"België telt veel meer betaalde politici dan zijn buurlanden." Dat staat op een veel gedeelde grafiek op LinkedIn en andere sociale media. Maar het lijkt erop dat minstens een deel van de cijfers uit de grafiek gewoon verzonnen werd door artificiële intelligentie. Hoe het dan wel zit? De studies die daarover bestaan, zetten België eerder in de middenmoot.
België heeft niet "veel meer" betaalde politici dan de buurlanden
Tom Buytaert
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Een online gedeelde grafiek beweert dat België 1 betaalde politicus telt per 371 inwoners. Dat cijfer komt uit een Belgische studie die meer functies meetelt dan de internationale vergelijkingen.
De cijfers voor de andere landen uit de grafiek zijn niet juist. De bronverwijzing is heel verdacht. Ze zijn mogelijk verzonnen door AI.
Internationale vergelijkingen plaatsen België eerder in de middenmoot van de Europese Unie voor het aantal politieke mandaten.
De voorbije weken werd op allerlei Belgische accounts een afbeelding gedeeld die doet uitschijnen dat België een extreem hoog aantal betaalde politici telt. Volgens de grafiek is België duidelijk de koploper in een lijstje met 10 andere Europese landen.
Er wordt 3 keer vermeld dat België 1 betaalde politicus telt per 371 inwoners. Het Europese gemiddelde zou maar 1 politicus per 2.630 inwoners zijn. Andere Europese landen zouden dus veel minder politici hebben.
De afbeelding zien we voor het eerst op 16 mei, in een post op X (het vroegere Twitter). Sindsdien duikt hij geregeld op in posts die minstens honderden en soms tienduizenden weergaven hebben, waaronder ook een Instagrampost van politieke beweging 'Durf'. Ook in onze mailbox kregen we vragen om dit te checken.
De afbeelding lijkt met AI gemaakt
Wanneer we de afbeelding uploaden in de verificatietool van OpenAI (het bedrijf achter ChatGPT), vinden we een SynthID-watermerk dat aangeeft dat hij gemaakt is met AI.
Wat is SynthID?
SynthID is een watermerk dat toegevoegd wordt aan foto’s en video’s die met ChatGPT en Google Gemini gemaakt werden. Google gebruikt dit systeem sinds 2023 , en sinds kort wordt het ook door OpenAI (ChatGPT) gebruikt.
De verificatietool van OpenAI detecteert voorlopig geen beelden die met Google gemaakt zijn. Om te controleren of een beeld met Google AI gemaakt is kan je die uploaden in Gemini en vragen “Werd deze foto/video/audio gemaakt met AI?”.
Het valt op dat de kleuren in het kaartje van Europa totaal niet overeenstemmen met de cijfers die erboven staan. Die kaart lijkt dus fout ingekleurd te zijn door ChatGPT.
De opmaak van de infographic lijkt dus met ChatGPT gemaakt te zijn. Maar wat dan met de inhoud ervan?
Onderaan staan 2 bronnen vermeld: The Parliamentarian en PopulationData.net, van beide zou data uit 2023 gebruikt zijn. Maar ook deze bronnen zijn twijfelachtig.
The Parliamentarian is een tijdschrift over het Britse Gemenebest, een alliantie van 56 Engelstalige landen, voornamelijk voormalige gebieden van het Britse Rijk. In dat tijdschrift wordt maar zelden geschreven over landen buiten het Gemenebest. In geen enkel artikel sinds 2023 vinden we data over het aantal betaalde politieke functies in de Europese Unie. Deze bronvermelding lijkt dus een mogelijke hallucinatie te zijn van AI.
Ook de verwijzing naar PopulationData.net als bron is mogelijk een hallucinatie. Die website bestaat niet meer sinds oktober 2025, wegens een probleem met het hostingbedrijf .
Op die site publiceerde de Canadees Graeme Villeret 24 jaar lang allerlei artikels met statistieken. Als de grafiek gebaseerd zou zijn op gegevens van PopulationData.net, zouden die cijfers ten laatste in oktober 2025 geraadpleegd moeten zijn. Maar de afbeelding dook pas onlangs op en het watermerk van de tabel wijst er ook op dat de grafiek ná mei dit jaar (toen SynthID geïntroduceerd werd bij OpenAI) gemaakt werd.
België is geen koploper
Maar hoe zit het nu echt? De European Committee of the Regions heeft in 2021 een rapport gepubliceerd over het aantal Europese politici op verschillende bestuursniveaus. Dat rapport telt de parlementsleden en ministers van de federale en deelstaatregeringen en de gemeenteraadsleden, schepenen en burgemeesters.
Daarin bevindt België zich in de middenmoot van de Europese landen. België heeft volgens dat rapport 1 betaalde politieke functie per 775 inwoners. Het EU-gemiddelde ligt volgens de studie op 385. Met andere woorden: per inwoner zijn er in België volgens die studie minder betaalde politieke functies dan gemiddeld in de EU.
Helemaal aan de top staat Frankrijk met 134 inwoners per betaald mandaat. Dat land heeft namelijk meer dan een half miljoen gemeenteraadsleden voor een bevolking van 69 miljoen inwoners.
Ook een vergelijking uit 2020 door het Engelse Local Councils Network plaatste België in het midden van het spectrum, met 880 inwoners per mandaat.
371 inwoners per betaalde politicus in België klopt, maar is ruim geteld
Maar hoe zit het dan met dat cijfer 1 politicus per 371 inwoners?
Een studie uit juni 2024 door onderzoekers van UCLouvain en Itinera kwam uit op 31.806 betaalde politieke mandaten. Hun telling wordt ook geciteerd in een recent verschenen boek . Daarbij moet worden aangestipt dat veel gemeenteraadsleden alleen een zitpenning krijgen die geen volwaardig inkomen betekent. Dat getal stemt ook exact overeen met de verhouding van 371 inwoners per betaalde politicus uit de infographic. Zeer waarschijnlijk is deze studie dus de bron van dat cijfer.
Maar de studie van UCLouvain en Itinera telt ook een aantal posities die in de internationale studies niet worden meegerekend: OCMW-leden, kabinetsleden en mensen die in intercommunales zitten.
Voor die functies kunnen we dus niet internationaal vergelijken. De cijfers voor de andere landen uit de grafiek zijn waarschijnlijk verzonnen door AI.
De meeste mandaten zitten op gemeenteniveau.
Meer dan de helft van het totale aantal politieke mandaten zijn gemeenteraadsleden: 16.391. Van die gemeenteraadsleden zitten er 9.580 ook in een intercommunale. In Wallonië en Brussel zijn er dan nog 2.739 OCMW-raadsleden. In Vlaanderen zijn die afgeschaft.
Alles samen is het gemeentelijk niveau goed voor 90 procent van het totaal aantal betaalde politieke mandaten. Voor veel van die mandaten worden alleen zitpenningen betaald.
Wat verdienen lokale politici?
Salarissen van burgemeesters variëren tussen € 2.400 en € 14.000 bruto per maand, afhankelijk van het aantal inwoners. In Vlaamse gemeenten zetelen 2 tot 9 schepenen die maandelijks tussen € 1.440 en € 10.500 verdienen.
Maar gemeenteraadsleden worden dan weer betaald per deelname aan een raad of comité en ontvangen dan zitpenningen van € 60,63 tot € 265,25 bruto. Lang niet elk "politiek mandaat" wordt dus goed betaald.
Lokale mandatarissen die ook in het bestuursorgaan van een intercommunale zetelen, kunnen daar opnieuw een zitpenning voor krijgen. Maar ze krijgen geen hogere bedragen per vergadering dan wat gemeenteraadsleden in een van de lidgemeenten ontvangen, dus maximaal € 265,25 per zitting. De voorzitter van de raad van bestuur van een intercommunale kan wel maximaal het dubbele ontvangen. In Brussel ligt de grens op € 120 voor bestuursleden en € 300 voor voorzitters .
Internationale vergelijkingen plaatsen België dus in de middenmoot voor het aantal politici. Dat aantal politici wordt vooral bepaald door het gemeentelijke niveau, niet zozeer door de parlementen. Gemeenteraadsleden krijgen geen salaris, maar alleen een zitpenning.
Conclusie
Het cijfer voor België uit de veel gedeelde grafiek (1 politicus per 371 inwoners) is correct, maar rekent heel veel functies mee die in internationale vergelijkingen vaak niet meegeteld worden.
Voor andere landen lijken de cijfers uit de tabel verzonnen door AI of in elk geval onwaar.
België zit volgens internationale vergelijkingen in de Europese middenmoot voor het aantal betaalde politieke functies per inwoner. De stelling dat België "veel meer" betaalde politici zou hebben dan zijn buurlanden, beschouwen we daarom als onwaar.
Het merendeel van de besproken functies zit op gemeenteniveau. Lang niet elke politieke functie levert een voltijdse inkomstenbron op.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
