In het Europees Parlement, in de commissie Economische Zaken, is zonet een wet goedgekeurd die de invoering van de digitale euro mogelijk moet maken. De digitale euro moet de digitale variant worden van cash eurobiljetten en -muntstukken. De digitale euro moet Europa minder afhankelijk maken van Amerikaanse betaalsystemen Visa en Mastercard.
Europees Parlement keurt invoering digitale euro goed: hoe gaat het werken en wie zit erop te wachten?
Rob Heirbaut
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Het Europees Parlement keurde in de commissie Economische Zaken een wet goed die de invoering van de digitale euro mogelijk moet maken.
De digitale euro is een digitale variant van cash geld, uitgegeven door de Europese Centrale Bank, waarmee je overal in de eurozone kan betalen – ook offline zonder internet.
Het belangrijkste doel is Europa minder afhankelijk maken van Amerikaanse betaalsystemen Visa en Mastercard, die in 13 van de 21 eurolanden de enige elektronische betaalmogelijkheid zijn.
Betalen met de digitale euro wordt wellicht pas mogelijk vanaf 2029, met een maximumlimiet van 3.000 euro in je digitale portemonnee.
De digitale euro wordt de digitale variant van de euromunten en eurobiljetten in onze portemonnee. Daar betalen we nu al 25 jaar mee.
Dat cash geld komt van de Europese Centrale Bank, het is publiek geld. Je kan er overal mee betalen. Maar: we doen dat steeds minder, we gebruiken steeds minder cash.
Waarom een digitale euro?
We betalen meer elektronisch dan vroeger, met de bankkaart of met de telefoon. In 2016 gebeurde 79 procent van de betalingen in winkels in Europa nog met cash. In 2024 was dat nog maar 52 procent. We shoppen natuurlijk ook meer online. Dat lukt natuurlijk niet met munten en biljetten.
Stablecoins zijn ook in opmars. Kortom: euromunten en eurobiljetten van de Europese Centrale Bank verliezen terrein.
Daarom wil de Europese Centrale Bank ook een digitale euro gaan uitgeven. Publiek geld, waarmee je overal (in de 21 landen van de eurozone) kan betalen. Zonder via de banken te passeren, zoals we nu doen wanneer we elektronisch betalen. Het moet Europa onafhankelijker maken van Amerikaanse betalingssystemen.
Hoe gaat de digitale euro concreet werken?
Nu zitten je cash euromunten en -biljetten in een portemonnee. Voor je digitale euro’s ga je een digitale portemonnee kunnen maken.
Hoe kan je die digitale portemonnee dan vullen? Door cash te storten aan de geldautomaat. Of door geld van je bankrekening over te zetten naar je digitale portemonnee. Met die portemonnee ga je kunnen betalen in winkels. Zoals je nu doet, met je kaart of smartphone.
Maar ook als je iemand voor iets wil betalen (als je de rekening deelt na een etentje op restaurant bijvoorbeeld) ga je dat kunnen doen: het geld gaat dan van de digitale portemonnee op jouw smartphone naar de digitale portemonnee of de smartphone van de andere persoon. Dat heet 'offline gebruik' van de digitale euro.
Je gaat er offline altijd mee kunnen betalen, ook wanneer er geen internet is. Of wanneer er een elektriciteitspanne is. Op voorwaarde dat je telefoon opgeladen is natuurlijk.
Nu zijn we te afhankelijk van Visa en Mastercard
De Amerikaanse regering kan in theorie Visa en Mastercard verbieden om nog betalingsverkeer in Europa te doen. Dat zou een grote klap zijn voor de 13 landen. Maar ook voor iedereen bij ons die Mastercard of Visa gebruikt.
De Russen maakten het mee in 2022. Na de Russische invasie in Oekraïne, stopten Visa en Mastercard uit eigen beweging met transacties in Rusland. Betalen met Visa of Mastercard ging niet meer in Rusland. Rusland had wel al een eigen betalingssysteem waarop het kon terugvallen.
Dus zegt men bij de Europese Centrale Bank: we kunnen niet voorzichtig genoeg zijn: er moet een eigen, Europees systeem komen, dat altijd gaat blijven werken, in alle landen van eurozone. Wanneer we nu elektronisch betalen, gaat het geld via een betalingssysteem van de ene rekening naar de andere. Winkeliers moeten er per transactie een vergoeding voor betalen.
"We zijn best niet te afhankelijk van buitenlandse netwerken", zegt de directeur van de Nationale Bank van België
Bancontact is zo’n systeem, het is Belgisch. Visa en Mastercard zijn Amerikaanse betalingssystemen die ook bij ons veel gebruikt worden.
Maar er zijn 13 landen (op 21) in de eurozone die alleen maar Visa of Mastercard hebben. Daar maken veel politici zich nu zorgen over, en ook de Europese Centrale Bank.
Banken wilden de digitale euro niet
Digitale euro’s gaan van de ene digitale portemonnee naar de andere, en dus niet meer van de ene bankrekening naar de andere, zoals nu.
Wat is daar nu het nut van, vraagt men zich bij de banken af? "Een digitale munt zonder missie", zo vatte Michaël Anseeuw van Febelfin (de koepel van Belgische banken) het samen. Waarom 18 miljard euro investeren in iets waar niemand op zit te wachten?
Bancontact is Belgisch, banken uit verschillende landen proberen een eigen Europees betalingssyteem uit te werken (Wero). Wat meteen een stevige backup zou zijn, als Visa en Mastercard niet meer beschikbaar zouden zijn.
Ander probleem voor de banken: wat als hun klanten massaal veel geld van hun bankrekening in hun digitale euro-portemonnee stoppen? Banken gebruiken het geld op rekeningen om leningen te geven aan gezinnen die een huis willen kopen, of bedrijven die willen investeren.
De digitale euro zou zo de economie kunnen pijn doen. Een digitale 'run on the bank'(waarbij iedereen zijn geld weghaalt van de bankrekening) kan een financiële crisis veroorzaken.
Digitale euro is nu een politieke prioriteit
Aanvankelijk leek de kritiek van de banken gehoor te krijgen in het Europees Parlement. De Spaanse 'rapporteur' (het parlementslid dat een meerderheid moet zoeken in het parlement) Fernando Navarrete Rojas (EVP) stelde voor om de digitale euro alleen voor offline-gebruik toe te laten. Pas wanneer de banken er niet in zouden slagen om een eigen Europees systeem op poten te zetten, zou de digitale euro ook voor onlinebetalingen mogen worden ingevoerd.
Intussen is de geopolitieke toestand veranderd. De Europese Unie wil op veel vlakken minder afhankelijk zijn van de rest van de wereld. De Europese regeringsleiders, het Europees Parlement en de Europese Commissie hebben de digitale euro uitgeroepen tot één van de prioriteiten .
Eind dit jaar wil men dat er een definitief akkoord is over de wetten die de digitale euro mogelijk moeten maken. De lidstaten willen wél dat de digitale euro meteen online gebruikt kan worden. Ook in het Europees Parlement is daar nu een meerderheid voor.
Er komt wel een limiet op hoeveel geld je in je digitale portemonnee gaat kunnen stoppen, zoals de banken vragen. Het bedrag moet nog worden bepaald, er is sprake van maximum 3.000 euro.
De banken beseffen dat ze de digitale euro niet meer gaan kunnen tegenhouden. Ze vragen wel nog bijkomende garanties. Febelfin pleit voor een geleidelijke invoering, en geen 'big bang'. De digitale euro moet ook fraudebestendig zijn. De Europese Centrale Bank moet ook zoveel mogelijk beroep doen op de systemen die al bestaan, in plaats van iets helemaal aparts te gaan ontwikkelen.
Unizo is helemaal niet enthousiast
Winkeliers in de eurozone zullen verplicht zijn om betalingen met de digitale euro te aanvaarden, wanneer ze ook andere elektronische betaalmiddelen aanvaarden. Unizo is helemaal niet blij met die verplichte aanvaarding.
Voor consumenten zal de digitale euro gratis zijn, voor handelaars niet. De kosten zullen weliswaar niet hoger mogen zijn dan wat ze nu betalen. Maar wat wordt de referentie voor de huidige vergoeding, vraagt Unizo? Als het duurste systeem de referentie wordt, dan zijn handelaars slechter af.
Zullen we de digitale euro wel gebruiken?
En of we de digitale euro effectief gaan gebruiken? Daar heeft niemand het antwoord op. Veel hangt af van de winkeliers en webshops: zullen zij de digitale euro als betaalmiddel omarmen en aanmoedigen, of niet?
Geld in je digitale portemonnee brengt geen interest op (zoals cash in je portemonnee of onder je matras dat ook niet doet). Maar het is wel veiliger. Als je bank faillietgaat, of je om een of andere reden niet elektronisch kan betalen, kan je wel nog met je digitale portemonnee betalen.
De digitale euro's zijn ook gegarandeerd door de Europese Centrale Bank. Publiek geld wordt ook wel eens een 'monetair anker' genoemd: als het veel gebruikt wordt, cash of digitaal, dan betekent het dat de mensen de euro vertrouwen.
Daar is het de Europese Centrale Bank om te doen. De ECB hoopt dat het wettelijk kader tegen eind dit jaar helemaal rond is. Dat zou dan symbolisch exact 25 jaar na 1 januari 2002 zijn, de dag waarop we voor het eerst met euromunten en -biljetten konden betalen. Betalen met de digitale euro zullen we wellicht pas vanaf 2029 kunnen doen.
