Gebroken neuzen en ongeschreven regels: alles wat je moet weten over de moshpit

"Ik keek al een paar weken echt uit naar Knocked Loose op Graspop Metal Meeting. Vrijdag was het moment daar. De show begon. De moshpits schoten open. Ik werd enthousiast. Ik dook er zo snel mogelijk in. Maar ongeveer bij het 4e nummer ging het mis. Ik kreeg een verdwaalde vuist op mijn neus. Het bloed gutste overal. Mijn neus was gebroken."

Het verhaal van Jens, dat hij vertelde bij Studio Brussel, spreekt tot de verbeelding. Een gebroken lichaamsdeel bij zo'n moshpit is dan geen vanzelfsprekendheid, maar ook zeker geen unicum. Maar wat is een moshpit eigenlijk? En waarom doen mensen er gretig aan mee?

Allereerst: bij een moshpit verandert het publiek voor het podium in een kolkende mensenmassa. Ze botsen tegen elkaar aan, duwen, springen en draaien in een voortdurend bewegende cirkel.

Moshpits duiken op Graspop Metal Meeting overal op. Toch is het fenomeen niet exclusief aan het genre. Volgens metalonderzoeker Didier Goossens ontstonden moshpits bovendien pas lang nadat metal zelf voet aan de grond had gekregen. "Hun populariteit nam vooral toe in de jaren 80, onder andere dankzij de Amerikaanse punkband Bad Brains", vertelt Goossens.

"De naam mosh komt trouwens van een verkeerd verstane uitspraak. De band sprak van 'mash'. Engels voor fijnstampen of inbeuken. Maar omdat zij dat uitspraken met een Jamaicaans accent, werd dat misverstaan als 'mosh'. Dat werd dan wijder en wijder verspreid tot het uitgroeide tot de term die we vandaag kennen."

"Alleszins zijn moshpits voor veel festivalgangers een essentieel onderdeel van hun concertbeleving", legt Goossens uit.

Volgens hem worden moshpits tegenwoordig ook steeds vaker gezien als een vorm van dans. "De bewegingen ogen misschien chaotisch, maar zijn vaak ritmisch en volgen de muziek." 

"Je kunt dat vergelijken met waarom we samen zingen, waarom we samen dansen of waarom we samen headbangen. Daar wordt trouwens ook onderzoek naar gedaan."

Het is dus meer dan zomaar wat duwen en trekken. "Wat mensen voelen bij extreme muziek vertaalt zich in een extreme fysieke reactie. Moshpitten is eigenlijk een fysieke belichaming van dat gevoel. Artiesten gebruiken moshpits ook om hun publiek op te ruien."

Al betekent dat niet dat alles zomaar kan. Moshpits hebben volgens Goossens een duidelijke sociale code. "Het is echt wel de bedoeling dat als mensen vallen, je hen weer recht helpt", zegt hij. "De bedoeling is niet om mensen bewust geweld aan te doen of pijn te doen."

Wie die ongeschreven regels overtreedt, wordt volgens hem vaak snel gecorrigeerd door de groep zelf. "Dat wordt ook echt heel snel afgestraft. Mensen worden eruit gehaald of uit de pit geduwd."

Incidenten en veiligheidszorgen zorgden er in de jaren 2000 wel voor dat sommige organisatoren strenger gingen optreden tegen moshpits. "Toch blijkt het moeilijk om het fenomeen volledig aan banden te leggen. Je kan een publiek niet echt beteugelen."

De cultuur rond moshpits evolueert bovendien, voegt Goossens toe. "Metal was jarenlang een overwegend mannelijke wereld, met vooral mannen op het podium, achter de schermen en in het publiek. Het publiek is intussen al een pak diverser."

Dat maakt dat ook vrouwen steeds zichtbaarder aanwezig in moshpits. "Sommige artiesten besteden daar bewust aandacht aan en proberen een omgeving te creëren waarin iedereen zich veilig genoeg voelt om deel te nemen."

Ook maatschappelijke ontwikkelingen spelen daarin een rol. "Je ziet wel dat meer aandacht voor vrouwen in het publiek en bewegingen zoals de MeToo-beweging een zekere omkeer hebben betekend in de moshpitcultuur."

Die evolutie is niet overal even zichtbaar, nuanceert hij. "Maar op concerten en festivals waar verschillende genres en publieken samenkomen, merk ik wel dat er meer aandacht is voor inclusie, veiligheid en wederzijds respect binnen een moshpit."