De federale regering bespreekt een voorstel waardoor werkroosters flexibeler kunnen worden, met langere werkweken. In andere weken zou dan minder gewerkt kunnen worden, zodat je aan het einde van het jaar gemiddeld op evenveel uren uitkomt. Vakbonden vrezen dat sommige werknemers uiteindelijk minder geld overhouden. Waar gaat het over?
Langere werkweek verdeelt federale regering: wat betekent de 'accordeonweek' voor jouw portemonnee?
Tobias Santens
Gepubliceerd:
Afgelopen week vloeide de politieke aandacht en de inkt van journalisten vooral over de ethische thema's als abortus en euthanasie. CD&V botst daarover met progressieve partijen in de federale regering. Uiteindelijk werd de discussie "geëvacueerd": tegen 1 december moet er een voorstel op tafel liggen.
Accordeon
Door alle ethische discussies raakte de aandacht afgeleid van een ander dossier: dat van de 'accordeon'-werkweek. Minister van Werk David Clarinval (MR) werkte een voorstel uit waardoor werktijden flexibeler zouden worden. Een werkweek zou uitgerekt kunnen worden als een accordeon, als je in andere weken minder werkt.
De afgelopen maanden lag een voorstel op tafel om de werkweek zo 'uitrekbaar' te maken naar 50 of uitzonderlijk 60 werkuren, maar volgens het kabinet-Clarinval wordt over het precieze aantal uren nog gebikkeld.
Gemiddeld over een heel jaar kom je uiteindelijk uit op hetzelfde aantal werkuren. Daarom wordt het voorstel ook de 'annualisering' genoemd: werkuren worden niet meer over een week, maar over een jaar bekeken.
"Overloon valt weg"
Volgens vakbonden zullen sommige werknemers aan het einde van de rit minder geld overhouden. Dat zit zo: sommige overuren leveren 'overloon' op, meer loon dan een gewoon werkuur. Dat overloon zou wegvallen in de nieuwe regeling, zeggen de vakbonden.
De socialistische vakbond ABVV werkte een voorbeeld uit. Neem een werknemer die normaal 20 euro bruto per uur verdient, maar voor sommige overuren 30 euro bruto krijgt. Die 10 euro overloon zou in het nieuwe systeem wegvallen. Wie 6 maanden lang 10 zulke overuren per maand werkt, verliest op die tijd zo 600 euro bruto aan overloon, redeneert het ABVV.
"Bij piekperiodes die je later 'compenseert' met rustigere weken, verdwijnen overuren die normaal extra betaald zouden worden", zegt ook Ann Vermorgen van het ACV. "Je werkt dus ongezond langere dagen of weken zonder dat daar zelfs maar een compensatie tegenoverstaat."
"Overuren nog steeds mogelijk"
Werkgeversorganisatie VBO ziet dat anders. Volgens hen gooien de vakbonden de discussie over overuren en het voorstel van Clarinval op een hoop. "Overuren worden gepresteerd bovenop het normale uurrooster", zegt Pieter Timmermans van het VBO. "Wat annualisering doet, is iets anders: het verschuift de arbeidstijd binnen het jaar."
Werknemers kunnen hun uren dus anders verdelen binnen het jaar en daarbovenop nog steeds overuren werken, zegt het VBO. "Wie overuren wil presteren, kan dat nog steeds doen, met dezelfde voordelen als vandaag", besluit Timmermans.
"Betere work-lifebalance"
Minister van Werk Clarinval wijst vooral op de flexibiliteit waar ook werknemers van zullen kunnen genieten. "Deze hervorming laat toe om je werkritme aan je persoonlijk leven en je gezin aan te passen, of het nu is om voor een kind, een ouder of voor een ander familielid te zorgen", zegt de minister. Werkgevers in seizoensgebonden sectoren, zoals toerisme en tuinbouw, zouden dan weer makkelijker werknemers aan zich kunnen binden.
Deze hervorming laat toe om je werkritme aan je persoonlijk leven en je gezin aan te passen
David Clarinval, federaal minister van Werk (MR)
Een voorbeeld: in pretparken worden werknemers nu vaak met contracten van bepaalde duur aangeworven. "Met deze nieuwe wetgeving kunnen deze mensen aangeworven worden met een contract van onbepaalde duur, meer werken wanneer nodig en minder in het laagseizoen", redeneert het kabinet van de minister. De werknemers krijgen dan bovendien telkens hetzelfde maandloon.
Onderhandelingspositie
De vakbonden vrezen dat het voorstel de positie van werknemers zal verzwakken. Afwijkingen van een standaard werkweek worden nu collectief geregeld, in een zogenoemd CAO. In het nieuwe systeem kan dat ook individueel afgesproken worden. Er blijft wel een schriftelijk akkoord tussen de werkgever en werknemer nodig.
Werkgevers gaan dit in de praktijk kunnen opleggen aan hun werknemers
ABVV-voorzitter Bert Engelaar
Maar volgens de vakbonden hebben werknemers daar door hun onderhandelingspositie minder over te zeggen. "Werkgevers gaan dit in de praktijk kunnen opleggen aan hun werknemers", meent ABVV-voorzitter Bert Engelaar zelfs. De socialistische vakbond vreest ook dat het moeilijk wordt om verschillende individuele regelingen binnen 1 bedrijf te controleren.
Het kabinet van de minister van Werk en de werkgevers benadrukken dat werknemers altijd "vrijwillig" kunnen kiezen om wel of niet in het systeem te stappen. "Geen enkele werknemer kan verplicht worden in te stappen. Wie dat wenst, maakt een individuele afspraak met de werkgever", zegt Timmermans van het VBO.
Discussie in federale regering
Zaterdag kwam de federale regering samen over de verschillende knelpuntdossiers, waaronder de 'accordeon'-werkweek. Vooral Vooruit verzette zich tegen het systeem zoals het nu op tafel ligt. Ook Les Engagés had opmerkingen, maar "daar is een compromis over gevonden", klinkt het bij de partij.
Het regeerakkoord is nochtans duidelijk: de annualisering of "accordeon" komt er. Maar in het regeerakkoord staat erbij dat dit enkel kan "zonder verlies van koopkracht". "En er is momenteel een verschil tussen wat er voorligt en wat in het regeerakkoord staat", is te horen bij Vooruit.
De vicepremiers Frank Vandenbroucke (Vooruit) en David Clarinval (MR) zoeken de komende dagen naar een compromis.
