In de VS komt er veel kritiek op het voorlopige akkoord dat Iran en de VS hebben gesloten om een einde te maken aan de oorlog. En opvallend: die kritiek komt ook van leden van de Republikeinse partij van Donald Trump. “Dit is een belangrijk moment”, vindt Amerikakenner Björn Soenens.
Trump krijgt kritiek van aanhangers over Irandeal: “Grootste blunder in buitenlands beleid in decennia”
Paulien Lambert
Gepubliceerd:
Ook voor de volledige tekst van het voorlopig akkoord werd vrijgegeven, was er al veel argwaan bij Republikeinen en conservatieve commentatoren. Maar nu de inhoud duidelijk is, is die kritiek allesbehalve verstomd.
“Het is zoeken naar iemand die dit een goede tekst vindt”, meldt Thomas De Graeve, correspondent in de VS.
“Amerika heeft zichzelf overgegeven, klinkt het. Trump wilde van Iran onvoorwaardelijke overgave, het lijkt eerder omgekeerd."
"De kritiek is dat ze niet alleen niets nieuws of permanent binnenhalen op dit moment, maar dat ze Iran al van bij de start van de onderhandelingen heel erg significante overwinningen geven. Zoals het opheffen van oliesancties en het uitzicht op een fonds van 300 miljard dollar", duidt De Graeve. "Geld waarmee ze hun wapencapaciteit zullen aanvullen en versterken, zo vrezen critici. Bovendien kan Iran na 60 dagen mogelijk toch tol heffen in de Straat van Hormuz."
Ook het feit dat Iran snel bevroren tegoeden zou kunnen terugkrijgen, is voor veel aanhangers van Trump moeilijk te verteren. Ze vinden ook dat er te weinig garanties zijn dat het nucleaire programma van Iran zal worden ingedamd.
Kritiek in verschillende vormen
“De kritiek zou je kunnen opdelen in twee kampen”, analyseert Amerikakenner Björn Soenens. “Enerzijds heb je de kant die dacht dat de MAGA-beweging stond voor Make America Great Again, en dat dat betekende dat er nooit oorlogen zouden gevoerd worden op verre plekken die de VS kunnen schaden. Dat is exact wat er gebeurd is.”
“Anderzijds is er de kant die net de oorlog wil voortzetten. De kant die zegt dat de VS nu alles aan Iran geeft wat het wil. 24 miljard dollar aan bevroren tegoeden en een herstelfonds van 300 miljard dollar. Dat valt niet goed bij de achterban van Trump.”
Het gaat dan bijvoorbeeld over Ted Cruz, een Republikeinse Senator uit Texas. “De geschiedenis leert ons dat miljarden dollars geven aan theocratische gekken die ons willen vermoorden, een slecht idee is”, postte die op X.
De boodschap van de regering-Trump dat het geld voor dat herstelfonds niet van de Amerikaanse belastingbetaler zal komen, vindt blijkbaar niet veel ingang. Trump en zijn vicepresident JD Vance zeiden eerder dat de Golfstaten het zouden financieren.
Nog scherpere kritiek komt er van de Republikeinse senator Bill Cassidy uit Louisiana. Hij noemt deze deal “de grootste blunder in het buitenlands beleid in decennia”.
Tussen Trump en Cassidy rommelt het wel al langer. De senator verloor de voorverkiezing bij de Republikeinen voor zijn zitje, en zal dus niet terugkeren naar het Congres na de parlementsverkiezingen later dit jaar. “Maar wat hij luidop zegt, denken velen”, aldus Soenens.
Björn Soenens over de kritiek op Trump in Het Kwartier
Misschien is het daarom opvallender dat er ook geen enthousiasme is bij de “echte” getrouwen van Trump.
Bij senator Lindsay Graham bijvoorbeeld, die de oorlog van Trump tegen Iran volop steunde, kon er ook maar een lauwwarme reactie vanaf. Hij schreef op sociale media dat “hij van mening is dat de deal voordelig zal zijn voor de VS, omdat de Straat van Hormuz weer opengaat en de vijandelijkheden met Iran stoppen”.
“Het valt nog te zien of de VS een aanvaardbare, controleerbare deal met Iran kan sluiten over hun nucleair programma en andere issues, maar ik zie er weinig nadelen in om dat te proberen.”
Volgens Björn Soenens spreekt zijn reactie boekdelen: “Hij durft dus niet helemaal te zeggen van, kneus, je hebt het verknoeid. Maar eigenlijk zegt-ie wel: “Dit is het toch niet hé?”.
Positie van Trump op de helling?
Het gebeurt niet vaak dat er kritiek komt op Trump vanuit zijn eigen Republikeinse partij. Wil dat dan zeggen dat zijn positie als onbetwist boegbeeld nu wankelt?
“Het is ongetwijfeld een belangrijk moment”, zegt Björn Soenens. “Door de Iranoorlog is hij veel van zijn prestige en zijn machtspositie kwijtgeraakt. Mogelijk zullen bepaalde figuren afstand van hem nemen, zeker als de Republikeinen de meerderheid in het parlement zouden verliezen bij de midterms.”
Volgens Soenens betekent dat minder voor Trump zelf, dan voor de Republikeinen die na hem komen. “Met welke kandidaten moeten ze naar de verkiezingen trekken? Maga is niet meer helder, dus wat is hun merk dan?”
Volgens Soenens valt het handelen van Trump te omschrijven als een wanhoopspoging. “Hij voelde de hete adem van zijn kiezers, die boos zijn over de hoge benzineprijzen. De midterms komen eraan. Dus was hij bereid om aan elke prijs de oorlog met Iran te stoppen. Vandaar dat er nu ook al petjes verkocht worden met het opschrift: “Make Iran Great Again.”
