ligt er vanavond rond de 280 euro per megawattuur.

Frankrijk voert wel elektriciteit uit naar ons land, maar de mogelijkheden daartoe zijn niet eindeloos. "We importeren zo veel stroom dat de lijnen tussen Frankrijk en België al propvol zitten", zegt Matthias Detremmerie van energieleverancier Elindus. "België heeft ook maar weinig eigen productiecapaciteit als er geen zon of wind is."

Bovendien is maandagavond de kerncentrale van Golfech, in Zuid-Frankrijk, stilgelegd door de hittegolf. Het water van de rivier Garonne, dat wordt gebruikt om de kernreactoren te koelen, is opgewarmd tot 28 graden Celsius. 

Een decreet uit 2006 bepaalt dat het koelwater van kerncentrales in Frankrijk na lozing niet warmer mag zijn, om dieren en planten te beschermen. Uitbater EDF kan dus niet anders dan de kerncentrale stil te leggen en overweegt ook om uit voorzorg de productie van andere kerncentrales te verlagen, zoals die in Bugey, tegen Lyon.

"De kans is groot dat we deze zomer nog meer van dat zullen zien", verwacht Detremmerie. "Gasgestookte elektriciteitscentrales zullen moeten inspringen, wat zowel de prijs voor gas als voor elektriciteit zal doen stijgen."