Te lange of chaotische procedures, geen antwoord op e-mails of een intimiderende houding van een magistraat: vorig jaar zijn er bij de Hoge Raad voor de Justitie een pak méér klachten binnengekomen over de werking van justitie. De Hoge Raad vraagt dan ook meer bevoegdheden, zodat die ook zelf tuchtmaatregelen kan opleggen.
Te lange of chaotische procedures, geen antwoord op e-mails of intimiderende houding van magistraat: fors meer klachten over de werking van Justitie
Uit het jaarverslag van 2025 blijkt dat die klachten in de lift zitten. Vorig jaar werden 427 nieuwe dossiers geopend, tegenover 357 in 2024. Dat is het hoogste aantal sinds de oprichting van de Hoge Raad.
Van de 432 dossiers die in 2025 werden afgesloten, werden er 420 ontvankelijk verklaard. In die dossiers werden in totaal 812 klachten behandeld. Van de 268 klachten waarvoor de Hoge Raad zich bevoegd verklaarde, werd bovendien bijna een op de vier gegrond bevonden.
Trage procedures zijn grootste knelpunt
De belangrijkste bron van klachten blijft de duur van gerechtelijke procedures. Meer dan een derde van de gegronde klachten ging over een te lange behandelingstermijn. Ruim een derde betrof het gebrekkige verloop van procedures. Dertien gegronde klachten hadden betrekking op de communicatie en omgang met justitie, terwijl in zes gevallen de houding van een magistraat aanleiding gaf tot de klacht.
Een aantal concrete voorbeelden, die gegrond verklaard werden:
"Klager beklaagde zich over de lange duur van zijn procedure bij het hof van beroep. De zaak zou aanvankelijk worden ingeleid in september 2023. Via zijn advocaat vernam klager dat dit ten vroegste pas in april 2030 zal gebeuren."
"Klager beklaagde zich over de duur van een lopend onderzoek. Omdat het zo lang duurde nam klager contact op met het federaal parket om te informeren naar de stand van zaken. Daar werd hij doorverwezen naar het parket generaal. Ondanks verschillende pogingen, zowel telefonisch als per e-mail, kreeg klager geen antwoord."
"Klager beklaagde zich over het feit dat een magistraat in zijn toenmalige functie contact had opgenomen met een architect in een privézaak waarbij zijn dochter betrokken was. Daarbij had hij gebruik gemaakt van zijn professioneel e-mailadres, wat volgens klager wees op een poging tot intimidatie en beïnvloeding van de rechtsgang."
Waar het aantal klachten tussen 2015 en 2020 relatief stabiel bleef, is sindsdien een duidelijke stijging zichtbaar. Over de voorbije vijf jaar nam het aantal geopende dossiers met 85 procent toe. Vooral de Nederlandstalige advies- en onderzoekscommissie zag het aantal dossiers sterk groeien.
HRJ wil meer bevoegdheden
De HRJ vraagt donderdag meer bevoegdheden. "Vandaag beschikt de Hoge Raad niet over de mogelijkheid om tuchtrechtelijk gevolg te geven aan vastgestelde disfuncties binnen de rechterlijke orde. Om onze rol als waakhond ten volle te kunnen opnemen, vragen wij een uitbreiding van onze bevoegdheden", zegt Daniel Van den Bossche, voorzitter van de Verenigde advies- en onderzoekscommissie.
Tegelijk benadrukt de HRJ dat niet alle vastgestelde problemen binnen de verantwoordelijkheid van de rechterlijke orde zelf liggen. Veel knelpunten houden verband met personeelstekorten, moeilijke arbeidsomstandigheden en een gebrek aan middelen bij parketten, rechtbanken en hoven.
