De Verenigde Staten vieren hun geschiedenis, maar wel met foute citaten van presidenten Washington en Roosevelt

Het is bekend: president Donald Trump wil graag de nationale trots aanzwengelen. De 250e verjaardag van de Verenigde Staten - die zich op 4 juli 1776 onafhankelijk verklaarden - is daar een ideale gelegenheid voor. Amerikaanse overheidscommunicatie doet daarom vaak een beroep op het glorierijke verleden van de Verenigde Staten, maar ze maakt daarbij niet altijd het huiswerk. 

Op 14 juni was het 'Flag Day' in de Verenigde Staten. Dat is een federale feestdag waarbij herdacht wordt dat op 14 juni 1777 het Second Continental Congress het design van de Amerikaanse vlag goedkeurde.

Het Department of Homeland Security van de Amerikaanse overheid plaatste naar aanleiding van die feestdag op hun socialemediakanalen een bericht met een citaat over de Amerikaanse vlag dat werd toegeschreven aan George Washington, de eerste president van de VS.

"We nemen de sterren uit de hemel, het rood van ons moederland, en scheiden het met witte strepen, waarmee we laten zien dat we ons ervan hebben afgescheiden. De witte strepen zullen tot in de eeuwigheid bewaard blijven als symbool van onze vrijheid", zo klonk het citaat.

Maar er bestaat geen bewijs dat George Washington die woorden ooit heeft uitgesproken of geschreven.

Het citaat valt voor het eerst  terug te vinden in The American Almanac, Year-Book, Cyclopedia and Atlas of 1903. In die almanak staat een artikel van Augustus Bedford over de 125e verjaardag van de Amerikaanse vlag. Daarin wordt het citaat aan Washington toegeschreven, maar zonder bronverwijzing.

Dat onthulde Garson O'Toole, de man achter de bekende blog 'Quote Investigator '. O'Toole is een doctor in de computerwetenschappen die in zijn vrije tijd op zoek gaat naar de herkomst van citaten.

Het is onwaarschijnlijk, besluit O'Toole, dat een citaat van George Washington - die al overleed in 1799 - pas in 1903 voor het eerst in druk zou verschijnen: "De lange vertraging wijst erop dat Washington het citaat waarschijnlijk niet zelf heeft bedacht. Bovendien komt het citaat niet voor in de database "Founders Online", die de geschriften van Washington bevat. De ware auteur blijft anoniem."

Steve Herman, directeur van het Jordan Center for Journalism Advocacy and Innovation aan de University of Mississippi, merkte vorige week na een evenement in Washington een enorm spandoek op aan de gevel van het Office of Personnel Management (OPM), een overheidsgebouw in de Amerikaanse hoofdstad.

Op het doek stond een citaat dat werd toegeschreven aan Theodore Roosevelt, de 26e president van de Verenigde Staten: "Moed is niet de kracht hebben om door te gaan; het is doorgaan wanneer je die kracht niet meer hebt."

De voorbije maanden verschenen er wel vaker grote banners aan overheidsgebouwen in Washington. Ze dragen slogans uit de campagne van Donald Trump, of verwijzen naar de festiviteiten rond de 250e verjaardag van de Amerikaanse onafhankelijkheid.

Maar volgens Martin ging het in dit geval niet om een authentiek citaat van Roosevelt.

Een woordvoerder van het OPM vertelde aan The Washington Post dat de quote gekozen werd omdat hij "doorgaans wordt toegeschreven aan Roosevelt en de geest van het federale personeel goed weergeeft".

Het klopt dat talrijke voorbeelden te vinden zijn van populaire websites zoals A-Z Quotes of GoodReads waarop de naam en foto van Roosevelt gekoppeld worden aan het citaat. Maar die sites zijn niet altijd betrouwbaar en ze vermelden zelden een originele bronverwijzing.

The Washington Post ondervroeg enkele experten over Roosevelt, en geen van hen kon bewijs vinden dat de president ooit de uitspraak deed. "Ik kan met zekerheid zeggen dat het citaat niet van Theodore Roosevelt afkomstig is”, vertelde Michael Patrick Cullinane, mededirecteur van het Theodore Roosevelt Center, aan The Washington Post.

De vroegste versie van het citaat komt volgens Cullinane uit een zelfhulpboek rond rouwverwerking uit 1992, 'The Mourning After'. Pas later zijn de woorden verkeerdelijk toegeschreven aan Theodore Roosevelt, maar eveneens aan andere prominenten uit de geschiedenis, zoals Napoleon Bonaparte.

De presidentiële bibliotheek van Roosevelt besteedt op haar website  bijzondere aandacht aan allerlei nepquotes die regelmatig aan de president toegeschreven zijn. Ook het exemplaar over 'moed' zal nu in die lijst opgenomen worden.

Valse citaten die aan historische figuren en beroemdheden worden toegeschreven, zijn al langer een plaag - zeker op het internet. Ook de citaten die aan Washington en Roosevelt werden toegeschreven, circuleerden al langer online. 

Amerikaanse historici uitten recent stevige kritiek op de oppervlakkige "patriottische" geschiedeniscommunicatie rond de festiviteiten bij de 250e verjaardag van de VS. Een recent rapport van het History, Archives, and Records Preservation Project (HARPP) van de Organization of American Historians spreekt zelfs van een "aanval op de geschiedenis".