Vandaag en morgen hangt er nog heel wat ozon in de lucht, en op verschillende plekken zal de informatiedrempel overschreden worden. Dat meldt de Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu, die de luchtkwaliteit opvolgt. Wie al ademhalingsproblemen heeft, doet overdag en 's avonds best geen zware inspanningen en blijft beter binnen. Ozon, of zomersmog, vormt zich bij warm en zonnig weer op plekken waar veel luchtvervuiling is.
Al sinds woensdag wordt de informatiedrempel voor ozon overschreden, en met het extreem warme weer zal dat vandaag en morgen ook nog gebeuren. Dat betekent dat er meer dan 180 microgram ozon per kubieke meter is gevormd.
Niet iedereen zal daar iets van merken. "De informatiedrempel is vooral bedoeld voor mensen die gevoelig zijn voor luchtverontreiniging", vertelt expert luchtkwaliteit Frans Fierens van de Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu (Ircel). "Die doen best geen al te zware inspanningen in de buitenlucht. Denk aan mensen met de longziekte COPD: die hebben al een verminderde longfunctie, en die zal nog verder verkleinen." Het Ircel raadt ouderen, kinderen en mensen met ademhalingsproblemen daarom aan om nog tot en met zaterdag en vooral tussen 12 uur en 22 uur geen ongewone lichamelijke inspanningen te doen.
Hier en daar gaan de voorspellingen zelfs richting de alarmdrempel van 240 microgram. De kans is klein dat die overschreden zal worden, maar hier en daar kan dat lokaal wel het geval zijn.
"Dan kan de hele bevolking hinder ondervinden", zegt Fierens. "Dan blijf je best binnen, want daar is de ozonconcentratie veel lager."
Meer op het platteland dan in de stad
Ozon, of zomersmog, is iets heel anders dan winter- of lentesmog. Winter- en lentesmog bestaan vooral uit fijnstof dat bij koud en zonnig weer moeilijk verdund raakt.
Maar ozon wordt in de lucht gevormd wanneer de zon 's zomers de cocktail van luchtvervuiling opwarmt bij warm en zonnig weer. "Het is een ingewikkelde fotochemische reactie: je hebt zonlicht nodig, UV-straling, stikstofoxiden en organische stoffen", legt Fierens uit.
Dat zijn stoffen die vrijkomen bij verbranding in het verkeer en door de industrie, en uitgestoten worden door de petrochemische industrie.
Hadden we dit weer 20 jaar geleden gehad, dan zouden we een stuk meer ozon gehad hebben dan nu
Frans Fierens, expert luchtkwaliteit (IRCEL)
Anders dan je zou denken, heeft het platteland vaak meer last van ozon dan de stad. Dat komt doordat de stoffen die verantwoordelijk zijn voor de vorming van ozon, die ook weer kunnen afbreken. Ze houden elkaar dus in evenwicht.
"In de stad weegt het afbraakproces door", zegt Fierens. "Maar de specifieke componenten die voor de afbraak zorgen, hebben een korte levensduur, en waaien daardoor minder snel helemaal tot op het platteland."
Doordat dezelfde luchtverontreiniging zowel verantwoordelijk is voor het ontstaan van ozon als voor de afbraak, kan je ozonpieken niet uitvlakken door bijvoorbeeld auto's verplicht trager te laten rijden.
Zoals we al zeiden: het is ingewikkeld.
Minder ozondagen dan vroeger
Maar er is goed nieuws. Er komen steeds minder ozondagen voor in ons land, dagen waarop de informatie- of de alarmdrempel overschreden worden.
"Hadden we dit weer 20 jaar geleden gehad, dan zouden we een stuk meer ozon gehad hebben dan nu", zegt Fierens.
Dat komt doordat het verkeer en de industrie properder zijn geworden. "Dingen als de driewegskatalysator in automotoren en solventvrije verven hebben voor forse reducties in de uitstoot van vluchtige organische stoffen en stikstofoxides gezorgd", besluit Fierens.
Dat is onder andere te danken aan de Europese regelgeving daarrond.
Hoe is het met de ozonconcentraties waar jij woont?
Download dan even de BelAir-app. Die stuurt een melding uit wanneer op jouw woonplaats de ozondrempel overschreden wordt.
