Couleur Café bestaat 35 jaar, maar denkt niet aan groeien: "Winst is niet nodig, we zijn blij met break-even"

We spoelen terug naar het jaar 1990. In een Belgisch festivallandschap dat hoofdzakelijk getekend wordt door rockmuziek, duikt plots een buitenbeentje op: wereldmuziekfestival Couleur Café. 

Oprichter Patrick Wallens is een globetrotter. Tijdens zijn vele reizen raakt hij gefascineerd door muziek uit Afrika, het Caribisch gebied en Latijns-Amerika. En die muziek brengt hij mee naar ons land. Specifieker: naar de Hallen van Schaarbeek. De eerste editie van Couleur Café lokt een kleine 7.000 bezoekers. 

"Meteen erg veel voor een eerste editie", volgens organisator Dennis Corbesier. "Al snel wordt de locatie te klein, en moet het festival verhuizen naar Tour & Taxis." Daar zou het 20 jaar lang meegroeien met onze steeds diverser wordende hoofdstad.  

Het festival breidt alsmaar uit, qua publiekscijfers en qua genres. Naast wereldmuziek wordt er ook plaats gemaakt voor hiphop, dub, soul, funk, reggae en elektronische muziek, om er maar enkele te noemen. "Inmiddels staan er meer dan 30 verschillende genres op onze affiche", zegt Corbesier.

Couleur Café ontpopt zich zo tot een 'ontdekkingsfestival', waar kleine en grote namen naast elkaar te bewonderen zijn. En waar bezoekers nieuwe artiesten leren kennen. Dat DNA blijft na 3,5 decennia overeind: "Met ons festival willen we lokaal talent steunen én internationale namen strikken, zoals in het verleden James Brown, The Roots en Maclemore de revue al zijn gepasseerd."

Ook dit jaar lokt het festival 3 knappe headliners, die normaal voorbehouden zijn voor de allergrootste festivals: de Nigeriaanse afrobeats-ster Rema, de Britse grime-pionier Skepta, en de Britse jazzband Ezra Collective.

"We hebben hun komst te danken aan onze goede reputatie. Artiesten vertellen ons vaak dat Couleur Café een van hun favoriete concerten van de zomer is. Niet alleen door het publiek, maar ook door de ontspannen sfeer achter de schermen."

Maar niet alle edities van het festival verliepen zonder slag of stoot. "Na de terreuraanslagen in Brussel kreeg Couleur Café het moeilijk", vertelt Corbesier. "De bezoekers bleven thuis, het was onze moeilijkste editie ooit."

Op de koop toe moet het festival in 2017 op zoek naar een nieuwe locatie. Een moeizame zoektocht brengt de festivalorganisatie uiteindelijk naar het Ossegempark, aan de voet van het Atomium. "Het mooiste festivalterrein van het land, als je het mij vraagt", zegt de trotse organisator.

Maar die verhuis kostte bloed, zweet én onderhandelingen met buurtbewoners en lokale overheden. Want het Ossegempark is beschermd groengebied.

"Een aanzienlijk deel van onze voorbereidingen gaat elk jaar richting het beschermen van de natuur", vertelt de organisator. "We doen er alles aan om zo weinig mogelijk impact te hebben op het park. Elke boom, struik en zelfs tak krijgt aandacht."

"Tijdens de opbouw worden rijplaten neergelegd, zodat vrachtwagens het gras niet beschadigen. Kabels worden met speciale constructies aan bomen bevestigd, zodat ze niet rechtstreeks tegen de takken schuren, en kwetsbare stukjes natuur worden afgeschermd."

Ook met de buurt wordt rekening gehouden. "We investeren veel in geluidsmetingen en technische afstellingen om de overlast voor omwonenden zo beperkt mogelijk te houden", zegt Corbesier. 

Dit weekend stromen zo'n 75.000 festivalgangers naar dat beschermde Ossegempark, verspreid over 3 dagen. Opvallend genoeg wordt daarmee de maximale capaciteit van het terrein nog niet benut.

Een bewuste keuze, zegt Corbesier. "Grote delen van het park blijven vandaag onbenut, maar we kiezen er expliciet voor om niet nog verder te groeien."

Die beslissing past in de bredere filosofie die Couleur Café al jaren typeert. Het festival wil zijn karakter behouden, en schaalt bewust niet meer op. "Meer bezoekers betekent meer drukte, langere wachtrijen en minder gezelligheid", zegt Corbesier. "We willen het comfortabele karakter van Couleur Café bewaren."

Ook als dat betekent minder inkomsten binnenhalen. "We hoeven geen maximale winst te maken, we zijn al blij als we break-even draaien, dus houden we ook de ticketprijzen zo goedkoop mogelijk. Couleur Café is nog altijd een vzw, we hoeven dus geen aandeelhouders tevreden te houden."

Mede dankzij die democratische ticketprijzen trekt Couleur Café een zeer jong en divers publiek aan. "We bereiken veel jongeren die hun muzieksmaak niet altijd terugvinden op affiches van andere festivals, of voor wie duurdere tickets gewoon niet haalbaar zijn." 

Opvallend is ook de genderverdeling. Waar veel festivals vaak meer mannen dan vrouwen aantrekken, is dat bij Couleur Café omgekeerd. Ongeveer 60 procent van de bezoekers is vrouw.

"Dat is best uitzonderlijk", zegt Corbesier. "Het draagt in elk geval bij aan de gemoedelijkheid. Minder testosteron zorgt voor een gemoedelijke sfeer, laten we eerlijk zijn", lacht Corbesier.

Rasechte Couleur Café-gangers trekken met een lege maag naar het festival. De 'Rue du Bien Manger', met tientallen eetstanden uit alle hoeken van de wereld, is ondertussen net zo iconisch als de green stage of de red stage. 

Een pak friet of een hotdog zal je er niet tegenkomen. "Fastfood komt er niet in", lacht Corbesier. "We kiezen voor artisanale keukens."

Ook typisch in de Rue du Bien Manger, zijn de lange wachtrijen aan de eetstandjes op piekmomenten. Daar heeft de organisatie, speciaal voor deze 35e editie, iets op gevonden. 

"Sinds dit jaar is er voor het eerst een 2e foodzone, 'La Dalle', waar lokale Brusselse restaurants centraal staan. Daarnaast opent het festival ook een eigen restaurant, genaamd 'Bonanza Café', waar hard wordt gestreden tegen voedselversplilling.

"5 chefs met verschillende culturele achtergronden verwerken er ingrediënten die anders verloren zouden gaan. Het team zal zo tonnen eten redden die normaal in de vuilnisbak belanden."

Naast een culinaire ervaring, wil Couleur Café meer dan ooit een kweekvijver zijn voor talent van eigen bodem. "Selah Sue, Trixie Whitley, Gabriel Rios, Stikstof,... Allen speelden ze ooit een van hun 1e shows bij ons." 

"We vinden het enorm belangrijk om lokale artiesten de springplank te geven die ze misschien net nog missen", aldus de organisator. "Onze programmator hanteert daarvoor doelbewuste quota: op een bepaald moment zegt hij 'stop' tegen de internationale artiesten, om genoeg lokaal talent te kunnen programmeren."

Al voor het 10e jaar op rij organiseert het festival daarom 'Niveau 4'. Een liveshow op zaterdagavond, waarbij een groep veelbelovende Belgische hiphopartiesten wordt samengebracht voor een liveshow. 

Dit jaar kijkt de organisatie onder meer uit naar Fred Gata, een jonge Leuvense artiest die soul en hiphop combineert. "Ik durf er mijn been om te verwedden dat hij ooit een wereldster wordt", zegt Corbesier. "Hij heeft alles om het te maken."

Het is een voorspelling die je bij Couleur Café niet zomaar wegwuift. Artiesten als Zwangere Guy, Stikstof, Romeo Elvis en Camille Yembe stonden ooit zelf op Niveau 4, nog voor hun grote doorbraak. Afwachten of Fred Gata over enkele jaren ook op dat lijstje prijkt.