Toen beren op de vesten in Lier wandelden: het verhaal van Sus den Berenvechter

De zoektocht naar antwoorden begint in woonzorgcentrum Paradijs in Lier, waar bewoners mogelijk nog herinneringen hebben aan 'de man met de beren'. Een aantal mensen noemt spontaan de naam 'Sus den Berenvechter' en linkt hem aan de kermis vroeger, waar hij bij wijze van attractie met beren vocht. "Den beer was zijn vriend, want de Sus ging hand in hand met hem over de vest", vertelt 1 van de bewoners. Maar er is niemand in het woonzorgcentrum die dat met eigen ogen ooit gezien heeft.

Een telefoontje naar Rik Verwaest (N-VA), burgemeester van Lier en ook historicus, levert al wat meer informatie op. "Sus den Berenvechter was inderdaad een legendarische volksfiguur", bevestigt hij.

"Hij is van lang voor mijn tijd, maar ik weet dat Sus hier door de kermis is terechtgekomen. Hij is in Lier gebleven tot aan zijn dood, in 1973. Hij was toen 69. Dat hij in de jaren 20 met een beer over de vesten ging wandelen, tot grote consternatie van de mensen die hem zagen passeren, dat is inderdaad een bekend verhaal over Sus."

De burgemeester verwijst verder door naar Henri Melis, die samen met wijlen Wim Van Gelder het boek 'Het geheim van Lier' gemaakt heeft. Wim schreef de teksten, en Henri maakte de tekeningen, onder andere van Sus den Berenvechter.

Henri Melis heeft zijn tekeningen al klaargelegd en toont ze met veel trots. Hij steekt ook meteen van wal met het verhaal dat hij Sus den Berenvechter ooit nog geïnterviewd heeft, toen hij plaatselijk correspondent werd voor de krant Het Laatste Nieuws en Belga. "Sus was een heel speciaal figuur en dus wou ik hem als journalist graag eens opzoeken."

Tijdens het interview vertelde Sus onder meer dat hij in de jaren 20 als bokser en lutteur, een worstelaar dus, werkte in het foorkraam van Frank Roosen uit Gent.

"Op een bepaald moment kocht die man een bruine beer en vroeg hij mij of ik met die beer wilde vechten. Maar échte gevechten waren dat niet. Ik moest meer gaan lopen dan ermee vechten", bekende Sus toen al lachend in zijn gesprek met Henri.

Over zijn wandelingen in Lier vertelde Sus in het interview met Henri dat hij na de kermis inderdaad soms met de kleine beertjes ging wandelen, en dat hij dan veel bekijks had. Melis gelooft wel dat er een kern van waarheid in zit, maar relativeert.

"Het blijft een mysterie, maar ik vermoed dat Sus naar de dichtstbijzijnde vest gewandeld is om daar even rond te lopen met de beertjes, en dan terug naar de kooi. Een uitgebreide wandeling zoals mensen vandaag doen met hun hond was het wellicht niet."

Stadsgids in Lier Hugo Broes is ook op bezoek bij Henri Melis, want ook hij wil zijn herinneringen aan Sus graag vertellen.

"Ik heb hem ooit gezien als kind op het foorplatform van het bokskraam, en voor een kind is dat natuurlijk heel fascinerend. Er stonden enkele boksers, Sus met zijn beer, en 2 vrouwen, Miss Olga en Miss Rita. Er werd een bokshandschoen tussen het publiek gegooid om de mensen uit te dagen om met 1 van hen te komen vechten. Meestal kregen ze gewoon een dik pak rammel, tot groot jolijt van de mensen die daar stonden op te zien."

Sus den Berenvechter was dus geen fictief personage in de Lierse volksgeschiedenis. Zijn echte naam was August Smet, en na zijn kermisjaren bleef hij in Lier wonen, op de grens met Koningshooikt.

Daar hielp hij in de antiekzaak van zijn zoon Jean Smet, die inmiddels is overleden. Dat vertelt diens weduwe, de schoondochter dus van Sus, Jacqueline Goetbloet. De zaak 'Antiek Smet' bestaat trouwens nog altijd en wordt nu gerund door Rudy Smet, zoon van Jean en Jacqueline, en dus kleinzoon van Sus.

Rudy herinnert zich zijn grootvader als een heel speciale man. "Va Sus kon niet lezen of schrijven, maar hij trok zijn plan", vertelt hij. "Alles wat we hier verkochten, was geprijsd en hij moest gewoon het geld ontvangen."

Zijn naam leeft voort tot op vandaag. "Mensen bellen onze antiekzaak nog altijd op met de vraag of ze bij Sus den Berenvechter zijn."

Over het kermisverleden van Sus en zijn beren hebben Jacqueline en Rudy uiteraard ook veel verhalen.

"Ik weet nog dat mijn man vertelde dat Sus na de kermis altijd thuiskwam met twee emmers vol geld. Als hij met de beer had gevochten, mocht hij rondgaan met zijn klak", vertelt Jacqueline.

Rudy weet nog van zijn vader Jean dat die vaak meeging naar de kermis met 'va Sus'. "Dat vechten met de beren was voor de show. Dat was commerce, dat was een attractie, en de beren waren niet de wilde dieren die je je misschien voorstelt. Ze hadden de nagels van die beesten namelijk uitgetrokken. Daardoor werden ze heel tam."

"Va Sus gaf ze ook veel klontjes suiker. Zo werd hij beste vrienden met de beren en kon hij er ook mee gaan wandelen. Ik heb dat zelf nooit gezien, maar Rita Van Boeckel misschien wel. Rita is de dochter van de zus van mijn vader, en dus ook een kleindochter van Sus."

Niet zo ver van antiekzaak Smet vandaan woont dus blijkbaar nog een kleindochter, Rita Van Boeckel. Ze blijkt zelfs in het huis te wonen waar Sus in 1973 gestorven is. "In ’t klein kamerke, in mijn armen", vertelt Rita geëmotioneerd.

"Ik heb Sus als kind wel weten vechten op de foor, maar ik heb hem nooit zien wandelen met die beren", gaat Rita voort. "Daar was ik te klein voor."

Als Rita over haar grootvader begint te vertellen, krijgt ze meteen een glimlach op haar gezicht en pretlichtjes in haar ogen. "Hij was een echte speelvogel, en zat niet verlegen om een grap. Ergens kaka aan de deurklink smeren, ballekes pikken uit mijn soep,... ge kunt het u nie voorstellen."

De verhalen en herinneringen aan Sus den Berenvechter, August Smet, blijven dus leven, zoveel is duidelijk. Zeker door de oudere generatie wordt er nog veel over Sus gesproken, en daar is kleinzoon Rudy heel trots op.

De bijnaam van zijn grootvader prijkt daarom nog altijd vooraan op zijn vrachtwagen, waarmee hij regelmatig naar Frankrijk gaat om antiek op te kopen.

"Ik snap trouwens niet goed waarom er van mijn grootvader geen foto hangt in het Stadsmuseum van Lier", zegt Rudy nog. "Hij zou daar niet misstaan tussen andere bekende Lierenaars, zodat hij niet vergeten wordt."