Bijna 2.000 miljard euro, Chinese dumping en Oekraïense toetreding:  Europese zomertop in Brussel belooft stevige discussies

Het zijn drukke tijden voor sommige wereldleiders. De G7 is nog maar net afgelopen of er staat met de jaarlijkse zomertop in Brussel opnieuw belangrijk overleg op de planning.

Oekraïens president Zelensky kan vanavond aansluiten met een goed gevoel. Zowel premier Bart De Wever als koning Filip, waar hij vanmiddag was gaan lunchen, konden hem vertellen dat ons land Oekraïne dit jaar 7 F-16's zal schenken. Op termijn kan België ze zelfs allemaal overdragen, maakte defensieminister Theo Francken (N-VA) duidelijk in De Ochtend, "op voorwaarde dat wij al onze F-35's hebben".

Toch zal het tijdens het openingsdiner van vanavond over meer gaan dan de gebruikelijke militaire steun voor Kiev. Zelensky wil graag doorduwen op de Oekraïense toetreding tot de EU, waarover begin deze week de gesprekken van start zijn gegaan. 

De focus ligt daarbij eerst op hervormingen die Europa als fundamenteel beschouwt: de uitbouw van een rechtsstaat, de bestrijding van corruptie en financieel gezond beheer met een solide overheidsstructuur. Die maken deel uit van wat de eerste cluster heet. In totaal moet Oekraïne er zo 6 afronden.

"We hopen tijdens de zomer meer clusters te kunnen openen", vertelde commissievoorzitter Ursula von der Leyen voor aanvang van de top. Maar de kans op concrete toezeggingen is klein. Ook de stand van zaken rond Montenegro, dat in 2028 graag de 28ste lidstaat zou worden, zal waarschijnlijk pas voor in de herfst zijn. De Europese top in oktober staat volledig in het teken van de uitbreiding. 

Dan is de discussie over het Chinese handelsbeleid urgenter. Alleen: officieel gaat het niet over China. De communicatie van de Europese Raad heeft het over "macro-economische onevenwichten" en ook in een ontwerpconclusie die VRT NWS kon inkijken wordt Peking nergens bij naam genoemd.

Maar in de wandelgangen maakt niemand een geheim van het probleem. Goedkope Chinese exportproducten overspoelen Europa en prijzen de plaatselijke industrie uit de markt. Tegelijkertijd neemt de Europese export naar China af, met als gevolg een handelstekort dat is opgelopen tot ongeveer 1 miljard euro per dag.

Het is dus zoeken naar een fors antwoord, alleen ontbreekt het de EU aan een eensgezinde strategie. Iedereen beseft dat China Europa harder kan treffen dan omgekeerd en de vrees voor tegenmaatregelen is groot. Vooral Duitsland, de grootste economie binnen de EU, stelt zich voorzichtig op.

Andere landen doen dat minder. In een persoonlijke brief aan Commissievoorzitter Ursula von der Leyen schreef premier Bart De Wever dat we bereid zijn om "de pijn te verdragen". "Mijn antwoord is ja", klonk het toen. Ook Frankrijk, Italië, Nederland en Litouwen spraken zich al uit voor maatregelen om die Chinese dumping een halt toe te roepen.

Ondanks de toegenomen wil bij veel landen om China van antwoord te dienen, zijn concrete resultaten nog niet voor vandaag. Uiteindelijk is het ook aan de Europese Commissie om nieuwe maatregelen voor te stellen. Hoeveel ruimte ze daar uiteindelijk in krijgt, hangt af van de gesprekken tussen de regeringsleiders.

Op vrijdag volgt misschien wel de stevigste discussie, want dan bijten de leiders zich voor het eerst vast in de budgetten. Officieel gaat het om het Meerjarig Financieel Kader, Brussels jargon voor de begroting die loopt van 2028 tot 2034. Kort samengevat: hoeveel geld wil de EU de komende jaren in zichzelf pompen en vanwaar moet het dan komen?

Het voorstel dat de Europese Commissie al op tafel had gelegd, komt neer op een budget van 1.985 miljard euro, in lopende prijzen. Cyprus ging daar als EU-voorzitter mee langs bij alle lidstaten en sneed daar na overleg bijna 2 procent uit weg. 

Toch vinden nettobetalers als Nederland, Duitsland, Oostenrijk en Denemarken dat te weinig. Daartegenover staat dan weer een groep lidstaten die niet wil snoeien in de budgetten voor landbouw en achtergestelde gebieden. Bij die 'vrienden van cohesie' zitten onder meer Spanje, Polen, Griekenland en Italië. 

Rest nog de cruciale vraag waar dat geld gehaald moet worden. Dat kan via eigen Europese middelen, door bijvoorbeeld de accijnzen op tabak te harmoniseren of belastingen te heffen op cryptotransacties. Of het kan bij de lidstaten zelf, die meer douanerechten zouden afstaan aan de Europese pot. Vandaag mogen lidstaten daar 25 procent van houden, de Commissie wil dat terugbrengen tot 10 procent.

Voor België is dat laatste alleszins geen optie. Ons land wil het budget wel zien dalen, maar is er nog niet uit waar die besparing moet gebeuren. Dat voorleggen aan premier De Wever was donderdagavond geen optie: die sloot zich gisteren aan zonder langs de verzamelde pers te passeren.