Wie is toekomstig Brits premier Andy Burnham? 'The King of the North' die meer wil bereiken met minder centrale overheid

Als 15-jarige sluit Burnham zich aan bij de partij Labour. Ondanks zijn studies in de Engelse taal, lijkt de politiek het veld waar hij in wil doorbreken. Op zijn 24e start hij als parlementair onderzoeker, op zijn 28e als speciaal adviseur en op zijn 31e kan hij voor het eerst als parlementslid aan de slag.

Hij zit uiteindelijk 16 jaar in het parlement en komt ook in de regering terecht. Onder premier Gordon Brown start Burnham als minister van Cultuur, Media en Sport. Tijdens een herdenking in 2009 voor het Hillsborough-drama (toen 97 mensen omkwamen tijdens een voetbalmatch) wordt hij uitgejouwd, waarna Burnham een nieuw onderzoek naar het drama opstart. 5 jaar later - tijdens een nieuwe herdenking - krijgt Burnham een applaus van het publiek.

Later kan Burnham starten als minister van Volksgezondheid. In die periode neemt hij de strijd tegen de Mexicaanse griep op zich.

Burnham doet ook 2 keer een gooi naar het leiderschap van zijn partij, in 2010 en 2015. 2 maal zonder succes: de laatste keer moet hij zijn meerdere erkennen in Jeremy Corbyn, die uiteindelijk tot 2020 aan het roer blijft. 

9 jaar geleden besluit Burnham te verhuizen van Londen naar Manchester, waar hij een gooi doet naar het burgemeesterschap. Ondertussen is hij al 2 keer herverkozen als burgemeester van Greater Manchester.

Hoewel hij al tientallen jaren in de politiek vertoeft, neemt Burnham als burgemeester het imago aan van een buitenstaander die het tegen Westminster durft op te nemen. Hij spreekt de taal van de gewone Engelsman en komt op voor het armere noorden van het land. Zo groeit hij uit tot 'the King of the North'. 

Onder zijn bestuur gaat de economie van Manchester er goed op vooruit. Hij lanceert een groot woningprogramma om gezinnen aan huizen te helpen en hij verbetert het openbaar vervoer in de stad. Andere beloftes - zoals een einde aan dakloosheid tegen 2020 - blijven niet meer dan beloftes.

Maar Manchester blijkt dan toch niet groot genoeg voor Burnham. Hij doet begin deze maand mee aan een tussentijdse verkiezing in Makerfield (tussen Manchester en Liverpool) om een zetel in het parlement te behalen. Dat lukt zonder problemen: hij haalt 54 procent van de stemmen en 9.000 stemmen meer dan de kandidaat van het rechts-populistische Reform UK.

In zijn overwinningsspeech spreekt Burnham nadrukkelijk over "verandering" en "hoop". Zo noemt hij de uitslag een mogelijk "keerpunt". "De kiezers hebben voor verandering gestemd. Ze hebben gestemd voor meer macht voor het noorden en voor alle gebieden die door Westminster zijn vergeten."

Volgens Burnham is het de laatste kans voor Labour om te veranderen. Reform UK zit de traditionele partijen op de hielen. Zeker op thema's als migratie lijkt Labour niet te kunnen overtuigen. "We moeten onze kans grijpen, dit land weer op het juiste spoor zetten, mensen opnieuw samenbrengen en ervoor zorgen dat alles weer naar behoren functioneert", aldus Burnham.

Nadat Keir Starmer zijn ontslag als premier heeft aangekondigd, legt Burnham de eed af in het Lagerhuis in Londen en is daardoor officieel een 'member of parliament' . De volgende stap: het premierschap.

Tijdens zijn campagne en in de weken na Starmers aftreden, heeft Burnham een deel van zijn visie voor de toekomst van het Verenigd Koninkrijk uit de doeken gedaan.

Ten eerste wil Burnham een decentralisatie van het politieke systeem: momenteel ligt alles te geconcentreerd in Londen, wat ervoor zou zorgen dat er economische ongelijkheid is tussen de verschillende gebieden. De bevoegdheden moeten al zeker op vlak van belastingen, economie en industrie deels terug naar de regio's vloeien, om lokale besturen meer mogelijkheden te bieden. Om dat punt kracht bij te zetten, zal 10 Downing Street ook een uitvalsbasis krijgen in Manchester.

Daarnaast gelooft Burnham het huidige systeem de economische groei tegenhoudt. Dat is een vaak terugkerende kritiek: Liz Truss had het over de 'deep state', terwijl Starmer vond dat federale ambtenaren het te gemakkelijk hadden "in het lauwe bad van gecontroleerde achteruitgang".

Verder wil Burnham iets doen aan de huizencrisis en "het grootste huizenprogramma sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog" opstarten. Veel details geeft hij niet, maar Burnham wil al zeker het volledige budget van 39 miljard pond voor betaalbare woningen in Engeland - dat over een periode van 10 jaar is uitgetrokken - besteden aan sociale huurwoningen.

De nieuwe premier geeft aan dat de migratiecijfers "verder naar beneden moeten". Zo zouden mensen die een permanente verblijfsstatus willen langer moeten wachten voor ze die kunnen aanvragen. 

Tot slot moet er een "eerlijke en langdurige" verlaging komen van de kosten voor ziekenzorg, aangezien de kosten voor de overheid om het gezondheidssysteem te dekken blijven stijgen. Hij gelooft onder meer dat het aantal uitkeringaanvragers kan worden teruggedrongen door de arbeidsondersteuning en de ondersteuning op het gebied van geestelijke gezondheid "op de werkplek" te verbeteren.

Andy Burnham heeft heel wat plannen en heel wat te bewijzen. Zijn kiezers en zijn partij staan achter hem, maar kan hij de neerwaartse spiraal van Labour tegenhouden en de partij uit het slop halen? Time will tell.